Η επάνοδος του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο επαναφέρει με οξύτητα το ερώτημα αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί –και αν θέλει– να αποσυνδεθεί από τις ΗΠΑ. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ιδέα ενός «Οικονομικού ΝΑΤΟ» και η προσπάθεια των Βρυξελλών να ισορροπήσουν ανάμεσα στην στρατηγική αυτονομία και την διατλαντική εξάρτηση.
Η συζήτηση για το αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί πραγματικά να «αποσυνδεθεί» από την Αμερική του Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι θεωρητική. Αγγίζει τον πυρήνα της οικονομικής, πολιτικής και στρατηγικής αρχιτεκτονικής της ηπείρου, από την άμυνα και την τεχνολογία μέχρι το εμπόριο και τις κυρώσεις απέναντι σε Κίνα και Ρωσία.
Η πρόταση Μοραβιέτσκι για ένα «Οικονομικό ΝΑΤΟ»
Στο νέο επεισόδιο του podcast «EU Confidential», η δημοσιογράφος Sarah Wheaton συνομιλεί με τον πρώην πρωθυπουργό της Πολωνίας και πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κόμματος Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), Ματέους Μοραβιέτσκι. Ο Πολωνός πολιτικός προωθεί την ιδέα ενός «Οικονομικού ΝΑΤΟ» – μιας ενισχυμένης οικονομικής και πολιτικής συμμαχίας ανάμεσα στην ΕΕ, τις ΗΠΑ και άλλους συμμάχους, ως αντίβαρο στην αυξανόμενη ισχύ της Κίνας και τη ρεβανσιστική πολιτική της Ρωσίας.
Στη λογική του Μοραβιέτσκι, η απάντηση στις γεωπολιτικές πιέσεις δεν είναι η απομάκρυνση από την Ουάσιγκτον, αλλά το βάθεμα του διατλαντικού δεσμού, μετατρέποντάς τον σε μια θεσμοθετημένη οικονομική ασπίδα. Η πρόταση αυτή συγκρούεται με την τάση που κερδίζει έδαφος σε πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, όπου η εμπειρία της πρώτης θητείας Τραμπ έχει ενισχύσει την καχυποψία απέναντι στην αμερικανική προβλεψιμότητα.
Τι σημαίνει στην πράξη ένα «διαζύγιο» ΕΕ–ΗΠΑ
Για να αποτυπωθεί πώς μοιάζει στην πράξη ένα «διαζύγιο» ΕΕ–ΗΠΑ, η Wheaton συνομιλεί με τη Zoya Sheftalovich, επικεφαλής ανταποκρίτρια της POLITICO για την ΕΕ. Η αποσύνδεση δεν αφορά μόνο ρητορικές αποστάσεις από τον Λευκό Οίκο, αλλά σκληρές επιλογές σε κρίσιμους τομείς: από την αμυντική βιομηχανία και τις προμήθειες όπλων, μέχρι τις αλυσίδες αξίας σε τεχνολογία, ενέργεια και πρώτες ύλες.
Η ΕΕ συζητά έντονα την «στρατηγική αυτονομία», όμως η πραγματικότητα δείχνει βαθειά αλληλεξάρτηση με τις ΗΠΑ: στην ασφάλεια μέσω ΝΑΤΟ, στην τεχνολογία μέσω αμερικανικών κολοσσών, και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα μέσω δολαρίου και αμερικανικών κυρώσεων. Η Sheftalovich εξηγεί ότι μια πλήρης αποσύνδεση θα είχε τεράστιο οικονομικό και πολιτικό κόστος, γι’ αυτό και στις Βρυξέλλες κερδίζει έδαφος η πιο ρεαλιστική προσέγγιση της «επιλεκτικής» αυτονόμησης.
Ευρωπαϊκά διλήμματα σε έναν ασταθή κόσμο
Η συζήτηση αναδεικνύει το βασικό δίλημμα: μπορεί η ΕΕ να χτίσει ανθεκτικότητα απέναντι σε μια ενδεχόμενα εχθρική ή απρόβλεπτη Ουάσιγκτον, χωρίς να υπονομεύσει την ίδια τη Δύση απέναντι σε Κίνα και Ρωσία; Η πρόταση Μοραβιέτσκι για «Οικονομικό ΝΑΤΟ» εκφράζει την κεντροευρωπαϊκή αγωνία για τη ρωσική απειλή, ενώ η συζήτηση περί αποσύνδεσης αντανακλά κυρίως τη δυτικοευρωπαϊκή επιθυμία για μεγαλύτερη στρατηγική χειραφέτηση.
Το επεισόδιο παρουσιάζει επίσης το νέο καθημερινό «Brussels Playbook Podcast», που φιλοδοξεί να γίνει ο βασικός οδηγός για τις εξελίξεις στις Βρυξέλλες, σε μια περίοδο όπου κάθε κίνηση της ΕΕ διαβάζεται μέσα από το πρίσμα της σχέσης της με την Αμερική του Τραμπ.
Σχόλιο 
: Η αντιπαράθεση ανάμεσα στο όραμα ενός «Οικονομικού ΝΑΤΟ» και στην ατζέντα της ευρωπαϊκής αποσύνδεσης αποκαλύπτει ότι η ΕΕ δεν έχει ακόμη καταλήξει σε κοινή στρατηγική για την εποχή Τραμπ. Για χώρες όπως η Ελλάδα, που στηρίζονται τόσο στην αμερικανική ασφάλεια όσο και στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, η τελική ισορροπία ανάμεσα σε αυτονομία και διατλαντική συνοχή θα είναι καθοριστική για τις μελλοντικές επιλογές σε άμυνα, ενέργεια και επενδύσεις.
#ΕΕ #ΗΠΑ #Τραμπ #στρατηγική_αυτονομία #ΟικονομικόΝΑΤΟ
