Γαλλικό δικαστήριο καταδίκασε ερήμην Κινέζο πλοίαρχο δεξαμενόπλοιου που συνδέεται με τη ρωσική «σκιώδη αρμάδα». Η υπόθεση γίνεται ορόσημο στην κλιμάκωση των ευρωπαϊκών προσπαθειών επιβολής των κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο.
Η Γαλλία έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα προς τη Μόσχα αλλά και προς τη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα, καταδικάζοντας ερήμην σε ένα έτος φυλάκιση τον 39χρονο Κινέζο πλοίαρχο Ζανγκτζιέ Τσεν, επικεφαλής του δεξαμενόπλοιου Boracay, το οποίο θεωρείται μέρος της λεγόμενης ρωσικής «σκιώδους αρμάδας». Το γαλλικό δικαστήριο του επέβαλε επίσης πρόστιμο 150.000 ευρώ και εξέδωσε ένταλμα σύλληψης, σε μία από τις πρώτες τόσο σαφείς δικαστικές κινήσεις κράτους-μέλους της ΕΕ κατά δεξαμενόπλοιου που μεταφέρει ρωσικό πετρέλαιο εκτός επίσημων διαύλων κυρώσεων.
Το περιστατικό με το Boracay και το νομικό προηγούμενο
Το Boracay εντοπίστηκε τον Σεπτέμβριο σε διεθνή ύδατα, ανοιχτά του Σεν Ναζέρ, να πλέει χωρίς σημαία. Σύμφωνα με τον εισαγγελέα, είχε αποπλεύσει από το ρωσικό λιμάνι Πριμόρσκ στη Βαλτική, μεταφέροντας φορτίο ρωσικού πετρελαίου αξίας περίπου 100 εκατ. δολαρίων και δύο Ρώσους, τους οποίους ο πλοίαρχος χαρακτήρισε ως «πράκτορες ασφαλείας». Γαλλικές ειδικές δυνάμεις είχαν επιβιβαστεί στο πλοίο, με την κατηγορία ότι ο πλοίαρχος δεν συμμορφώθηκε έγκαιρα με τις εντολές των αρχών.
Η υπεράσπιση αμφισβητεί τόσο τα πραγματικά περιστατικά όσο και τη δικαιοδοσία της Γαλλίας. Ο δικηγόρος του Τσεν υποστηρίζει ότι ο πελάτης του περίμενε την έγκριση της εταιρείας πριν επιτρέψει την επιβίβαση και ότι το Παρίσι δεν έχει σαφή νομική βάση για να ενεργεί σε διεθνή ύδατα. Επικαλέστηκε μάλιστα την υπόθεση του δεξαμενόπλοιου Eagle S στη Φινλανδία, όπου δικαστήριο του Ελσίνκι απέρριψε κατηγορίες για πιθανή κοπή υποθαλάσσιων καλωδίων, ακριβώς λόγω ασάφειας ως προς τη δικαιοδοσία. Ο Τσεν ήταν εν πλω κατά τη δίκη του τον Φεβρουάριο και ο συνήγορός του ανακοίνωσε ότι θα ασκήσει έφεση, τονίζοντας πως «δεν υπάρχει νομολογία, είναι η πρώτη φορά».
Ευρωπαϊκή αντεπίθεση στη ρωσική σκιώδη αρμάδα
Η υπόθεση Τσεν εντάσσεται σε μια ευρύτερη, κλιμακούμενη προσπάθεια των ευρωπαϊκών παράκτιων κρατών να περιορίσουν τη ρωσική «σκιώδη αρμάδα» – το δίκτυο, κυρίως γηρασμένων δεξαμενόπλοιων, που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να παρακάμπτει τις κυρώσεις στο πετρέλαιο μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Η Γαλλία έχει ήδη σταματήσει τρία τέτοια πλοία τους τελευταίους μήνες: το Boracay, το Grinch και το Deyna.
