Στο επίκεντρο σκληρής εσωτερικής αντιπαράθεσης στην Πολωνία βρίσκεται το σχέδιο δανεισμού 43,7 δισ. ευρώ από το νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό SAFE για εξοπλισμούς. Ο πρόεδρος Καρόλ Ναβρότσκι προειδοποιεί για «τεράστιο χρέος και πολιτικούς όρους», ενώ ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ μιλά για ιστορικά ευνοϊκή χρηματοδότηση.
Η Βαρσοβία σχεδιάζει να αντλήσει 43,7 δισ. ευρώ από τον νέο ευρωπαϊκό μηχανισμό δανείων για άμυνα SAFE (Security Action for Europe), το μεγαλύτερο ποσό που αιτείται οποιοδήποτε κράτος-μέλος από το συνολικό πακέτο των 150 δισ. ευρώ. Το σχέδιο όμως έχει μετατραπεί σε πεδίο σφοδρής πολιτικής σύγκρουσης ανάμεσα στον εθνικιστή πρόεδρο Καρόλ Ναβρότσκι και τον φιλοευρωπαίο πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ.
Ο φόβος πολιτικής εξάρτησης από τις Βρυξέλλες
Ο Ναβρότσκι καλεί σε «μεγάλη προσοχή» απέναντι στο SAFE, χαρακτηρίζοντας το σχεδιαζόμενο δάνειο «τεράστιο χρέος που θα αποπληρώνεται από το πολωνικό κράτος για πολλά χρόνια». Στη συνεδρίαση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, που ο ίδιος προεδρεύει, ζήτησε πλήρη διαφάνεια για το κόστος, τους όρους και τυχόν πολιτικές προϋποθέσεις που μπορεί να συνδέονται με τις εκταμιεύσεις.
Ο πρόεδρος προειδοποίησε ότι, παρότι το SAFE είναι τυπικά μηχανισμός δανείων, υπάρχει «έμμεσος κίνδυνος» οι πληρωμές να συνδεθούν με ευρύτερη πολιτική αιρεσιμότητα, αφού «η τελική απόφαση για τις εκταμιεύσεις και τους όρους τους θα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή». Οι σύμβουλοί του υποστηρίζουν επίσης ότι το εργαλείο θα ωφελήσει δυσανάλογα τη Γερμανία, απευθυνόμενοι σε εκλογικό ακροατήριο παραδοσιακά καχύποπτο απέναντι στο Βερολίνο.
Ο Ναβρότσκι ζητά να δημοσιοποιηθεί ο κατάλογος των 139 έργων που η κυβέρνηση σκοπεύει να χρηματοδοτήσει μέσω SAFE και θέτει το ερώτημα αν τελικά θα ευνοηθούν κυρίως δυτικοευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες εις βάρος των πολωνικών εταιρειών.
Η κυβέρνηση προτάσσει την ανάγκη φθηνής άμυνας
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τουσκ υπογραμμίζει ότι τα δάνεια του SAFE χορηγούνται με «πολύ ευνοϊκούς όρους, που δεν είναι διαθέσιμοι στην αγορά με κανέναν άλλο τρόπο». Ο μηχανισμός προβλέπει χαμηλότοκα, μακροπρόθεσμα δάνεια, με περίοδο χάριτος δέκα ετών για την αποπληρωμή κεφαλαίου, τα οποία εκδίδονται από την ΕΕ στις αγορές, προσφέροντας σημαντική εξοικονόμηση σε σχέση με τον εθνικό δανεισμό.
Οι όροι αυτοί είναι κρίσιμοι για την Πολωνία, η οποία σχεδιάζει να δαπανήσει φέτος το 4,8% του ΑΕΠ της για άμυνα – ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στο ΝΑΤΟ – με τα δημόσια οικονομικά ήδη υπό πίεση λόγω της πολυετούς προσπάθειας στρατιωτικής ενίσχυσης απέναντι στη Ρωσία και στήριξης της Ουκρανίας.
Ο Τουσκ, μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου, προειδοποίησε δημοσίως τον Ναβρότσκι να μην ασκήσει βέτο στο σχέδιο, σημειώνοντας ότι δεν θέλει οι «αμφιβολίες και οι γκριμάτσες δυσαρέσκειας» να αποτελέσουν προοίμιο απόρριψης. Τόνισε ότι το 80% των πόρων του SAFE θα παραμείνει στην Πολωνία και κατηγόρησε την προηγούμενη κυβέρνηση του εθνικιστικού κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη ότι υπέγραφε μεγάλες αγορές όπλων χωρίς ουσιαστικό όφελος για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Πολιτικό μπρα ντε φερ ενόψει εκλογών
Η κυβέρνηση ενέκρινε ήδη το σχέδιο νόμου για την εφαρμογή του SAFE στην Πολωνία, με τον υπουργό Άμυνας Βουάντισλαβ Κοσινιάκ-Καμίσ να δηλώνει ότι τα χρήματα μπορούν να αρχίσουν να ρέουν από τον Μάρτιο, εφόσον το κοινοβούλιο και ο πρόεδρος κινηθούν εγκαίρως. Ωστόσο, η τελική λέξη ανήκει στον Ναβρότσκι, ο οποίος έχει μπλοκάρει και άλλες κεντρικές νομοθετικές πρωτοβουλίες της κυβέρνησης, ενώ ο συνασπισμός του Τουσκ δεν διαθέτει τις ψήφους για υπέρβαση προεδρικού βέτο.
Η αντιπαράθεση για το SAFE εντάσσεται σε μια ευρύτερη, παρατεταμένη σύγκρουση προέδρου – κυβέρνησης ενόψει των κρίσιμων βουλευτικών εκλογών του επόμενου έτους, με την άμυνα και τις σχέσεις με την ΕΕ να μετατρέπονται σε βασικά διακυβεύματα για την πορεία της Πολωνίας.
Σχόλιο 
: Η κόντρα για το SAFE αποκαλύπτει το νέο πεδίο μάχης στην Ευρώπη: την «ευρωπαϊκοποίηση» της άμυνας μέσω κοινής χρηματοδότησης. Για χώρες όπως η Πολωνία, που χρειάζονται μαζικές επενδύσεις αποτροπής αλλά φοβούνται πολιτική εξάρτηση από τις Βρυξέλλες, το διακύβευμα δεν είναι μόνο δημοσιονομικό· είναι βαθιά γεωπολιτικό και αφορά τον έλεγχο της στρατηγικής κατεύθυνσης της χώρας.
#Πολωνία #SAFE #ΕυρωπαϊκήΆμυνα #Τουσκ #Ναβρότσκι
