Ένα τεχνικό σφάλμα έφερε στο φως δίκτυο 48 εταιρειών που διακίνησε τουλάχιστον 90 δισ. δολάρια ρωσικού πετρελαίου, παρακάμπτοντας κυρώσεις. Η υπόθεση δείχνει τα όρια του ευρωπαϊκού μηχανισμού επιβολής πλαφόν και κυρώσεων.
Ένα σφάλμα στον τομέα πληροφορικής αποδείχθηκε η αχίλλειος πτέρνα ενός περίπλοκου δικτύου λαθρεμπορίας ρωσικού πετρελαίου, το οποίο φέρεται να έχει διακινήσει τουλάχιστον 90 δισ. δολάρια αργού, ενισχύοντας τη χρηματοδότηση του πολέμου του Κρεμλίνου στην Ουκρανία. Έρευνα των Financial Times εντόπισε 48 φαινομενικά ανεξάρτητες εταιρείες, με διαφορετικές διευθύνσεις και ονομασίες, που όμως λειτουργούσαν ως ενιαίο σχήμα απόκρυψης της προέλευσης ρωσικού πετρελαίου, ιδίως αυτού της κρατικά ελεγχόμενης Rosneft.
Πώς αποκαλύφθηκε το «δίκτυο-φάντασμα»
Το κλειδί για την αποκάλυψη ήταν ότι όλες οι εταιρείες μοιράζονταν έναν κοινό, ιδιωτικό διακομιστή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου με το όνομα «mx.phoenixtrading.ltd». Οι FT χαρτογράφησαν 442 domains που χρησιμοποιούσαν τον ίδιο server, στοιχείο που δείχνει κοινές back-office λειτουργίες και κεντρικό συντονισμό.
Στη συνέχεια, οι δημοσιογράφοι συνέδεσαν τα domains με νομικές οντότητες που εμφανίζονται σε τελωνειακά αρχεία Ρωσίας και Ινδίας ως εμπλεκόμενες σε εξαγωγές και μεταφορές ρωσικού πετρελαίου. Ενδεικτικά, η Foxton FZCO με έδρα το Ντουμπάι, που εμφανίζεται σε ρωσικά έγγραφα ως αγοραστής πετρελαίου αξίας 5,6 δισ. δολαρίων, αντιστοιχεί στο domain «foxton-fzco.com». Αντίστοιχα, η Advan Alliance, πωλήτρια ρωσικού πετρελαίου αξίας 1,5 δισ. δολαρίων στην Ινδία, συνδέεται με το «advanalliance.ltd».
Οι εταιρείες του δικτύου εμφανίζουν εξαιρετικά βραχύ κύκλο ζωής, κατά μέσο όρο έξι μηνών, γεγονός που δυσχεραίνει την επιβολή κυρώσεων. Παρά ταύτα, οκτώ από αυτές έχουν ήδη τεθεί υπό κυρώσεις από ΕΕ, ΗΠΑ ή Ηνωμένο Βασίλειο.
Παράκαμψη κυρώσεων και κενά στο πλαφόν
Η ανάγκη απόκρυψης της προέλευσης του ρωσικού πετρελαίου εντάθηκε μετά τις αμερικανικές κυρώσεις σε Rosneft και Lukoil τον Οκτώβριο 2025. Από τότε, μια έως πρότινος άγνωστη εταιρεία του δικτύου, η «Redwood Global Supply», έχει εξελιχθεί στον μεγαλύτερο εξαγωγέα ρωσικού αργού. Οι εταιρείες συνδέονται με ομάδα επιχειρηματιών από το Αζερμπαϊτζάν με στενούς δεσμούς με τη Rosneft, μεταξύ των οποίων πρόσωπα που σχετίζονται με την Coral Energy του Tahir Garayev, ο οποίος βρίσκεται ήδη σε βρετανική λίστα κυρώσεων. Κεντρική μορφή θεωρείται και ο Etibar Eyyub, φερόμενος ως στενός συνεργάτης του διευθύνοντος συμβούλου της Rosneft, Igor Sechin.
Τον Νοέμβριο 2024, τελευταίο μήνα με πλήρη διαθέσιμα στοιχεία, πάνω από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου της Rosneft μεταφέρθηκε μέσω εταιρειών που ανήκουν στο συγκεκριμένο δίκτυο. Η Λετονή υπουργός Εξωτερικών, Baiba Braže, τόνισε ότι «αυτοί οι λαθρέμποροι καθιστούν σχεδόν αδύνατη την εφαρμογή του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου», καθώς αποκρύπτουν τόσο τις πραγματικές τιμές όσο και τους Ρώσους παραγωγούς που τελούν υπό κυρώσεις.
Τρεις αξιωματούχοι της ΕΕ ανέφεραν ότι τα ευρήματα μπορούν να αποτελέσουν βάση για νέο γύρο στοχευμένων κυρώσεων. Ο ειδικός απεσταλμένος της ΕΕ για τις κυρώσεις, David O’Sullivan, επισήμανε ότι παρατηρούνται «όλο και πιο περίπλοκα μοτίβα και νέοι παίκτες» που προσπαθούν να παρακάμψουν τα μέτρα.
Η πραγματική έκταση του δικτύου παραμένει άγνωστη, καθώς εκατοντάδες ακόμη domains δεν έχουν ακόμη συνδεθεί με συγκεκριμένα φορτία, υποδηλώνοντας πιθανώς ευρύτερη δραστηριότητα σε βάθος χρόνου. Η Rosneft έχει κληθεί να τοποθετηθεί επί των αποκαλύψεων.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση αναδεικνύει πως οι κυρώσεις χωρίς στιβαρό μηχανισμό επιβολής και ψηφιακή ιχνηλάτηση ροών πετρελαίου καταλήγουν συχνά σε κενό γράμμα. Η ευρηματικότητα των ενδιάμεσων traders, με βραχύβιες εταιρείες-κέλυφος και πολύπλοκα δίκτυα domains, δοκιμάζει τα όρια της ευρωπαϊκής πολιτικής αποκοπής της Ρωσίας από τα ενεργειακά έσοδα. Για την ΕΕ, το επόμενο βήμα δεν είναι μόνο νέες λίστες κυρώσεων, αλλά η δημιουργία διαφανούς, διασυνδεδεμένου συστήματος πληροφόρησης για φορτία, ασφαλίσεις, χρηματοδότηση και πραγματικούς δικαιούχους, διαφορετικά το πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου θα συνεχίσει να διαβρώνεται από τα «δίκτυα-φάντασμα».
#Ρωσία #πετρέλαιο #κυρώσεις #ΕΕ #Rosneft #ενέργεια
