Περίπου 20 χώρες, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, η ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιαπωνία και η Αυστραλία, συναντώνται στην Ουάσινγκτον για τη διαμόρφωση στρατηγικής συμμαχίας στα κρίσιμα ορυκτά. Στόχος είναι η θωράκιση των εφοδιαστικών αλυσίδων απέναντι στην κινεζική κυριαρχία και στις εμπορικές πιέσεις της κυβέρνησης Τραμπ.
Ένα νέο γεωοικονομικό μέτωπο διαμορφώνεται γύρω από τα κρίσιμα ορυκτά, καθώς υπουργοί από τις ΗΠΑ, την ΕΕ, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ιαπωνία, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, μαζί με άλλες χώρες του G7 και εταίρους όπως η Ινδία, η Νότια Κορέα, το Μεξικό και πιθανώς η Αργεντινή, συναντώνται αυτή την εβδομάδα στην Ουάσινγκτον. Στην ατζέντα βρίσκεται η δημιουργία στρατηγικής συμμαχίας για σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά, με φόντο την εξάρτηση από την Κίνα και τις επιθετικές δασμολογικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ.
Στρατηγικά αποθέματα και διαφωνία για τις ελάχιστες τιμές
Η Αυστραλία ανακοίνωσε τη δημιουργία στρατηγικού αποθέματος ύψους 1,2 δισ. αυστραλιανών δολαρίων (περίπου 610 εκατ. στερλίνες) για ορυκτά που θεωρούνται ευάλωτα σε διακοπές εφοδιασμού από την Κίνα. Το Πεκίνο είχε περιορίσει τις εξαγωγές σπανίων γαιών την άνοιξη του 2025, απαντώντας στους λεγόμενους «δασμούς ημέρας απελευθέρωσης» του Ντόναλντ Τραμπ. Η Καμπέρα σχεδιάζει να αποθηκεύσει στοιχεία όπως αντιμόνιο και γάλλιο, ακολουθώντας το ιαπωνικό μοντέλο, που εδώ και χρόνια χτίζει αποθέματα για να μειώσει την έκθεσή του σε κινεζικούς εκβιασμούς.
Κεντρικό σημείο τριβής στις διαβουλεύσεις είναι η πρόταση να εγγυηθούν οι ΗΠΑ μια ελάχιστη τιμή για κρίσιμα ορυκτά και σπάνιες γαίες, ώστε να στηριχθούν νέες επενδύσεις εκτός Κίνας. Δημοσίευμα ότι η Ουάσινγκτον απομακρύνεται από την ιδέα προκάλεσε πτώση των μετοχών στην Αυστραλία, η οποία επιχειρεί να αναδειχθεί σε βασική εναλλακτική πηγή προμήθειας. Η υπουργός Πόρων της Αυστραλίας, Madeleine King, τόνισε ότι ενδεχόμενη αμερικανική υπαναχώρηση «δεν θα σταματήσει» το εθνικό πρόγραμμα στρατηγικών αποθεμάτων.
ΗΠΑ, ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο ανάμεσα σε ασφάλεια και εμπορικές συγκρούσεις
Τη σύνοδο συγκαλεί ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio, με στόχο την ταχεία ενίσχυση εφοδιαστικών αλυσίδων εκτός Κίνας, μέσω συντονισμένων κινήτρων τιμολόγησης και επενδυτικής στήριξης. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση των αλυσίδων κρίσιμων ορυκτών με διεθνείς εταίρους είναι ζωτική για την αμερικανική οικονομία, την εθνική ασφάλεια, την τεχνολογική πρωτοπορία και τη μελλοντική ενεργειακή ανθεκτικότητα.
Για την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο, η σύνοδος είναι επίσης ευκαιρία αναθέρμανσης των διατλαντικών σχέσεων, που έχουν διαβρωθεί από την επιθετική δασμολογική στρατηγική της κυβέρνησης Τραμπ. Βρυξέλλες και Λονδίνο σκοπεύουν να πιέσουν έντονα για την απόσυρση των νέων αμερικανικών δασμών σε «παράγωγα χάλυβα», οι οποίοι επιβαρύνουν προϊόντα με περιεχόμενο χάλυβα – από αλουμινένιες πόρτες και ποδήλατα μέχρι ισιωτικές μαλλιών και εξοπλισμό για υπεράκτια αιολικά πάρκα. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κάνουν λόγο για παραβίαση της συμφωνίας που είχε ανακοινωθεί το καλοκαίρι του 2025, ενώ προειδοποιούν ότι η συνεχής απειλή νέων δασμών υπονομεύει την εμπιστοσύνη.
Η κινεζική κυριαρχία και το ρίσκο για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας
Τα κρίσιμα ορυκτά και οι σπάνιες γαίες αποτελούν πλέον τον κρυφό σκελετό της παγκόσμιας βιομηχανίας: από smartphones και ηχεία μέχρι μαχητικά αεροσκάφη και ανεμογεννήτριες. Ειδικά οι μόνιμοι μαγνήτες υψηλής απόδοσης, που βασίζονται σε σπάνιες γαίες, είναι απολύτως κρίσιμοι για ηλεκτροκινητήρες και προηγμένα συστήματα. Η ΕΕ καταναλώνει περίπου 20.000 τόνους μόνιμων μαγνητών τον χρόνο, εκ των οποίων 17.000–18.000 τόνοι προέρχονται από την Κίνα και μόλις 1.000 τόνοι παράγονται εντός Ευρώπης, σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν.
Η εμπορική ανακωχή 12 μηνών μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας, που συμφωνήθηκε το φθινόπωρο του 2025, έδωσε χρόνο για πολυμερείς διαβουλεύσεις, αλλά δεν ακύρωσε τον στρατηγικό κίνδυνο. Οι απειλές του Πεκίνου να περιορίσει τις εξαγωγές σπανίων γαιών ως αντίμετρο στους αμερικανικούς δασμούς ανέδειξαν πόσο ευάλωτες είναι οι δυτικές οικονομίες. Στο παρασκήνιο, η Ευρώπη επιχειρεί να μειώσει την εξάρτησή της μέσω νέων ορυχείων και επενδύσεων στην επεξεργασία, ωστόσο η πλήρης αναδιάρθρωση των αλυσίδων αξίας θα απαιτήσει χρόνο, κεφάλαια και πολιτική σταθερότητα στις διατλαντικές σχέσεις.
Σχόλιο 
: Η μάχη για τα κρίσιμα ορυκτά εξελίσσεται σε νέο πυλώνα γεωπολιτικής ισχύος, με την Κίνα να διατηρεί σήμερα το πλεονέκτημα και τη Δύση να επιχειρεί καθυστερημένα να δημιουργήσει παράλληλες αλυσίδες εφοδιασμού. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για χώρες όπως η Ελλάδα με φιλοδοξίες στην πράσινη βιομηχανία– η επιτυχία αυτής της συμμαχίας θα κρίνει πόσο ανταγωνιστική μπορεί να παραμείνει σε τεχνολογίες αιχμής, από τις ΑΠΕ έως την άμυνα.
#κρίσιμαΟρυκτά #σπάνιεςΓαίες #ΗΠΑ #ΕΕ #Κίνα
