Οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ παύουν να είναι απλοί διαμεσολαβητές λιανικής και αναβαθμίζονται σε στρατηγικούς εξαγωγικούς παίκτες για την ελληνική παραγωγή. Μέσα από καθετοποίηση, επενδύσεις σε logistics και διεθνή δίκτυα, ανοίγουν αγορές για εκατοντάδες Έλληνες προμηθευτές.
Ο κλάδος του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων αλλάζει επίπεδο, αναλαμβάνοντας ρόλο που ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια της εσωτερικής αγοράς. Οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ αξιοποιούν το μέγεθός τους, τις εφοδιαστικές υποδομές και τα διεθνή τους δίκτυα για να λειτουργήσουν ως «εξαγωγικές πύλες» της ελληνικής αγροδιατροφής.
Η συγκυρία είναι ιδιαιτέρως ευνοϊκή: οι εξαγωγές τροφίμων στο ενδεκάμηνο του 2025 αυξήθηκαν κατά 679,2 εκατ. ευρώ ή 9%, με τις εκτιμήσεις του Ινστιτούτου Εξαγωγικών Ερευνών και Σπουδών του ΣΕΒΕ να τοποθετούν το σύνολο του έτους στα 5,43 δισ. ευρώ, άνοδος 11,8% σε σχέση με το 2024. Ήδη το 2024, τα αγροτικά προϊόντα αντιστοιχούσαν στο 22,84% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών.
Παράλληλα, οι πωλήσεις των αλυσίδων σούπερ μάρκετ έφτασαν το 2025 τα 16,2 δισ. ευρώ, αυξημένες κατά 7,1%. Το κρίσιμο αυτό μέγεθος επιτρέπει στις αλυσίδες να μετατραπούν από απλούς αγοραστές σε φορείς διεθνούς διάθεσης ελληνικών προϊόντων – από ελαιόλαδο και φέτα έως φρούτα και λαχανικά – σε δεκάδες αγορές του εξωτερικού.
Σκλαβενίτης: Καθετοποίηση με εργοστάσιο έτοιμων γευμάτων
Ο όμιλος Σκλαβενίτης προχωρά σε ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα καθετοποίησης. Στη Μαγούλα ανεγείρεται, μέσω της Αύρα Παραγωγή Γευμάτων ΜΑΕ του ομίλου Γλάρος, το μεγαλύτερο εργοστάσιο παραγωγής έτοιμων γευμάτων στην Ευρώπη. Η επένδυση ανέρχεται σε 100 εκατ. ευρώ, κυρίως από ίδια κεφάλαια, με στόχο την εξαγωγή αυθεντικών ελληνικών παραδοσιακών φαγητών παγκοσμίως.
Η μονάδα, που αναμένεται να λειτουργήσει τον Ιούνιο του 2026, θα έχει δυνατότητα παραγωγής 250.000 μερίδων ημερησίως και θα απασχολεί περίπου 300 εργαζόμενους. Η στρατηγική καθετοποίησης έχει ρίζες στο 2004, με τη χαρτοποιία Γλάρος στα Οινόφυτα, και ενισχύθηκε με τις εξαγορές Baker Master (2011) και Meat House (2016), διαμορφώνοντας ένα ολοκληρωμένο παραγωγικό οικοσύστημα.
Lidl, ΑΒ και Μασούτης: Διαφορετικά μοντέλα εξαγωγικής εξωστρέφειας
Η Lidl Ελλάς έχει εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους εξαγωγικούς διαύλους για Έλληνες παραγωγούς. Ο κύκλος εργασιών των εξαγωγών της έφτασε τα 527,6 εκατ. ευρώ το 2024, από 488,4 εκατ. ευρώ το 2023, με περαιτέρω ενίσχυση το 2025. Μέσω του διεθνούς της δικτύου, 268 Έλληνες προμηθευτές αποκτούν πρόσβαση σε 31 αγορές.
