Ο πόλεμος στο Ιράν διαρκεί περισσότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις, αλλά το σοκ σε ενέργεια και ανάπτυξη έχει αποδειχθεί μέχρι στιγμής πιο ήπιο από τους πρώτους φόβους. Ωστόσο, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κομβικό σημείο αβεβαιότητας, οι αγορές τιμολογούν τον κίνδυνο το «παράθυρο αντοχής» της παγκόσμιας οικονομίας να κλείσει απότομα.
Ο πόλεμος στο Ιράν διαρκεί περισσότερο από τις αρχικές εκτιμήσεις, αλλά το σοκ στην αγορά ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία έχει αποδειχθεί μέχρι στιγμής πιο περιορισμένο από ό,τι φοβούνταν οι περισσότεροι. Η εικόνα αυτή όμως στηρίζεται σε εύθραυστους μηχανισμούς, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ να παραμένει ο «μαύρος κύκνος» για ύφεση και νέο κύκλο πληθωριστικών πιέσεων.
Πόλεμος στο Ιράν και ενεργειακό σοκ: γιατί αντέχει ακόμη η αγορά;
Στο πετρέλαιο, το αρχικό σοκ μετριάστηκε από το πλεόνασμα που υπήρχε πριν την έκρηξη της σύγκρουσης, την εκτροπή ροών μέσω αγωγών, τη χαμηλότερη ζήτηση εισαγωγών από την Κίνα και την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων. Όμως τα εμπορικά αποθέματα έχουν σε μεγάλο βαθμό «στεγνώσει», κάτι που σημαίνει ότι η αγορά πλησιάζει σε νέο σημείο καμπής αν η κρίση παραταθεί.
Στο φυσικό αέριο, η θερινή περίοδος στο βόρειο ημισφαίριο συγκράτησε τη ζήτηση και άρα την ένταση του σοκ. Παρ’ όλα αυτά, τα ευρωπαϊκά αποθέματα είναι χαμηλά για την εποχή και όσο πλησιάζει το φθινόπωρο, κάθε διαταραχή στην τροφοδοσία μπορεί να μεταφραστεί σε έντονες διακυμάνσεις τιμών. Ακόμη και αν τα Στενά του Ορμούζ ανοίξουν, δεν αναμένεται τόσο απότομη διόρθωση όσο μετά την πρώτη εκεχειρία, καθώς λιγότερα δεξαμενόπλοια περιμένουν πλέον φορτία στον Περσικό Κόλπο.
Ανθεκτική παγκόσμια οικονομία ή εύθραυστη ισορροπία;
Η παγκόσμια οικονομία έχει δείξει αξιοσημείωτη αντοχή, με κυβερνήσεις –ιδίως στην Ασία– να παρεμβαίνουν για να «μαξιλάρουν» το κόστος της ενέργειας σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Εκεί όπου η κρατική στήριξη ήταν πιο περιορισμένη, οι καταναλωτές έχουν ρίξει τα ποσοστά αποταμίευσης για να διατηρήσουν τις δαπάνες, ενώ η ανησυχία για τις αλυσίδες εφοδιασμού οδήγησε σε προληπτική συσσώρευση αποθεμάτων.
Παράλληλα, η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης πρόσθεσε μια απρόσμενη θετική ώθηση στην οικονομική δραστηριότητα, αντισταθμίζοντας μέρος του ενεργειακού κόστους. Οι ενδείξεις δείχνουν ότι Ευρωζώνη και Ηνωμένο Βασίλειο συνέχισαν να αναπτύσσονται με σταθερό ρυθμό στο δεύτερο τρίμηνο, αλλά αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη αν το ενεργειακό σοκ κλιμακωθεί ή αν τα Στενά του Ορμούζ μείνουν κλειστά για μεγάλο διάστημα.
