Στο Δ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας θα κριθεί στις 24 Φεβρουαρίου ο διεθνής διαγωνισμός για τις άγονες ακτοπλοϊκές γραμμές, μετά από προσφυγή ναυτιλιακής εταιρείας κατά όρων της προκήρυξης. Η απόφαση θα καθορίσει τον χρόνο και τον τρόπο υλοποίησης συμβάσεων ύψους 668 εκατ. ευρώ για την τετραετία.
Σε κομβικό θεσμικό σταυροδρόμι εισέρχεται ο σχεδιασμός για την επόμενη ημέρα των άγονων ακτοπλοϊκών γραμμών, καθώς στις 24 Φεβρουαρίου 2026 το Δ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας θα εξετάσει την προκήρυξη του διεθνούς διαγωνισμού για την εξυπηρέτησή τους με τετραετείς συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας.
Η υπόθεση έφτασε στο ανώτατο διοικητικό δικαστήριο έπειτα από προσφυγή ναυτιλιακής εταιρείας που αμφισβητεί συγκεκριμένους όρους της προκήρυξης, εξέλιξη που οδήγησε ήδη σε αναγκαστική αναβολή του διαγωνισμού και σε επαναξιολόγηση του πλαισίου διεξαγωγής του από το υπουργείο Ναυτιλίας.
Θεσμικό κενό μέχρι την απόφαση του ΣτΕ
Σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Ναυτιλίας, οι φάκελοι με τα αιτήματα δρομολόγησης των ακτοπλοϊκών εταιρειών κατατίθενται στις 30 Ιανουαρίου, ωστόσο δεν θα ανοιχθούν πριν εκδοθεί η απόφαση του ΣτΕ. Η εκκρεμοδικία «παγώνει» ουσιαστικά τη διαδικασία, δημιουργώντας ένα μεταβατικό στάδιο στο οποίο η διοίκηση οφείλει να εξισορροπήσει τη νομιμότητα της διαγωνιστικής διαδικασίας με την ανάγκη απρόσκοπτης σύνδεσης των νησιών.
Την ανάγκη αυτή ανέδειξε και ο Σύνδεσμος Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), ο οποίος με επιστολή του προς το υπουργείο ζήτησε ρητά η διαδικασία για τις γραμμές δημόσιας υπηρεσίας να μετατεθεί χρονικά μετά τις 24 Φεβρουαρίου 2026. Ο ΣΕΕΝ επικαλείται την εκκρεμότητα ενώπιον του ΣτΕ και υπογραμμίζει ότι η διεξαγωγή του διαγωνισμού χωρίς προηγούμενη δικαστική κρίση αναγκάζει πολλές εταιρείες να δεσμεύσουν υψηλές εγγυητικές επιστολές για εργασίες συντήρησης, επιθεωρήσεις και πιστοποιητικά ασφαλείας ενόψει της θερινής περιόδου.
Οικονομικό αποτύπωμα και νησιωτική συνοχή
Ο νέος διεθνής διαγωνισμός έχει συνολική προϋπολογισθείσα δαπάνη 668 εκατ. ευρώ για την τετραετία, αυξάνοντας τη μέση ετήσια χρηματοδότηση από τα 148 στα 167 εκατ. ευρώ. Η ενίσχυση αυτή στοχεύει στην κάλυψη των πραγματικών λειτουργικών αναγκών του ακτοπλοϊκού δικτύου, σε μια περίοδο που το κόστος καυσίμων, οι περιβαλλοντικοί κανόνες και οι απαιτήσεις ασφάλειας πιέζουν τους ισολογισμούς των εταιρειών.
Το διαγωνιστικό σχήμα αφορά 75 επιδοτούμενες θαλάσσιες γραμμές, κρίσιμες για τη νησιωτική συνοχή, καθώς εξασφαλίζουν σταθερά δρομολόγια, κοινωνικές εκπτώσεις και παροχές που στηρίζουν την καθημερινότητα των κατοίκων, την τοπική οικονομία και τον τουρισμό. Για τις εταιρείες, οι τετραετείς συμβάσεις δημιουργούν πλαίσιο προβλεψιμότητας και χρηματοοικονομικής ασφάλειας, διευκολύνοντας την πρόσβαση σε τραπεζική χρηματοδότηση και επενδύσεις σε εκσυγχρονισμό και «πρασίνισμα» του στόλου.
Κάθε γραμμή αποτελεί αυτοτελές αντικείμενο σύμβασης, με τους αναδόχους να επιλέγονται βάσει του χαμηλότερου μισθώματος, χωρίς δυνατότητα εναλλακτικών προσφορών. Το τελικό κόστος διαφοροποιείται ανά γραμμή και ανάδοχο, συναρτώμενο με την κατηγορία και την ηλικία των πλοίων: νεότευκτες μονάδες συνεπάγονται υψηλότερα μισθώματα. Από το 2027 προβλέπεται δυνατότητα αντικατάστασης παλαιότερων πλοίων με νεότερης τεχνολογίας, με αντίστοιχη αναπροσαρμογή των όρων.
Διαφάνεια, ποιότητα υπηρεσιών και ρυθμιστικός ρόλος
Η προκήρυξη ενσωματώνει ρυθμίσεις για ενίσχυση της διαφάνειας, με ηλεκτρονικές διευκρινίσεις και σαφείς διαδικασίες τροποποίησης συμβάσεων όταν εισάγονται νεότευκτα πλοία. Κάθε τέτοια αλλαγή απαιτεί εγκρίσεις από το Συμβούλιο Ακτοπλοϊκών Συγκοινωνιών και το Ελεγκτικό Συνέδριο, στοιχείο που προσθέτει θεσμικά φίλτρα αλλά και χρονική υστέρηση στις επενδυτικές αποφάσεις.
Η απόφαση του ΣτΕ δεν θα κρίνει μόνο τη νομιμότητα συγκεκριμένων όρων, αλλά στην πράξη θα «ξεκλειδώσει» ή θα αναγκάσει σε ανασχεδιασμό ενός πακέτου συμβάσεων με έντονο οικονομικό αποτύπωμα και ισχυρή κοινωνική διάσταση για τα νησιά.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση αναδεικνύει το διαχρονικό έλλειμμα στρατηγικού σχεδιασμού στις άγονες γραμμές: η πολιτεία αυξάνει επιδοτήσεις και θεσπίζει τετραετείς συμβάσεις, αλλά αφήνει κρίσιμες λεπτομέρειες να κριθούν εκ των υστέρων στα δικαστήρια, μεταφέροντας αβεβαιότητα σε εταιρείες, τράπεζες και νησιωτικές κοινωνίες. Το στοίχημα είναι ένα σταθερό, προβλέψιμο και θεσμικά θωρακισμένο πλαίσιο, ώστε οι επενδύσεις σε νέο στόλο να μην μπλοκάρονται κάθε φορά σε διαδικαστικές εμπλοκές.
#ακτοπλοΐα #άγονες_γραμμές #ναυτιλία #τουρισμός
