Η δημοσιοποίηση εκατομμυρίων σελίδων από τα «αρχεία Έπσταϊν» στις ΗΠΑ έχει προκαλέσει πολιτικό σεισμό στη Νορβηγία, εμπλέκοντας πρώην πρωθυπουργό, κορυφαίο αξιωματούχο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ και την διάδοχο πριγκίπισσα. Οι αποκαλύψεις ανοίγουν μέτωπο διαφθοράς και ηθικής κρίσης στην κορυφή του νορβηγικού κατεστημένου.
Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα δέσμη νομικών εγγράφων που σχετίζονται με τον καταδικασμένο για σεξουαλικά εγκλήματα χρηματιστή Τζέφρι Έπσταϊν, η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα στις ΗΠΑ βάσει του νόμου «Epstein Files Transparency Act» που υπέγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ τον Νοέμβριο, έχει φέρει τη Νορβηγία στο επίκεντρο ενός νέου σκανδάλου. Περίπου 3 εκατ. σελίδες εγγράφων, 2.000 βίντεο και 180.000 φωτογραφίες αποκαλύπτουν επαφές του Έπσταϊν με υψηλόβαθμους Νορβηγούς πολιτικούς και τη διάδοχο πριγκίπισσα Μέτε-Μάριτ.
Έρευνα για «βαριά διαφθορά» στον Θόρμπγιορν Γιάγκλαντ
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο 75χρονος Θόρμπγιορν Γιάγκλαντ, ιστορικό στέλεχος του Εργατικού Κόμματος, πρώην πρωθυπουργός (1996-1997), υπουργός Εξωτερικών και πρόεδρος της Βουλής. Η νορβηγική οικονομική αστυνομία (Okokrim) άνοιξε ποινική έρευνα για «σοβαρή διαφθορά», εξετάζοντας αν ο Γιάγκλαντ έλαβε δώρα, δάνεια ή ταξιδιωτικά προνόμια από τον Έπσταϊν ή το δίκτυό του, κατά την περίοδο που ήταν γενικός γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης (2009-2019) και ταυτόχρονα μέλος – και αρχικά πρόεδρος – της Νορβηγικής Επιτροπής Νόμπελ.
Τα νέα στοιχεία περιλαμβάνουν e-mails που φέρεται να δείχνουν σχεδιασμό οικογενειακής επίσκεψης στο ιδιωτικό νησί του Έπσταϊν στην Καραϊβική το 2014, ταξίδι που σύμφωνα με νορβηγικά δημοσιεύματα τελικά ακυρώθηκε. Ο δικηγόρος του Γιάγκλαντ αρνείται ότι υπήρξε οποιαδήποτε μεταβίβαση ωφελημάτων, κάνοντας λόγο για παρερμηνείες, ενώ ο ίδιος ο Γιάγκλαντ αναγνωρίζει εκ των υστέρων ότι η επαφή του με τον Έπσταϊν ήταν «απερίσκεπτη», υποστηρίζοντας ότι δεν είχε καμία σχέση με την ιδιωτική ζωή ή τα εγκλήματά του.
Παρότι ο Γιάγκλαντ διαθέτει ασυλία ως πρώην επικεφαλής του Συμβουλίου της Ευρώπης, η νορβηγική κυβέρνηση – μετά από αίτημα της αστυνομίας – απευθύνθηκε επίσημα στο Στρασβούργο ζητώντας την άρση της, κίνηση που αναδεικνύει τη θεσμική βαρύτητα της υπόθεσης.
Ο Μπόργκε Μπρέντε και ο ρόλος του WEF
Δεύτερο πρόσωπο-κλειδί είναι ο Μπόργκε Μπρέντε, πρώην υπουργός Εξωτερικών (2013-2017) από το συντηρητικό κόμμα και νυν πρόεδρος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Τα αρχεία καταγράφουν πολλαπλά επαγγελματικά δείπνα, e-mails και γραπτά μηνύματα με τον Έπσταϊν, κυρίως μετά το 2018.
