Η ΕΕ και το Μεξικό ετοιμάζονται να υπογράψουν εκσυγχρονισμένη εμπορική συμφωνία, αλλά ο απρόβλεπτος εμπορικός ακτιβισμός Τραμπ περιπλέκει τους υπολογισμούς. Το διακύβευμα είναι η ισορροπία του Μεξικού ανάμεσα στην ευρωπαϊκή διαφοροποίηση και την κρίσιμη εξάρτηση από την αμερικανική αγορά.
Μετά από σχεδόν μία δεκαετία διαπραγματεύσεων, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ένα βήμα πριν από την υπογραφή του εκσυγχρονισμένου «παγκόσμιου συμφώνου» ελεύθερου εμπορίου με το Μεξικό. Ωστόσο, η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η σκληρή του εμπορική ατζέντα απειλούν να τινάξουν στον αέρα ένα εγχείρημα που θεωρητικά ωφελεί και τις δύο πλευρές.
Τι προβλέπει η νέα συμφωνία ΕΕ–Μεξικού
Η νέα συμφωνία αναβαθμίζει το υφιστάμενο καθεστώς ελεύθερου εμπορίου που ισχύει από το 2000. Η πολιτική συμφωνία έκλεισε τον Ιανουάριο 2025 και από τότε οι τεχνικές ομάδες μετέφρασαν το νομικό κείμενο στις 24 επίσημες γλώσσες της ΕΕ, ανοίγοντας τον δρόμο για μια τελετή υπογραφής στις Βρυξέλλες με τη συμμετοχή της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και της προέδρου του Μεξικού Κλαούντια Σέινμπαουμ.
Το συμφωνημένο πλαίσιο αφήνει σε μεγάλο βαθμό εκτός την ιδιαίτερα ευαίσθητη γεωργία, εστιάζοντας στην εμβάθυνση της βιομηχανικής και επενδυτικής συνεργασίας. Ειδικά ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας και της μεταποίησης αναδεικνύεται σε κεντρικό πεδίο σύγκλισης, καθώς η μεξικανική οικονομία είναι έντονα προσανατολισμένη στην παραγωγή για εξαγωγή.
Για την ΕΕ, η συμφωνία προσφέρει πρόσβαση σε μια μεγάλη δημοκρατική αγορά στη Λατινική Αμερική, με στρατηγική γεωγραφική θέση ανάμεσα στον Ατλαντικό και τον Ειρηνικό και άμεση γειτνίαση με τις ΗΠΑ. Για το Μεξικό, αποτελεί εργαλείο μερικής απεξάρτησης από την αμερικανική οικονομία, η οποία απορροφά σήμερα το συντριπτικό μερίδιο του εμπορίου του.
Η εξάρτηση από τις ΗΠΑ και ο παράγοντας Τραμπ
Το πρόβλημα είναι ότι ακριβώς αυτή η εξάρτηση κάνει την υπογραφή πολιτικά εύφλεκτη. Οι ετήσιες εμπορευματικές συναλλαγές ΗΠΑ–Μεξικού φθάνουν τα 840 δισ. δολάρια, περίπου δέκα φορές περισσότερο από το εμπόριο Μεξικού–ΕΕ. Εδώ και τρεις δεκαετίες, η μεξικανική βιομηχανία έχει ενσωματωθεί βαθιά στις αλυσίδες αξίας των ΗΠΑ: αμερικανικές εταιρείες εγκαθιστούν εργοστάσια νότια των συνόρων, αξιοποιώντας χαμηλότερο εργατικό κόστος για να παράγουν από εξαρτήματα αυτοκινήτων και αεροσκαφών έως οικιακές συσκευές που επανεξάγονται στην αμερικανική αγορά.
Η εν λόγω στρατηγική έχει οδηγήσει σε υψηλότερη βιομηχανική ανάπτυξη σε σχέση με πολλές πρώτες-υλες-κεντρικές οικονομίες της Νότιας Αμερικής, αλλά έχει κάνει το Μεξικό εξαιρετικά ευάλωτο στις διαθέσεις της Ουάσιγκτον. Ειδικά με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει κλιμακώσει τη ρητορική και τις πιέσεις: επιβολή πρόσθετων δασμών, απειλές στρατιωτικών πληγμάτων κατά καρτέλ ναρκωτικών και σκληρή στάση στο μεταναστευτικό.
