Η μερική αναστολή της ναυσιπλοΐας από το Ιράν στο Στενό του Ορμούζ, στο πλαίσιο στρατιωτικών ασκήσεων, επαναφέρει στο προσκήνιο το πιο κρίσιμο θαλάσσιο σημείο διέλευσης πετρελαίου στον κόσμο. Μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου και να πλήξει πρωτίστως τις ασιατικές οικονομίες.
Η απόφαση της Τεχεράνης να προχωρήσει σε μερικό κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ για λόγους «ασφάλειας» κατά τη διάρκεια ασκήσεων των Φρουρών της Επανάστασης, αναδεικνύει εκ νέου την τεράστια γεωοικονομική σημασία αυτής της στενής θαλάσσιας οδού. Το Στενό, στο στόμιο του Περσικού Κόλπου, θεωρείται από την Υπηρεσία Ενεργειακής Πληροφόρησης των ΗΠΑ ως το «σημαντικότερο σημείο διέλευσης πετρελαίου στον κόσμο».
Κρίσιμο γεωγραφικό πέρασμα με τεράστια ενεργειακή βαρύτητα
Το Στενό του Ορμούζ χωρίζει το Ομάν από το Ιράν και συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα. Στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος μόλις 33 χιλιόμετρα, ενώ οι δύο λωρίδες ναυσιπλοΐας είναι περίπου 2 ναυτικά μίλια σε κάθε κατεύθυνση, γεγονός που καθιστά την κίνηση ιδιαίτερα πυκνή και ευάλωτη.
Περίπου 20 εκατ. βαρέλια αργού, συμπυκνωμάτων και καυσίμων διέρχονται καθημερινά από το Στενό, σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa. Πρόκειται για πετρέλαιο που αντλείται κυρίως από κράτη του ΟΠΕΚ όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράκ και καταναλώνεται σε ολόκληρο τον πλανήτη. Παράλληλα, το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), εξαρτάται σχεδόν πλήρως από το Στενό για τις εξαγωγές του.
Ασφάλεια ναυσιπλοΐας και φόβοι για κλιμάκωση
Οι επανειλημμένες απειλές του Ιράν ότι μπορεί να κλείσει το Στενό, σε συνδυασμό με τις περιφερειακές εντάσεις –συμπεριλαμβανομένης της σύγκρουσης Ιράν–Ισραήλ το προηγούμενο έτος– έχουν ενισχύσει την ανησυχία των ναυτιλιακών ομίλων. Αν και κατά την εξάημερη κλιμάκωση δεν σημειώθηκαν μεγάλης κλίμακας επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, αρκετοί πλοιοκτήτες αύξησαν τα μέτρα ασφαλείας ή ακύρωσαν δρομολόγια, ενώ αναφέρθηκαν εκτεταμένες ηλεκτρονικές παρεμβολές στα συστήματα πλοήγησης γύρω από τον Κόλπο.
Οποιαδήποτε παρατεταμένη παρεμπόδιση ή αποκλεισμός θα μπορούσε να προκαλέσει απότομο άλμα στις τιμές του πετρελαίου, πλήττοντας κυρίως τους εισαγωγείς ενέργειας στην Ασία. Η EIA εκτιμά ότι περίπου το 82% των φορτίων αργού και προϊόντων που διασχίζουν το Στενό κατευθύνεται σε ασιακούς προορισμούς, με Κίνα, Ινδία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα να απορροφούν σχεδόν το 70% των ροών.
Το δίλημμα της Τεχεράνης και οι εναλλακτικές διαδρομές
Παρά τη σκληρή ρητορική, ένα πλήρες και μακροχρόνιο κλείσιμο του Στενού θα είχε και σοβαρό κόστος για το ίδιο το Ιράν. Η οικονομία της χώρας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις θαλάσσιες εξαγωγές πετρελαίου, οι οποίες επίσης διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ. Αναλυτές που επικαλείται το Reuters επισημαίνουν ότι ο αποκλεισμός θα ήταν αντιπαραγωγικός, ακόμη και για τις σχέσεις της Τεχεράνης με τον βασικό αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου, την Κίνα.
Για να μειώσουν την εξάρτησή τους, ορισμένα κράτη του Κόλπου έχουν επενδύσει σε παρακαμπτήριες υποδομές. Η Σαουδική Αραβία διαθέτει τον αγωγό East–West με δυναμικότητα περίπου 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αγωγό που συνδέει τα χερσαία κοιτάσματά τους με τον τερματικό της Φουτζάιρα στον Κόλπο του Ομάν. Ωστόσο, η EIA υπολογίζει ότι μόλις περίπου 2,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως μπορούν ρεαλιστικά να παρακάμψουν το Στενό, ποσότητα σαφώς ανεπαρκή σε περίπτωση μεγάλης κρίσης.
Σχόλιο 
: Το Στενό του Ορμούζ λειτουργεί ως πραγματικός «μοχλός πίεσης» στην παγκόσμια οικονομία: η Τεχεράνη το χρησιμοποιεί ως διαπραγματευτικό όπλο, αλλά η αλληλεξάρτηση με τις δικές της εξαγωγές και η περιορισμένη χωρητικότητα εναλλακτικών διαδρομών καθιστούν ένα πλήρες κλείσιμο εξαιρετικά επικίνδυνο και για το ίδιο το Ιράν. Για τις αγορές ενέργειας, κάθε ένδειξη κλιμάκωσης στην περιοχή μεταφράζεται άμεσα σε αστάθεια τιμών και αυξημένο γεωπολιτικό ρίσκο.
#ΣτενότουΟρμούζ #Ιράν #Πετρέλαιο #Ενέργεια #ΜέσηΑνατολή
