Τη σύνδεση ανάμεσα στην αποτελεσματικότητα του κράτους και στο επίπεδο εμπιστοσύνης των πολιτών ανέδειξε ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Με αφορμή διάλογό του με τον πολιτικό φιλόσοφο Μάικλ Σαντέλ, έθεσε ως κεντρική προϋπόθεση τη θεσμική ταπεινότητα και την ικανότητα γρήγορης προσαρμογής.
Στον πυρήνα της σύγχρονης κρίσης εμπιστοσύνης που διαπερνά τις δημοκρατίες τοποθετεί την έλλειψη αποτελεσματικότητας των κυβερνήσεων ο πρόεδρος του Eurogroup και υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης. Σε ανάρτησή του σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή δημόσιο διάλογο με τον διακεκριμένο πολιτικό φιλόσοφο του Χάρβαρντ Μάικλ Σαντέλ, ο Έλληνας υπουργός περιέγραψε ένα πλαίσιο «λειτουργικού κράτους» που δεν εξαντλείται στη λογοδοσία, αλλά κρίνεται πρωτίστως στο αποτέλεσμα.
Η αποτελεσματικότητα ως θεμέλιο της εμπιστοσύνης
«Αυτό που διαβρώνει την εμπιστοσύνη σε πολλές κοινωνίες είναι η έλλειψη αποτελεσματικότητας», τόνισε ο Κυριάκος Πιερρακάκης, συμπυκνώνοντας μια συζήτηση που αγγίζει τόσο την οικονομική διακυβέρνηση όσο και τη λειτουργία των θεσμών. Όπως υπογράμμισε, όταν η πολιτική εξουσία δηλώνει τι πρέπει να γίνει και προχωρά στην υλοποίηση, «πρέπει να το κάνουμε καλά και αποτελεσματικά» – διαφορετικά, η απόσταση ανάμεσα στις εξαγγελίες και στην πράξη μετατρέπεται σε κενό αξιοπιστίας.
Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος σε μια περίοδο όπου η κοινωνική ανοχή σε αστοχίες, καθυστερήσεις και γραφειοκρατικές παθογένειες μειώνεται, ενώ η απαίτηση για μετρήσιμο αποτέλεσμα αυξάνεται. Στο πεδίο της οικονομικής πολιτικής, η αξιοπιστία της υλοποίησης –από τις μεταρρυθμίσεις μέχρι τη διαχείριση κρίσεων– καθορίζει το κόστος δανεισμού, την επενδυτική εμπιστοσύνη και τελικά τον ρυθμό ανάπτυξης.
Αναγνώριση αποτυχίας και ταχεία προσαρμογή
Κρίσιμη διάσταση της τοποθέτησης Πιερρακάκη είναι η σχέση πολιτικής ηγεσίας με την αποτυχία. «Όταν αποτυγχάνουμε σε αυτό, πρέπει να αναγνωρίζουμε την αποτυχία και έπειτα να κινούμαστε γρήγορα, να αλλάζουμε και να προσαρμοζόμαστε γρήγορα», σημείωσε, περιγράφοντας ένα μοντέλο διακυβέρνησης που δανείζεται λογικές από τον ιδιωτικό τομέα και τη διαχείριση έργων: γρήγορη ανάδραση, διόρθωση πορείας, αποφυγή εγκλωβισμού σε λανθασμένες επιλογές.
Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με παραδοσιακά πολιτικά αντανακλαστικά άρνησης ή συγκάλυψης λαθών, τα οποία συχνά επιβαρύνουν δημοσιονομικά το κράτος και ενισχύουν τον κυνισμό των πολιτών. Η αποδοχή της αποτυχίας ως μέρος της διαδικασίας πολιτικής μάθησης αποτελεί, όπως προκύπτει από την παρέμβασή του, ουσιαστική προϋπόθεση για ανθεκτικούς θεσμούς.
Ισορροπία, ταπεινότητα και οι «σωστές ερωτήσεις»
Ο υπουργός έκανε λόγο για ανάγκη «ισορροπίας» ανάμεσα σε κρίσιμες παραμέτρους της διακυβέρνησης – ισορροπία που, όπως είπε, «λείπει από πολλά μέρη του κόσμου». Η ισορροπία αυτή, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να συνοδεύεται από «ταπεινότητα», δηλαδή επίγνωση όσων δεν γνωρίζουν οι κυβερνώντες, αλλά και κατανόηση ότι η αφετηρία κάθε σοβαρής πολιτικής είναι η διατύπωση των σωστών ερωτημάτων.
Ο διάλογος με τον Μάικλ Σαντέλ, υπό τον συντονισμό του προέδρου της εταιρείας Jean-Jacques Rousseau, Μαρτέν Ριέφ, εντάσσεται σε επετειακό κύκλο ομιλιών για την ανισότητα, που συνδιοργανώνουν η ομώνυμη εταιρεία και το Πανεπιστήμιο της Γενεύης. Η θεματική αυτή φωτίζει τη σύνδεση ανάμεσα στην οικονομική ανισότητα, την αίσθηση δικαιοσύνης και την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς – μια σχέση που καθιστά την «αποτελεσματικότητα» όχι απλώς τεχνοκρατικό ζητούμενο, αλλά πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα πρώτης γραμμής.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Πιερρακάκη μεταφέρει στο επίπεδο της δημόσιας συζήτησης ένα κριτήριο που μέχρι τώρα λειτουργούσε κυρίως στις αγορές: η αξιοπιστία μετριέται στο αποτέλεσμα και στη διαχείριση της αποτυχίας. Αν η κυβέρνηση ενσωματώσει πράγματι αυτή τη λογική, το πολιτικό ρίσκο θα αυξηθεί, αλλά το θεσμικό κέρδος μπορεί να είναι πολλαπλάσιο.
#Πιερρακάκης #Eurogroup #διακυβέρνηση #εμπιστοσύνη