Ο ίδιος δηλώνει ότι η επαφή ήταν περιορισμένη, πως ο Έπσταϊν του παρουσιάστηκε ως «Αμερικανός επενδυτής» σε δείπνα με άλλους διπλωμάτες και επιχειρηματίες και ότι δεν γνώριζε το ποινικό παρελθόν του. Δηλώνει μεταμέλεια που δεν διερεύνησε περισσότερο το ιστορικό του και έχει ζητήσει, σύμφωνα με το WEF, ανεξάρτητο έλεγχο από την επιτροπή διαχείρισης κινδύνου του οργανισμού.
Η διάδοχος πριγκίπισσα Μέτε-Μάριτ υπό ηθική πίεση
Ιδιαίτερη διάσταση λαμβάνουν οι αποκαλύψεις για την πριγκίπισσα Μέτε-Μάριτ, 52 ετών, της οποίας η φιλική σχέση με τον Έπσταϊν ήταν ήδη γνωστή. Τα νέα έγγραφα φωτίζουν πολύ πιο αναλυτικά τη φύση της σχέσης, με εκατοντάδες e-mails σε βάθος ετών, ορισμένα με ελαφρό και προκλητικό περιεχόμενο, που εκθέτουν ηθικά το παλάτι. Η ίδια, σε γραπτή δήλωση, αναλαμβάνει την ευθύνη ότι δεν διερεύνησε επαρκώς το παρελθόν του Έπσταϊν, εκφράζει «βαθιά συμπάθεια και αλληλεγγύη» προς τα θύματα και χαρακτηρίζει «απλώς ντροπιαστική» την οποιαδήποτε επαφή μαζί του.
Την εικόνα επιβαρύνει η παράλληλη δίκη του μεγαλύτερου γιου της, Μάριους Μποργκ Χόιμπι, ο οποίος, χωρίς να φέρει βασιλικό τίτλο, αντιμετωπίζει κατηγορίες για βιασμούς και ενδοοικογενειακή βία, τις οποίες αρνείται.
Πολιτικές προεκτάσεις και κρίση εμπιστοσύνης
Στο κοινοβούλιο, τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζητούν ανεξάρτητη εξεταστική επιτροπή για τον έλεγχο του υπουργείου Εξωτερικών και πιθανής «κουλτούρας προνομίων» στην κορυφή της νορβηγικής διπλωματίας. Η αρχηγός του δεξιού Κόμματος Προόδου, Σίλβι Λιστχάουγκ, μιλά για πιθανή «κορυφή παγόβουνου» όσον αφορά τις σχέσεις της πολιτικής ελίτ με αμφιλεγόμενους χρηματοδότες. Ο πρωθυπουργός Γιόνας Γκαρ Στέρε, από το Εργατικό Κόμμα, στηρίζει την ποινική έρευνα αλλά απορρίπτει προς το παρόν την προοπτική εξεταστικής επιτροπής, κρίνοντάς την ακατάλληλο εργαλείο.
Η υπόθεση αγγίζει ταυτόχρονα πολιτικό σύστημα, διεθνείς θεσμούς και μοναρχία, απειλώντας να διαβρώσει την εικόνα της Νορβηγίας ως πρότυπου διαφάνειας και ηθικής διακυβέρνησης.
Σχόλιο 
: Η νορβηγική υπόθεση δείχνει πώς τα «αρχεία Έπσταϊν» λειτουργούν ως stress test για θεσμούς και ελίτ σε όλο τον δυτικό κόσμο: η πραγματική ζημιά δεν είναι μόνο ό,τι είναι παράνομο, αλλά ό,τι αποκαλύπτει ένα πλέγμα οικειότητας μεταξύ πολιτικής, χρήματος και ισχύος που δύσκολα συμβιβάζεται με τις αρχές λογοδοσίας και διαφάνειας.
#Νορβηγία #Έπσταϊν #διαφθορά #πολιτική
