Ο Βρετανός φωτογράφος Τομ Τζένκινς αφηγείται, μέσα από τις εικόνες του, την ένταση και την ποίηση των Χειμερινών Ολυμπιακών. Από τις πίστες του σκελετού μέχρι τον πάγο του καλλιτεχνικού πατινάζ, η φωτογραφία γίνεται εργαλείο αφήγησης.
Οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες στην Ιταλία έγιναν το σκηνικό για ένα ιδιότυπο φωτογραφικό ρεπορτάζ, όπου η ταχύτητα, ο κίνδυνος και η καλλιτεχνία συμπυκνώνονται σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Ο έμπειρος φωτογράφος Τομ Τζένκινς, γνωστός από έξι θερινούς Ολυμπιακούς, βρέθηκε για πρώτη φορά σε χειμερινή διοργάνωση, αντιμετωπίζοντάς την ως πεδίο πειραματισμού αλλά και σκληρής δημοσιογραφικής δουλειάς.
Η πρόκληση της ταχύτητας και του κινδύνου
Ο Τζένκινς περιγράφει έναν κόσμο ακραίας ταχύτητας, όπου οι αθλητές του λουζ και του σκελετού περνούν μπροστά από τον φακό με ταχύτητες που αγγίζουν τα 150 χλμ./ώρα, αφήνοντας στον φωτογράφο λίγα μόνο χιλιοστά του δευτερολέπτου για να αντιδράσει. Στις πίστες του Κορτίνα και του Μπόρμιο, η τεχνική ακρίβεια γίνεται ζήτημα επιβίωσης για τους ίδιους τους αθλητές, αλλά και κρίσιμος παράγοντας για την ποιότητα της εικόνας.
Το στοιχείο του ρίσκου είναι πανταχού παρόν: από την πτώση της Λίντσεϊ Βον στο σλάλομ, που κατέγραψαν σοκαρισμένοι Αμερικανοί φίλαθλοι, μέχρι τα εντυπωσιακά άλματα στο σνόουμπορντ και το freestyle σκι, όπου μια λάθος κίνηση μπορεί να μετατρέψει την προσπάθεια σε θεαματική συντριβή. Ο Τζένκινς σημειώνει ότι οι φαβορί συχνά δεν τερματίζουν, γεγονός που επιβάλλει στους φωτογράφους να είναι διαρκώς έτοιμοι για το απρόβλεπτο.
Καλλιτεχνική ματιά σε ένα σκληρό περιβάλλον
Πέρα από την καταγραφή του αποτελέσματος, ο Τζένκινς αναζητά την αισθητική διάσταση των Αγώνων. Στο καλλιτεχνικό πατινάζ πειραματίζεται με πολλαπλές εκθέσεις, αποτυπώνοντας την Καζάκα Σοφία Σαμοντέλκινα να περιστρέφεται σαν φωτεινή δίνη πάνω στον πάγο. Στο κέρλινγκ, η ίδια τεχνική μετατρέπει το σκούπισμα του πάγου από την κορεατική ομάδα σε αφηρημένη χορογραφία κίνησης.
Ιδιαίτερη θέση στο portfolio του έχει η σκι τζάμπινγκ. Φωτογραφίζοντας αθλητές όπως ο Ρέν Νικαΐντο και ο Ριόγιου Κομπαγιάσι τη νύχτα, επέλεξε να «γυρίσει ανάποδα» τον κλασικό κανόνα του σιλουέτου: με υπερέκθεση, οι αθλητές γίνονται φωτεινές φιγούρες πάνω σε σκοτεινό φόντο, θυμίζοντας αστροναύτες που αιωρούνται στο κενό. Ο ίδιος χαρακτηρίζει αυτές τις εικόνες από τις αγαπημένες του των Αγώνων.
Συναισθήματα, συμβολισμοί και πολιτικά μηνύματα
Η φωτογραφική αφήγηση δεν περιορίζεται στην αγωνιστική δράση. Στις πίστες του βιοαθλού και του αλπικού σκι, ο φακός συλλαμβάνει εξαντλημένες αθλήτριες στο τέλος της κούρσας, αλλά και στιγμές καθαρής ευφορίας, όπως η πανηγυρική αντίδραση του Βρετανού Ματ Γουέστον μετά το χρυσό μετάλλιο στο σκελετό – σκηνή που ο Τζένκινς είχε προσχεδιάσει, γνωρίζοντας πού θα γλιστρήσει και πού θα στραφεί προς την οικογένειά του.
Ιδιαίτερη φόρτιση έχει η εικόνα του Ουκρανού Βλαντισλάβ Χεράσκεβιτς, με κράνος διακοσμημένο με τα πρόσωπα Ουκρανών αθλητών που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Η άρνησή του να το αλλάξει οδήγησε στον αποκλεισμό του από τη ΔΟΕ, μετατρέποντας το στιγμιότυπο σε συμβολική σύγκρουση ανάμεσα στην ατομική μνήμη και τον θεσμικό ουδετερισμό των Ολυμπιακών.
Το σκηνικό συμπληρώνουν οι αντιθέσεις των ίδιων των πόλεων: το κοσμοπολίτικο Λιβίνιο ως «παιδική χαρά» των σύγχρονων σπορ χιονιού, το πιο κλασικό, «αριστοκρατικό» Κορτίνα και το μητροπολιτικό Μιλάνο με τα μοντέρνα γήπεδα στην περιφέρεια και τη μαζική πρόσβαση μέσω μετρό. Για τους φωτογράφους, όμως, αυτή η γεωγραφική διασπορά σημαίνει εξαντλητικά δρομολόγια με λεωφορεία και νυχτερινές διαδρομές σε χιονοθύελλες.
Μέσα από τις εικόνες του Τζένκινς, οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί δεν εμφανίζονται μόνο ως αθλητικό γεγονός, αλλά ως πολύπλοκο μωσαϊκό τεχνολογίας, συναισθήματος, ταυτότητας και πολιτικής, όπου η φωτογραφία λειτουργεί ταυτόχρονα ως τεκμήριο και ως ερμηνεία.
Σχόλιο 
: Το portfolio του Τζένκινς υπενθυμίζει ότι τα μεγάλα αθλητικά γεγονότα είναι πλέον και πεδίο «μαλακής ισχύος»: εικόνες όπως το κράνος του Χεράσκεβιτς ή οι αντιδράσεις των φιλάθλων διαμορφώνουν αφηγήσεις πέρα από τα μετάλλια, επηρεάζοντας αντιλήψεις για χώρες, θεσμούς και συγκρούσεις. Σε μια εποχή υπερπληροφόρησης, η ισχυρή, καλά σκεπτόμενη φωτογραφία παραμένει στρατηγικό εργαλείο διαμόρφωσης κοινής γνώμης.
#ΧειμερινοίΟλυμπιακοί #φωτογραφία #TomJenkins #Ιταλία
