Η άτυπη σύνοδος κορυφής στο Alden Biesen κατέδειξε ότι η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας δεν είναι πλέον στρατηγική πολυτέλεια αλλά ζήτημα επιβίωσης για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Υψηλό ενεργειακό κόστος, κατακερματισμένες αγορές και η πίεση από ΗΠΑ και Κίνα ωθούν τις Βρυξέλλες σε πιο επιθετική ατζέντα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια κρίσιμη φάση επαναπροσδιορισμού του οικονομικού της μοντέλου, με την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας να αναδεικνύεται σε υπαρξιακό διακύβευμα. Στην άτυπη σύνοδο κορυφής στο Alden Biesen του Βελγίου, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι απαιτείται άμεση και συνεκτική απάντηση, καθώς το χάσμα με τις ΗΠΑ και την Κίνα σε ανάπτυξη και παραγωγικότητα διευρύνεται μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Ενέργεια, πρώτες ύλες και η πίεση από ΗΠΑ – Κίνα
Οι μεγάλοι βιομηχανικοί σύνδεσμοι της Ευρώπης εκπέμπουν σήμα κινδύνου: το υψηλό κόστος ενέργειας και η εξάρτηση από τρίτες χώρες για κρίσιμες πρώτες ύλες υπονομεύουν την ικανότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να σταθούν σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Παρά πρωτοβουλίες όπως το RepowerEU, οι παρεμβάσεις κρίνονται αποσπασματικές και ανεπαρκείς.
Την ίδια στιγμή, η επιθετική βιομηχανική και εμπορική πολιτική των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ και η αυξανόμενη διείσδυση κινεζικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά εντείνουν την πίεση. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, μίλησε για «νέα ενέργεια και κοινή αντίληψη του επείγοντος», προαναγγέλλοντας συγκεκριμένες αποφάσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου και δεσμευόμενος ότι «το 2026 η Ευρώπη θα έχει αποτελέσματα» στον τομέα της ανταγωνιστικότητας.
Μία πραγματικά ενιαία αγορά και βαθύτερη ενοποίηση κεφαλαίων
Στον πυρήνα της συζήτησης βρίσκεται η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς με το σύνθημα «μία αγορά για μία Ευρώπη». Σήμερα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να επιτύχουν κλίμακα αντίστοιχη με αμερικανικούς ή κινεζικούς ομίλους, εξαιτίας γραφειοκρατικών εμποδίων, διαφορετικών εθνικών κανονισμών και κατακερματισμένων κεφαλαιαγορών.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ανακοίνωσε ότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου θα παρουσιαστεί σχέδιο δράσης με σαφή οδικό χάρτη και χρονοδιαγράμματα, με φιλοδοξία την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς έως το τέλος του 2027. Κομβικό εργαλείο θεωρείται η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με στόχο την αξιοποίηση μέρους των περίπου 10 τρισ. ευρώ καταθέσεων των Ευρωπαίων στις αγορές ομολόγων και μετοχών. Η πρώτη φάση, που περιλαμβάνει ενοποίηση κεφαλαιαγορών, εποπτείας και τιτλοποιήσεων, επιδιώκεται να ολοκληρωθεί έως τον Ιούνιο.
Για πρώτη φορά τίθεται ανοιχτά η χρήση της ρήτρας «ενισχυμένης συνεργασίας», ώστε τουλάχιστον εννέα χώρες να προχωρήσουν ταχύτερα αν δεν υπάρξει ομοφωνία των 27. Η ίδια λογική θα ισχύσει και για το λεγόμενο «28ο καθεστώς» (EU Inc.), ένα ενιαίο, πλήρως ψηφιακό εταιρικό πλαίσιο που θα επιτρέπει σε μια επιχείρηση να ιδρύει εταιρεία σε όλες τις χώρες της ΕΕ μέσα σε 24 ώρες, με έναν απλό και κοινό κανόνα.
Στρατηγικοί κλάδοι, ευρωπαϊκοί «πρωταθλητές» και ανασχεδιασμός της αγοράς ενέργειας
Η Κομισιόν προετοιμάζει επίσης στοχευμένη στήριξη στρατηγικών κλάδων – άμυνα, διάστημα, καθαρές τεχνολογίες, κβαντική τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη, συστήματα πληρωμών – με εργαλείο την «ευρωπαϊκή προτίμηση», δηλαδή προτίμηση σε ευρωπαϊκά προϊόντα υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Παράλληλα, εξετάζεται η χαλάρωση των κανόνων για συγχωνεύσεις, ώστε να δημιουργηθούν «Ευρωπαίοι πρωταθλητές» με επενδυτική ισχύ και τεχνολογικό πλεονέκτημα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Στο μέτωπο της ενέργειας, προτεραιότητα δίνεται στην ενίσχυση των διασυνοριακών διασυνδέσεων, με ένα ειδικό «πακέτο διασυνδέσεων» στον οδικό χάρτη της ενιαίας αγοράς. Η φον ντερ Λάιεν άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο αναθεώρησης του συνολικού σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, όπου σήμερα η χονδρική τιμή της μεγαβατώρας καθορίζεται από το ακριβότερο καύσιμο, δηλαδή το φυσικό αέριο.
Σχόλιο 
: Η ΕΕ δείχνει να εγκαταλείπει σταδιακά τον ρόλο του «κανονιστικού γίγαντα» χωρίς βιομηχανική ισχύ και να κινείται προς μια πιο παρεμβατική βιομηχανική πολιτική. Το αν οι φιλόδοξοι στόχοι για ενιαία αγορά, κεφαλαιαγορές και ενεργειακή μεταρρύθμιση θα υλοποιηθούν εγκαίρως, θα κρίνει όχι μόνο την τύχη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, αλλά και τη βιωσιμότητα του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου.
#ΕΕ #Βιομηχανία #Ανταγωνιστικότητα #Ενέργεια
