Η τσεχική αγροτική αρχή ζητά ανεξάρτητη νομική γνωμοδότηση για τη μεταβίβαση της Agrofert σε καταπίστευμα. Η υπόθεση επαναφέρει στο προσκήνιο τους κανόνες σύγκρουσης συμφερόντων στην ΕΕ.
Η τσεχική Αρχή Πληρωμών για τη Γεωργία (State Agricultural Intervention Fund – SZIF) ανακοίνωσε ότι θα εξετάσει εκ νέου τη νομιμότητα της λύσης που επέλεξε ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις για να απομακρύνει τον εαυτό του από την αγροτοβιομηχανική αυτοκρατορία του ομίλου Agrofert. Η κίνηση αυτή επαναφέρει στο επίκεντρο μια υπόθεση-τεστ για την αξιοπιστία των κανόνων σύγκρουσης συμφερόντων τόσο στην Πράγα όσο και στις Βρυξέλλες.
Το καταπίστευμα RSVP Trust και ο ρόλος της SZIF
Ο Μπάμπις είχε δεσμευθεί τον Δεκέμβριο να «αποεπενδύσει» από την Agrofert, έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους αγροδιατροφής και χημικών στην Κεντρική Ευρώπη, για να ικανοποιήσει όρους που έθεσε ο πρόεδρος της Τσεχίας Πέτρ Πάβελ πριν εγκρίνει τη νέα κυβέρνηση. Επισήμως, οι μετοχές της Agrofert μεταφέρθηκαν πρόσφατα στο καταπίστευμα RSVP Trust, με στόχο να κοπεί ο άμεσος δεσμός μεταξύ του πρωθυπουργού και του ομίλου.
Η SZIF, η οποία διαχειρίζεται τις πληρωμές της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της ΕΕ στην Τσεχία –συμπεριλαμβανομένων σημαντικών επιδοτήσεων προς την Agrofert– γνωστοποίησε ότι ζήτησε ανεξάρτητη νομική ανάλυση από εξωτερικό δικηγορικό γραφείο. Όπως αναφέρει, η γνωμοδότηση θα αξιολογήσει αν η νομική δομή του RSVP Trust συμμορφώνεται με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία περί σύγκρουσης συμφερόντων. Δεν έχει τεθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Διαρροές, αντιπολίτευση και μνήμη των ευρω-ελέγχων
Η λύση Μπάμπις δέχθηκε νέο κύμα αμφισβήτησης μετά από διαρροή νομικού εγγράφου, σύμφωνα με την οποία η τελική μεταβίβαση της ιδιοκτησίας στα παιδιά του δεν θα γίνει μετά τον θάνατό του –όπως ο ίδιος είχε αφήσει να εννοηθεί– αλλά όταν ολοκληρωθεί η πολιτική του καριέρα. Η τσεχική αντιπολίτευση και η οργάνωση Transparency International υποστηρίζουν ότι, υπό αυτή τη δομή, ο Μπάμπις διατηρεί ουσιαστικά προσωπικό και οικογενειακό συμφέρον στην Agrofert σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, άρα και κίνητρο να επηρεάζει αποφάσεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο.
Δεν είναι η πρώτη φορά που η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτό το ζήτημα. Κατά την πρώτη πρωθυπουργική θητεία του Μπάμπις (2017-2021), η Agrofert είχε επίσης μεταφερθεί σε καταπιστεύματα. Ωστόσο, το 2021 τόσο τσεχικά δικαστήρια όσο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έκριναν ότι ο ίδιος διατηρούσε επιρροή στα καταπιστεύματα, άρα παραβίαζε τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί σύγκρουσης συμφερόντων.
Το ανοιχτό μέτωπο των επιδοτήσεων και το μήνυμα προς την ΕΕ
Παράλληλα, η SZIF εξετάζει πώς θα χειριστεί τα 280 εκατ. ευρώ που έλαβε η Agrofert σε επιδοτήσεις κατά την πρώτη θητεία Μπάμπις. Το υπουργείο Γεωργίας, υπό τον πρώην υπουργό Μαρέκ Βίμπορνι, είχε ανακοινώσει τον Οκτώβριο του 2025 ότι θα εκκινήσει διαδικασία ανάκτησης των ποσών, αλλά από τότε η υπόθεση παραμένει στάσιμη. Εκπρόσωπος της Agrofert δηλώνει ότι δεν υπάρχει καμία απόφαση επιστροφής επιδοτήσεων και ότι ο όμιλος θεωρεί πως δικαιούται πλήρως τα κονδύλια που έλαβε.
Η εξέλιξη έχει ευρύτερη σημασία για την ΕΕ, καθώς αγγίζει την καρδιά της συζήτησης για το πώς διασφαλίζεται ότι πολιτικοί ηγέτες, οι οποίοι ελέγχουν μεγάλους δικαιούχους κοινοτικών πόρων, δεν επηρεάζουν τη ροή των ευρωπαϊκών χρημάτων. Η Τσεχία μετατρέπεται έτσι σε εργαστήριο για τη δοκιμή της αντοχής των θεσμικών αντιβάρων και της βούλησης των αρχών να συγκρουστούν με ισχυρά οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα.
Σχόλιο 
: Η υπόθεση Μπάμπις είναι καμπανάκι για ολόκληρη την ΕΕ: χωρίς αυστηρή, ανεξάρτητη εφαρμογή των κανόνων σύγκρουσης συμφερόντων, η αξιοπιστία της διαχείρισης των ευρωπαϊκών κονδυλίων υπονομεύεται, ιδίως σε χώρες όπου ισχυροί επιχειρηματίες ταυτίζονται με την πολιτική εξουσία.
#Τσεχία #Μπάμπις #Agrofert #ΚοινήΑγροτικήΠολιτική #ΕΕ