Η εξαγωγική δραστηριότητα της Lidl στηρίζεται σε τρεις άξονες: τη σειρά ελληνικών προϊόντων Eridanus (433,8 εκατ. ευρώ τζίρος, 185 προμηθευτές και 1.390 προϊόντα), τα προϊόντα μόνιμης γκάμας όπως η φέτα (93,8 εκατ. ευρώ, 55 προμηθευτές, 257 κωδικοί) και τα φρέσκα φρούτα και λαχανικά (186 εκατ. ευρώ, 78 παραγωγοί, 183 προϊόντα σε 19 χώρες και 230.106 παλέτες ετησίως). Το επενδυτικό της πρόγραμμα 200 εκατ. ευρώ για τη διετία 2026-2027, με αιχμή τα logistics στα Τρίκαλα και το νέο κέντρο διανομής στην Ελευσίνα (62.000 τ.μ., άνω των 120 εκατ. ευρώ, 150-200 θέσεις εργασίας έως το 2029), ενισχύει περαιτέρω αυτή τη δυναμική.
Η ΑΒ Βασιλόπουλος, από την πλευρά της, έχει μετατρέψει το κέντρο διανομής στη Σίνδο Θεσσαλονίκης σε εξαγωγικό hub για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το 2025, ο τζίρος εξαγωγών ανήλθε σε 90 εκατ. ευρώ, με 78 τόνους προϊόντων και 57 ενεργούς προμηθευτές. Ελληνικά φρούτα, λαχανικά και είδη μπακαλικής κατευθύνονται προς Τσεχία, Ρουμανία και Σερβία. Παρά τις ζημίες 15,8 εκατ. ευρώ το 2024, η διοίκηση στοχεύει επιστροφή στην κερδοφορία και λειτουργικό περιθώριο 4% έως το 2028, με δίκτυο 900 καταστημάτων.
Η Διαμαντής Μασούτης ΑΕ εισέρχεται πιο συστηματικά στο εξαγωγικό παιχνίδι με τη σύσταση της Hellenic Authentic Goods (HAGS) τον Ιανουάριο 2025, σε συνεργασία με την οικογένεια Διαμαντίδη (Δίοπας). Η HAGS θα προωθήσει διεθνώς τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας «Από τον Τόπο μας», ξεκινώντας με 20 βασικούς κωδικούς από τους περίπου 1.500 – με αιχμή το ελαιόλαδο και τις ελιές – και μελετώντας την τροφοδοσία ολόκληρων ξένων αλυσίδων με ελληνικά προϊόντα.
Ο ρόλος του λιανεμπορίου στο νέο εξαγωγικό υπόδειγμα
Η μετατροπή των σούπερ μάρκετ σε εξαγωγικούς παίκτες έχει ευρύτερη σημασία για την οικονομία. Σε μια περίοδο που οι εξαγωγές χωρίς πετρελαιοειδή αναμένεται να ξεπεράσουν για πρώτη φορά τα 35 δισ. ευρώ το 2025, το οργανωμένο λιανεμπόριο λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής αξίας: συγκεντρώνει προσφορά, διασφαλίζει ποιότητα και τυποποίηση, μειώνει το κόστος πρόσβασης σε ξένες αγορές και ενισχύει τη διαπραγματευτική δύναμη των Ελλήνων παραγωγών.
Για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις τροφίμων, που αδυνατούν να «χτίσουν» μόνες τους δίκτυα διανομής στο εξωτερικό, η συνεργασία με μεγάλες αλυσίδες αποτελεί ίσως τη μοναδική ρεαλιστική δίοδο διεθνοποίησης. Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο εξαγωγικό υπόδειγμα, όπου ο λιανέμπορος παύει να είναι απλός πελάτης και εξελίσσεται σε στρατηγικό εταίρο της παραγωγής.
Σχόλιο 
: Η στροφή των σούπερ μάρκετ στην εξαγωγική δραστηριότητα αναβαθμίζει θεαματικά την αλυσίδα αξίας της ελληνικής αγροδιατροφής, αλλά ταυτόχρονα συγκεντρώνει ισχύ σε λίγους μεγάλους παίκτες. Η πρόκληση για την πολιτεία και τους παραγωγούς είναι να αξιοποιήσουν το κανάλι αυτό χωρίς να εγκλωβιστούν σε εξάρτηση όρων και τιμών από το οργανωμένο λιανεμπόριο.
#σουπερμαρκετ #εξαγωγες #λιανεμποριο #τροφιμα #ελληνικηΟικονομια
