Η νέα κίνηση Τραμπ με προσωρινό παγκόσμιο δασμό 15% ανατρέπει τις ισορροπίες στο διεθνές εμπόριο. Δολάριο, μετοχές και κρυπτονομίσματα δέχονται ισχυρές πιέσεις, ενώ Ευρώπη και αναδυόμενες οικονομίες αναζητούν απαντήσεις.
Σε νέα, ιδιαίτερα ασταθή φάση εισέρχεται η παγκόσμια οικονομία μετά την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει προσωρινό παγκόσμιο δασμό 15% σχεδόν σε όλες τις εισαγωγές. Η κίνηση έρχεται ως απάντηση στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, το οποίο έκρινε παράνομους –με ψήφους 6-3– τους προηγούμενους δασμούς που είχαν επιβληθεί με βάση τον νόμο International Emergency Economic Powers Act (IEEPA).
Νομικός ελιγμός του Λευκού Οίκου και αντίδραση των αγορών
Ο Λευκός Οίκος αντέδρασε άμεσα αξιοποιώντας το Άρθρο 122 του Trade Act του 1974, επικαλούμενος «κρίση ισοζυγίου πληρωμών» ώστε να επιβάλει νέο ενιαίο δασμό 15% για διάστημα έως 150 ημερών, εκτός αν το Κογκρέσο τον παρατείνει. Από το νέο καθεστώς εξαιρούνται ορισμένα κρίσιμα ορυκτά, φαρμακευτικά προϊόντα, αγαθά που συμμορφώνονται με τη συμφωνία USMCA από Καναδά και Μεξικό, καθώς και κλάδοι που ήδη επιβαρύνονται με δασμούς εθνικής ασφάλειας (π.χ. αυτοκίνητα, χάλυβας, αλουμίνιο).
Η άμεση αντίδραση των αγορών ήταν πτώση του δολαρίου περίπου κατά 0,4% έναντι καλαθιού νομισμάτων, με ταυτόχρονη ενίσχυση του ευρώ και της στερλίνας. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης στη Wall Street δείχνουν άνοιγμα με απώλειες για S&P 500, Dow Jones και Nasdaq, ενώ ο δείκτης FTSE 100 στο Λονδίνο, όπως και οι δείκτες DAX και CAC 40 σε Φρανκφούρτη και Παρίσι, κινούνται πτωτικά υπό τον φόβο κλιμάκωσης του εμπορικού πολέμου.
Την ίδια στιγμή, το bitcoin υποχωρεί περίπου 2,8%, καθώς η αυξημένη αβεβαιότητα περιορίζει την όρεξη για ρίσκο, ενώ ο χρυσός ενισχύεται σε υψηλό τριών εβδομάδων, επιβεβαιώνοντας τη στροφή των επενδυτών σε ασφαλή καταφύγια.
Κερδισμένοι και χαμένοι του νέου δασμολογικού καθεστώτος
Παρά τον θόρυβο, η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη για όλους. Ανάλυση του Global Trade Alert δείχνει ότι χώρες που προηγουμένως επιβαρύνονταν με πολύ υψηλούς, στοχευμένους δασμούς IEEPA –όπως η Βραζιλία, η Κίνα και η Ινδία– εμφανίζονται τώρα κερδισμένες από τον ενιαίο συντελεστή 15%, με εκτιμώμενη μείωση του καθαρού δασμολογικού βάρους κατά 13,6, 7,1 και 5,6 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα.
Αντίθετα, χώρες όπως η Αυστραλία, που είχαν χαμηλότερους δασμούς γύρω στο 10%, βλέπουν το αποτελεσματικό τους επιτόκιο να ανεβαίνει στο 15%, δηλαδή αύξηση κατά 50%. Στην Ευρώπη, αυξάνεται ο φόβος ότι η νέα δασμολογική στρατηγική θα υπονομεύσει πρόσφατες ή υπό διαπραγμάτευση εμπορικές συμφωνίες, με την ΕΕ να εξετάζει ήδη αναστολή επικυρώσεων και πιθανές αντίμετρα.
Το Πεκίνο καλεί την Ουάσιγκτον να άρει μονομερώς τους δασμούς, υπενθυμίζοντας ότι «δεν υπάρχουν νικητές σε έναν εμπορικό πόλεμο» και ότι ο προστατευτισμός «δεν οδηγεί πουθενά». Παράλληλα, το αμερικανικό τελωνείο (CBP) ανακοίνωσε ότι από τις 24 Φεβρουαρίου παύει να εισπράττει τους δασμούς που κρίθηκαν παράνομοι, απενεργοποιώντας τους σχετικούς κωδικούς.
Πολιτική τρι dilemma Τραμπ και προοπτικές για την παγκόσμια οικονομία
Αναλυτές, όπως η Grace Fan της TS Lombard, μιλούν για «τριλήμμα» Τραμπ μεταξύ εκλογικών αναγκών, δημοσιονομικών εσόδων και εμπορικής πολιτικής. Σε έτος ενδιάμεσων εκλογών, με την αποδοχή του προέδρου να υποχωρεί, ο Λευκός Οίκος φαίνεται να στοχεύει αφενός στη διατήρηση εσόδων από δασμούς, αφετέρου στην ανακούφιση καταναλωτών μέσω πιθανών μειώσεων σε επιλεγμένα καταναλωτικά αγαθά. Το βάρος, ωστόσο, μεταφέρεται σε βιομηχανικούς κλάδους και βασικούς εμπορικούς εταίρους σε Βόρεια Αμερική, Ασία και ΕΕ.
Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις –και κατ’ επέκταση για τις ελληνικές εξαγωγικές εταιρείες που συμμετέχουν σε ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας– η νέα φάση αβεβαιότητας σημαίνει ανάγκη για σενάρια έκτακτης ανάγκης, ανατιμολογήσεις, πιθανές ανακατευθύνσεις ροών και αυξημένο συναλλαγματικό κίνδυνο. Οι αγορές προεξοφλούν ότι η σύγκρουση δεν έχει φτάσει ακόμη στο αποκορύφωμά της, με τους επενδυτές να αναζητούν καθαρό σήμα τόσο από την Ουάσιγκτον όσο και από τις Βρυξέλλες για το αν θα επικρατήσει η λογική της αποκλιμάκωσης ή της κλιμάκωσης.
Σχόλιο 
: Ο νέος ενιαίος δασμός 15% δεν είναι απλώς ακόμη ένα επεισόδιο στον εμπορικό πόλεμο· είναι δομική μετατόπιση προς ένα πιο απρόβλεπτο, νομικά αμφιλεγόμενο και πολιτικά φορτισμένο πλαίσιο εμπορίου. Οι βραχυπρόθεσμες διακυμάνσεις σε νομίσματα και αγορές είναι μόνο η επιφάνεια. Το πραγματικό ρίσκο για επιχειρήσεις και επενδυτές είναι η διάβρωση της εμπιστοσύνης στη σταθερότητα των κανόνων – και εκεί θα κριθεί αν η παγκοσμιοποίηση θα προσαρμοστεί ή θα υποχωρήσει.
#ΗΠΑ #Τραμπ #Δασμοί #ΠαγκόσμιοΕμπόριο #Αγορές