Παράλληλα, το αναθεωρημένο σύμφωνο Καναδά–ΗΠΑ–Μεξικού (USMCA/Aceum) πρόκειται να τεθεί σε υποχρεωτική επανεξέταση στις αρχές Ιουλίου. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη προαναγγείλει ότι ζητά βαθιές αλλαγές, ακόμη και το ενδεχόμενο πλήρους ακύρωσής του. Σε αυτό το πλαίσιο, όπως μεταφέρουν ευρωπαίοι διπλωμάτες, η μεξικανική πλευρά κινείται προσεκτικά και σε ορισμένα σημεία επιβραδύνει τη διαδικασία με την ΕΕ, φοβούμενη αντίποινα από τις ΗΠΑ.
Δασμοί, νέα παγκόσμια εισφορά και το παράθυρο ευκαιρίας
Η εικόνα περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τις εσωτερικές αμερικανικές εξελίξεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ακύρωσε πρόσφατα τους εκτεταμένους δασμούς που είχε επιβάλει ο Τραμπ το 2025. Ως απάντηση, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε προσωρινή «παγκόσμια» εισφορά 10% στις εισαγωγές, αξιοποιώντας διάταξη του νόμου περί εμπορίου του 1974. Για το Μεξικό, λόγω USMCA, ο πραγματικός συντελεστής υπολογίζεται γύρω στο 5,2%, χαμηλότερος από άλλες χώρες αλλά πάντως επιβαρυντικός.
Παρά τα ρίσκα, μεξικανοί αξιωματούχοι και αναλυτές βλέπουν στη γρήγορη υπογραφή με την ΕΕ μια τακτική ευκαιρία. Ο πρώην υφυπουργός Εμπορίου Χουάν Κάρλος Μπέικερ εκτιμά ότι η έγκαιρη ολοκλήρωση της συμφωνίας θα στείλει προς την Ουάσιγκτον σαφές μήνυμα ότι «το Μεξικό έχει και άλλους φίλους» και ότι η χώρα διευρύνει σκόπιμα τις επιλογές της. Ο ίδιος θεωρεί πως, παρά την επιθετική ρητορική, οι ΗΠΑ θα καταλήξουν να διατηρήσουν κάποια εκδοχή του USMCA, καθώς η αμερικανική βιομηχανία είναι εξίσου εξαρτημένη από τη μεξικανική παραγωγική βάση.
Σε κάθε περίπτωση, ο χρονισμός είναι κρίσιμος: η μεξικανική κυβέρνηση στοχεύει σε υπογραφή μέχρι το τέλος Μαΐου, ενώ η αναθεώρηση του USMCA έρχεται τον Ιούλιο. Αν το παράθυρο αυτό κλείσει χωρίς κίνηση, το εγχείρημα κινδυνεύει να παρασυρθεί στη δίνη μιας νέας φάσης εμπορικού πολέμου που θα έχει ευρύτερες επιπτώσεις και για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη Βόρεια Αμερική.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση ΕΕ–Μεξικού είναι καμπανάκι για την Ευρώπη: χωρίς κοινή, επιθετική βιομηχανική και εμπορική στρατηγική, η Ένωση θα συνεχίσει να κινείται αντιδραστικά απέναντι σε έναν αμερικανικό οικονομικό εθνικισμό που χρησιμοποιεί δασμούς και γεωπολιτική πίεση ως ενιαίο εργαλείο ισχύος. Για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι ότι η διαφοροποίηση αγορών και η ένταξη σε περιφερειακές αλυσίδες αξίας δεν είναι θεωρητική συζήτηση, αλλά όρος επιβίωσης σε ένα περιβάλλον όπου η πολιτική Ουάσιγκτον μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανατρέψει τους κανόνες του παιχνιδιού.
#ΕΕ #Μεξικό #Trump #εμπόριο #δασμοί #USMCA