Παράλληλα, Φινλανδία, Σουηδία, Εσθονία και Βέλγιο έχουν αναχαιτίσει ύποπτα δεξαμενόπλοια στη Βαλτική και τη Βόρεια Θάλασσα. Όπως επισημαίνει αναλυτής του International Institute for Strategic Studies, η αυξημένη επιτήρηση έχει αναγκάσει το Κρεμλίνο να προσαρμοστεί, αλλάζοντας σημαίες σε πλοία της σκιώδους αρμάδας και κατά περίπτωση συνοδεύοντάς τα με στρατιωτικά σκάφη. Ωστόσο, οι εμβληματικές επιχειρήσεις νηοψίας αφορούν μόνο μικρό κλάσμα του συνολικού στόλου, ενώ λίγες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μπορούν να διατηρήσουν για μεγάλο διάστημα υψηλή επιχειρησιακή ένταση χωρίς κίνδυνο κλιμάκωσης.
Τα κράτη επιχειρούν να θωρακίσουν το νομικό τους οπλοστάσιο. Το Ηνωμένο Βασίλειο μόλις έδωσε νέες εξουσίες στις δυνάμεις του για νηοψίες και κράτηση πλοίων που παραβιάζουν κυρώσεις, ενώ η Ολλανδία εξετάζει αλλαγές στη νομοθεσία για την αντιμετώπιση πλοίων με ψευδείς σημαίες, καθώς το σημερινό πλαίσιο θεωρείται «ασαφές» από ειδικούς στο διεθνές δίκαιο.
Η μάχη των κυρώσεων, τα ναυτιλιακά services και τα ρήγματα στην ΕΕ
Σε επίπεδο Βρυξελλών, η ΕΕ έχει ήδη απαγορεύσει σε εκατοντάδες ύποπτα πλοία πρόσβαση στα ευρωπαϊκά λιμάνια και επεξεργάζεται νέο πακέτο κυρώσεων που θα στοχεύει κρίσιμες θαλάσσιες υπηρεσίες – ασφάλιση, επάνδρωση και τεχνική υποστήριξη. Στόχος είναι να αυξηθεί το λειτουργικό κόστος της σκιώδους αρμάδας ώστε να καταστεί λιγότερο βιώσιμη. Ωστόσο, βέτο της Ουγγαρίας έχει μπλοκάρει προς το παρόν το πακέτο, ενώ η άνοδος των τιμών πετρελαίου λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή ενισχύει τα έσοδα της Ρωσίας, υπονομεύοντας την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων περιορισμών.
Για την Ελλάδα, ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη, η διαμάχη γύρω από τη ρωσική σκιώδη αρμάδα και τις νηοψίες σε διεθνή ύδατα έχει ιδιαίτερη σημασία: επηρεάζει τόσο τις γραμμές πλεύσης και τα ασφάλιστρα όσο και τη διαμόρφωση του διεθνούς ναυτιλιακού δικαίου, στο οποίο ο ελληνόκτητος στόλος παραμένει κεντρικός παίκτης.
Σχόλιο 
: Η γαλλική καταδίκη λειτουργεί ως δοκιμαστικός σωλήνας για το πώς η Ευρώπη θα ισορροπήσει ανάμεσα στην αυστηρή επιβολή κυρώσεων και στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου της θάλασσας. Αν επικρατήσει η γραμμή του Παρισιού, ανοίγει ο δρόμος για πιο επιθετικές νηοψίες και δικαστικές διώξεις, με δυνητικές εντάσεις με τη Ρωσία αλλά και με ναυτιλιακά συμφέροντα τρίτων χωρών. Αντίθετα, αν τα δικαστήρια ακυρώσουν τέτοιες αποφάσεις, η ΕΕ θα αναγκαστεί να στραφεί ακόμη πιο έντονα σε χρηματοοικονομικές και ασφαλιστικές πιέσεις, περιορίζοντας το πεδίο δράσης της στη στεριά και όχι στη θάλασσα.
#Ρωσία #κυρώσεις #πετρέλαιο #ναυτιλία #Γαλλία #ΕΕ
