Η Ουκρανία αντιμετωπίζει οξύ δημοσιονομικό κενό ενώ η ουγγρική βέτο-διπλωματία μπλοκάρει το ευρωπαϊκό πακέτο δανεισμού. Βρυξέλλες και κράτη-μέλη επεξεργάζονται εναλλακτικά σενάρια για να διατηρηθεί το ουκρανικό κράτος λειτουργικό.
Η συνέχιση της οικονομικής στήριξης προς την Ουκρανία εξελίσσεται σε κεντρικό στρατηγικό στοίχημα για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Καθώς ο πόλεμος με τη Ρωσία παρατείνεται και τα δημοσιονομικά περιθώρια στο Κίεβο στενεύουν, η Ουκρανία «ξεμένει από χρήματα» για να χρηματοδοτήσει τόσο τον πόλεμο όσο και τη βασική λειτουργία του κράτους. Την ίδια στιγμή, η Ουγγαρία επιμένει να μπλοκάρει το σχέδιο της ΕΕ για δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, αναγκάζοντας τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να αναζητήσουν εναλλακτικές διαδρομές χρηματοδότησης.
Το ουγγρικό βέτο και τα σχέδια παράκαμψης
Σύμφωνα με τη συζήτηση που παρουσιάζεται σε πρόσφατο επεισόδιο του «Brussels Playbook Podcast», οι Βρυξέλλες εξετάζουν σειρά εναλλακτικών σεναρίων, προκειμένου να διασφαλίσουν ρευστότητα στην Ουκρανία ακόμη και χωρίς ομοφωνία. Η άρνηση της Βουδαπέστης να συναινέσει στο κοινό δάνειο των 90 δισ. ευρώ έχει μετατρέψει την υπόθεση σε τεστ αντοχής για τον ίδιο τον μηχανισμό λήψης αποφάσεων της ΕΕ.
Μεταξύ των επιλογών που συζητούνται είναι η ενίσχυση της διμερούς χρηματοδότησης από πρόθυμα κράτη-μέλη, η χρήση υφιστάμενων ευρωπαϊκών εργαλείων με διαφορετική νομική βάση ώστε να μην απαιτείται ομοφωνία, καθώς και πιο δημιουργικές λύσεις αξιοποίησης των κερδών από παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία. Κοινός παρονομαστής όλων των σχεδίων είναι η ανάγκη να διατηρηθεί η Ουκρανία «εν ζωή» οικονομικά, ώστε να μπορεί να συνεχίσει τον αγώνα της και να αποφευχθεί μια κατάρρευση του ουκρανικού κράτους με απρόβλεπτες γεωπολιτικές συνέπειες.
Άνοδος της λαϊκιστικής δεξιάς και ουγγρική επιρροή
Στο ίδιο πλαίσιο, η συζήτηση επεκτείνεται στον ρόλο της ανερχόμενης λαϊκιστικής δεξιάς στην Ευρώπη και ειδικότερα στο ουγγρικό μοντέλο. Ο κοινωνιολόγος Φρανκ Φουρέντι, επικεφαλής του think tank MCC Brussels που συνδέεται με την κυβέρνηση του Βίκτορ Όρμπαν, επιχειρηματολογεί ότι η άνοδος της δεξιάς αυτής κοπής δεν συνοδεύεται απαραίτητα από ετοιμότητα διακυβέρνησης. Η ουγγρική στάση στο ουκρανικό ζήτημα λειτουργεί ως παράδειγμα του πώς μια σχετικά μικρή χώρα μπορεί, μέσω των θεσμικών κανόνων της ΕΕ, να αποκτά δυσανάλογη ισχύ μπλοκαρίσματος.
Η συζήτηση αυτή έχει άμεση σημασία για τη μελλοντική αρχιτεκτονική της Ένωσης: όσο ενισχύονται δυνάμεις που αμφισβητούν τον πυρήνα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, τόσο δυσκολότερη γίνεται η οικοδόμηση μακροπρόθεσμων μηχανισμών χρηματοδότησης για την Ουκρανία και άλλες κρίσεις.
Κλίμα, αγροτικός τομέας και νέα σύγκρουση συμφερόντων
Παράλληλα, δημοσιεύεται έκθεση 350 σελίδων από τους κλιματικούς συμβούλους της ΕΕ, η οποία καταθέτει προτάσεις για τη μείωση του ανθρακικού αποτυπώματος στον αγροτικό τομέα. Οι προτάσεις αυτές, που αφορούν αναδιάρθρωση επιδοτήσεων, αλλαγές στις γεωργικές πρακτικές και αυστηρότερους περιβαλλοντικούς στόχους, αναμένεται να συναντήσουν έντονη αντίδραση από τους αγρότες.
Η σύγκρουση ανάμεσα στην κλιματική φιλοδοξία της ΕΕ και στην κοινωνικοοικονομική πίεση που δέχονται οι αγροτικές κοινότητες συνδέεται έμμεσα και με την ουκρανική κρίση. Η Ουκρανία αποτελεί σημαντικό αγροτικό παραγωγό, ενώ οι ευρωπαϊκές αγορές τροφίμων έχουν ήδη αναδιαταχθεί λόγω του πολέμου. Κάθε νέα ρύθμιση για το κλίμα στον αγροτικό τομέα θα πρέπει να ισορροπήσει ανάμεσα στην ενεργειακή ασφάλεια, την επισιτιστική επάρκεια και την κοινωνική συνοχή στην ύπαιθρο.
Σχόλιο 
: Η ευρωπαϊκή συζήτηση για τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας ξεπερνά το τεχνικό επίπεδο και αγγίζει τον σκληρό πυρήνα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: πόση κυριαρχία είναι διατεθειμένα να μοιραστούν τα κράτη-μέλη και πόσο αντέχει το μοντέλο της ομοφωνίας σε συνθήκες πολέμου και γεωπολιτικής αστάθειας. Η Ουγγαρία αξιοποιεί στο έπακρο το δικαίωμα βέτο, αλλά ταυτόχρονα ωθεί τους εταίρους να αναζητήσουν θεσμικές παρακάμψεις που μπορεί να αλλάξουν μακροπρόθεσμα την ισορροπία δυνάμεων στην ΕΕ. Για την Ελλάδα, που στηρίζεται στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη σε πολλαπλά μέτωπα, η έκβαση αυτής της διαμάχης θα αποτελέσει κρίσιμο προηγούμενο για το πώς θα διαχειρίζεται η Ένωση τις επόμενες κρίσεις.
#ΕΕ #Ουκρανία #Ουγγαρία #Χρηματοδότηση #Πόλεμος #Κλίμα #ΑγροτικήΠολιτική
