Η επιθετική στρατηγική του Ντόναλντ Τραμπ για απομόνωση της Κούβας μετατρέπει το Μεξικό σε κρίσιμο, αλλά ευάλωτο, κρίκο στην αλυσίδα της αμερικανικής πολιτικής στην Καραϊβική. Η πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της Ουάσινγκτον, τις ιδεολογικές δεσμεύσεις του κόμματός της και τις εσωτερικές κοινωνικοοικονομικές πιέσεις.
Η κλιμάκωση της αμερικανικής πίεσης προς την Κούβα από την κυβέρνηση Τραμπ δημιουργεί ένα σύνθετο γεωπολιτικό και οικονομικό δίλημμα για το Μεξικό. Ως μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των ΗΠΑ και βασικός προμηθευτής πετρελαίου προς την Αβάνα, η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο της προσπάθειας της Ουάσινγκτον να «στεγνώσει» τις ενεργειακές ροές προς το νησί.
Το εκτελεστικό διάταγμα Τραμπ και ο κίνδυνος δασμών
Ο Ντόναλντ Τραμπ κήρυξε κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης επικαλούμενος «απειλές» από την κουβανική κυβέρνηση και εξουσιοδότησε την επιβολή νέων δασμών σε οποιαδήποτε χώρα προμηθεύει πετρέλαιο την Κούβα. Η κίνηση αυτή δίνει στον Λευκό Οίκο ευρεία διακριτική ευχέρεια να πλήξει εμπορικά κράτη που θεωρεί ότι στηρίζουν την Αβάνα, ανεβάζοντας κατακόρυφα το ρίσκο για το Μεξικό.
Ήδη, η κρατική πετρελαϊκή Pemex φέρεται να «πάγωσε» αποστολή πετρελαίου προς την Κούβα, σε μια περίοδο που το νησί αντιμετωπίζει οξείες ελλείψεις καυσίμων μετά τη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και την κατάρρευση της στήριξης από το καθεστώς Μαδούρο. Η Σέινμπαουμ περιορίστηκε να δηλώσει ότι οι αποστολές πετρελαίου αποτελούν «κυρίαρχη» απόφαση και ότι μελλοντικά βήματα θα γίνουν με «ανθρωπιστικά» κριτήρια.
Η λεπτή ισορροπία της Σέινμπαουμ ανάμεσα σε Ουάσινγκτον και Μορένα
Η πρόεδρος Κλαούντια Σέινμπαουμ βρίσκεται σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη θέση. Από τη μία πλευρά αντιμετωπίζει έναν απρόβλεπτο Τραμπ, ο οποίος κατά καιρούς την επαινεί αλλά έχει απειλήσει ακόμη και με αποστολή αμερικανικού στρατού στο Μεξικό για την καταπολέμηση των ναρκωτικών καρτέλ. Από την άλλη, το αριστερό κόμμα της, Μορένα, διατηρεί ιστορικούς και ιδεολογικούς δεσμούς με το κομμουνιστικό καθεστώς της Κούβας και αντιδρά σε κάθε κίνηση που εκλαμβάνεται ως εγκατάλειψη της Αβάνας.
Ταυτόχρονα, στο εσωτερικό του Μεξικού εντείνεται η κριτική για το κατά πόσο είναι λογικό να συνεχίζονται οι εξαγωγές πετρελαίου, όταν οι τιμές των καυσίμων και οι ενεργειακές ανησυχίες πιέζουν τους πολίτες. Η «ανθρωπιστική» ρητορική της κυβέρνησης λειτουργεί έτσι ως διπλό εργαλείο: διπλωματική ασπίδα έναντι της Ουάσινγκτον και πολιτικό αφήγημα προς την εγχώρια κοινή γνώμη.
Κίνδυνος εμπορικής σύγκρουσης και περιφερειακής αστάθειας
Η Σέινμπαουμ επιλέγει μέχρι στιγμής χαμηλούς τόνους, αποφεύγοντας την ανοιχτή σύγκρουση με τον Τραμπ, σε αντίθεση με ηγέτες όπως ο Καναδός Μαρκ Κάρνι, που έχουν υιοθετήσει πιο αντιπαραθετική στάση και έχουν δεχθεί άμεσες απειλές για νέους δασμούς. Η μεξικανική κυβέρνηση φοβάται ότι οποιαδήποτε εμφανής αμφισβήτηση της αμερικανικής γραμμής για την Κούβα θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την επικείμενη αξιολόγηση της συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου ΗΠΑ–Μεξικού–Καναδά, αλλά και τη συνεργασία σε μείζονα ζητήματα όπως η ασφάλεια των συνόρων και η καταπολέμηση των ναρκωτικών.
Παράλληλα, η εντεινόμενη ενεργειακή ασφυξία στην Κούβα, μετά την απώλεια της βενεζουελάνικης στήριξης, τροφοδοτεί φόβους για οικονομική και κοινωνική κατάρρευση στο νησί. Αναλυτές προειδοποιούν ότι ένα τέτοιο σενάριο θα μπορούσε να προκαλέσει νέο μεταναστευτικό κύμα προς τις ΗΠΑ και το Μεξικό, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τη Φλόριντα και τη χερσόνησο Γιουκατάν.
Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει επίσημο αίτημα της Ουάσινγκτον προς το Μεξικό να σταματήσει πλήρως τις αποστολές πετρελαίου, πρώην Αμερικανοί και Μεξικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η πίεση είναι σαφής και κλιμακούμενη. Η επιλογή της Σέινμπαουμ να «θολώσει τα νερά», διατηρώντας ανοικτό το παράθυρο για ανθρωπιστική βοήθεια αλλά χωρίς ευθεία πρόκληση προς τον Τραμπ, αποτυπώνει το εύρος των διακυβευμάτων σε μια σύγκρουση όπου η Κούβα είναι το άμεσο θύμα, αλλά το Μεξικό ίσως πληρώσει μεγάλο μέρος του λογαριασμού.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση αναδεικνύει πώς η μονομερής χρήση δασμών και κυρώσεων από την Ουάσινγκτον μετατρέπει περιφερειακούς εταίρους, όπως το Μεξικό, σε ομήρους της αμερικανικής στρατηγικής. Η Σέινμπαουμ κερδίζει χρόνο με αμφίσημη ρητορική, αλλά όσο η πίεση Τραμπ στην Κούβα αυξάνεται, τόσο θα στενεύουν τα περιθώρια για μια «ουδέτερη» στάση, με δυνητικά υψηλό οικονομικό και πολιτικό κόστος για την Πόλη του Μεξικού.
#ΗΠΑ #Μεξικό #Κούβα #Τραμπ #Σέινμπαουμ #πετρέλαιο #διπλωματία
