Η Άγκυρα ετοιμάζεται να φιλοξενήσει την πρώτη δημόσια συνάντηση υψηλού επιπέδου ΗΠΑ – Ιράν μετά την τελευταία κλιμάκωση, με φόντο αμερικανικές απειλές για στρατιωτική δράση και ιρανικές προειδοποιήσεις για «περιφερειακό πόλεμο». Η επιλογή της Κωνσταντινούπολης αναδεικνύει την προσπάθεια της Τουρκίας να κεφαλαιοποιήσει τον ρόλο της ως απαραίτητου διαμεσολαβητή στη Μέση Ανατολή.
Η Τουρκία, σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, προετοιμάζεται να φιλοξενήσει την Παρασκευή στην Κωνσταντινούπολη συνομιλίες υψηλού επιπέδου ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης της έντασης που έχει φτάσει στα πρόθυρα ανοικτής σύγκρουσης. Εφόσον πραγματοποιηθούν, θα πρόκειται για την πρώτη δημόσια συνάντηση αξιωματούχων των δύο πλευρών μετά την πρόσφατη όξυνση, κατά την οποία ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης αν δεν υπάρξει συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ποιοι θα καθίσουν στο τραπέζι και ο ρόλος της Άγκυρας
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, από αμερικανικής πλευράς στη συνάντηση ενδέχεται να συμμετάσχουν ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός και στενός σύμβουλος του Τραμπ. Από την Τεχεράνη, στο τραπέζι αναμένεται να βρεθεί ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, ένδειξη ότι η ιρανική ηγεσία δίνει πολιτικό βάρος στην προσπάθεια, παρά τη σκληρή ρητορική των τελευταίων ημερών.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, όπως μεταδίδεται, επιδιώκει τη συμμετοχή και άλλων περιφερειακών δυνάμεων, ώστε οι συνομιλίες να αποκτήσουν ευρύτερη νομιμοποίηση και να ενταχθούν σε ένα πλαίσιο περιφερειακής ασφάλειας. Η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση, τις ανοιχτές γραμμές επικοινωνίας τόσο με την Ουάσινγκτον όσο και με την Τεχεράνη και την εικόνα της ως χώρας που μπορεί να συνομιλεί με όλους, για να ενισχύσει το διπλωματικό της αποτύπωμα.
Κίνδυνος κλιμάκωσης και ενεργειακές προεκτάσεις
Το διπλωματικό εγχείρημα λαμβάνει χώρα σε περιβάλλον εξαιρετικά αυξημένης έντασης. Οι ΗΠΑ έχουν αποστείλει πολεμικά πλοία στην περιοχή, ενισχύοντας την πίεση προς το Ιράν, ενώ ακόμη νωπή είναι η μνήμη του περσινού αμερικανο-ισραηλινού πλήγματος σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, προειδοποίησε πρόσφατα ότι ενδεχόμενη επίθεση κατά της χώρας του θα μπορούσε να οδηγήσει σε «περιφερειακό πόλεμο», προβάλλοντας τον κίνδυνο γενικευμένης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή.
Η προοπτική αποκλιμάκωσης έχει ήδη αποτυπωθεί στις αγορές ενέργειας, με τις τιμές του πετρελαίου να υποχωρούν έντονα τις τελευταίες ημέρες, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν μειωμένο κίνδυνο διακοπής ροών από τον Περσικό Κόλπο. Ωστόσο, η συγκυρία παραμένει εύθραυστη: μια αποτυχία των συνομιλιών ή ένα τυχαίο επεισόδιο θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τις ανησυχίες και να επαναφέρουν την αστάθεια.
Περιφερειακές ισορροπίες και επόμενα βήματα
Η New York Times έχει ήδη αναφέρει ότι μια συνάντηση ΗΠΑ – Ιράν με συμμετοχή ορισμένων χωρών της Μέσης Ανατολής προγραμματίζεται στην Κωνσταντινούπολη εντός της εβδομάδας, στοιχείο που επιβεβαιώνει τον κεντρικό ρόλο της Τουρκίας ως τόπου συνάντησης. Παράλληλα, ο Στιβ Γουίτκοφ αναμένεται να μεταβεί στο Ισραήλ για επαφές με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου και την ηγεσία ασφαλείας της χώρας, επιδιώκοντας συντονισμό θέσεων πριν από την κρίσιμη επαφή με την Τεχεράνη.
Το αν η Κωνσταντινούπολη θα αποτελέσει αφετηρία μιας διαδικασίας σταδιακής αποκλιμάκωσης ή απλώς σκηνικό για μια ακόμη άκαρπη διπλωματική προσπάθεια θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο Ουάσινγκτον και Τεχεράνη είναι διατεθειμένες να υπερβούν τη ρητορική και να αναζητήσουν ρεαλιστικούς συμβιβασμούς γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα και την περιφερειακή επιρροή του Ιράν.
Σχόλιο 
: Η Άγκυρα επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τη γεωπολιτική της θέση, προβάλλοντας εαυτήν ως αναντικατάστατο διαμεσολαβητή ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Τεχεράνη. Αν οι συνομιλίες αποδώσουν έστω και μερική αποκλιμάκωση, η Τουρκία θα ενισχύσει σημαντικά το διπλωματικό της κεφάλαιο έναντι Δύσης και περιφέρειας· αν αποτύχουν, το ρίσκο γενικευμένης αστάθειας και αναταραχής στις αγορές ενέργειας θα επανέλθει δριμύτερο.
#ΗΠΑ #Ιράν #Τουρκία #ΜέσηΑνατολή #Διπλωματία #Πετρέλαιο