Νομισματική πολιτική και κίνδυνος ύφεσης στην Ευρωζώνη
Οι κεντρικές τράπεζες, έχοντας «καεί» από την προηγούμενη περίοδο πληθωρισμού, δίνουν πλέον μεγαλύτερο βάρος στους ανοδικούς κινδύνους των τιμών παρά στην επιβράδυνση της δραστηριότητας. Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει μεταφραστεί σε ευρεία νέα κύματα αυξήσεων επιτοκίων, αλλά η τάση είναι σαφής: αν το ενεργειακό σοκ ενταθεί, περισσότερες τράπεζες είναι έτοιμες να ακολουθήσουν το παράδειγμα της ΕΚΤ.
Για την Ευρωζώνη, το κλείσιμο του Ορμούζ συνιστά διπλό κίνδυνο: απειλή για ύφεση σε συνδυασμό με νέο άλμα πληθωρισμού προς την περιοχή του 6%. Η Fed από την πλευρά της αναμένεται να αυξήσει τα επιτόκια ακόμη και χωρίς περαιτέρω άνοδο των τιμών ενέργειας, κάτι που θα μπορούσε να σφίξει ακόμη περισσότερο τις χρηματοδοτικές συνθήκες διεθνώς και να πιέσει ευάλωτες οικονομίες και επιχειρήσεις.
Γεωπολιτική Μέσης Ανατολής: κλιμάκωση ή παράθυρο εκεχειρίας;
Στο μέτωπο της ασφάλειας, οι ενδείξεις γέρνουν προς κλιμάκωση, με τους σκληροπυρηνικούς στην Τεχεράνη να ενισχύονται και τις επιθέσεις να αυξάνονται σε ένταση. Η απειλή των Χούθι να μπλοκάρουν το στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ προσθέτει ακόμη έναν κρίσιμο «λαιμό μπουκαλιού» σε ένα ήδη επιβαρυμένο θαλάσσιο σύστημα μεταφορών.
Την ίδια στιγμή, διπλωματικά κανάλια παραμένουν ανοιχτά, με χώρες-μεσολαβητές όπως Πακιστάν, Κατάρ, Τουρκία και Αίγυπτος να προωθούν σενάρια αποκλιμάκωσης, ακόμη και μιας δεκαήμερης εκεχειρίας. Όσο ο πόλεμος παρατείνεται, αυξάνεται η πίεση για παραχωρήσεις: οι υψηλές τιμές βενζίνης μπορούν να πιέσουν τον Trump στο εσωτερικό μέτωπο, ενώ ο διεθνής αποκλεισμός λειτουργεί ως μοχλός πίεσης για την Τεχεράνη, με τα κράτη του Κόλπου να επιδιώκουν ενεργά γεφύρωση του χάσματος ΗΠΑ–Ιράν.
SBC Red Line
Το αφήγημα «ενέργεια ίσον αυτόματη ύφεση» έχει ραγίσει, αλλά δεν έχει καταρρεύσει. Η ανθεκτικότητα που βλέπουμε σήμερα είναι προϊόν έκτακτων μέτρων, αποθεμάτων και προσωρινών θυσιών των νοικοκυριών, όχι μιας διαρκώς πιο ισχυρής πραγματικής οικονομίας.
Για επιχειρήσεις εντάσεως ενέργειας και για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες, το νέο περιβάλλον σημαίνει ότι ο σχεδιασμός δεν μπορεί να βασίζεται σε «φθηνή ενέργεια» ως δεδομένο. Μακροχρόνια συμβόλαια, διαφοροποίηση πηγών και επενδύσεις σε αποδοτικότητα γίνονται κρίσιμα εργαλεία επιβίωσης, όχι απλώς βελτιστοποίησης κόστους.
Σε μακροεπίπεδο, η Μέση Ανατολή επιστρέφει στο επίκεντρο ως παράγοντας τιμολόγησης κινδύνου για ανάπτυξη, πληθωρισμό και επιτόκια. Το επόμενο στοίχημα για την Ευρώπη –και την Ελλάδα– είναι αν θα μετατρέψουν αυτή την κρίση σε επιτάχυνση ενεργειακής αυτονόμησης ή αν θα εγκλωβιστούν ξανά σε έναν φαύλο κύκλο «ενεργειακού σοκ – πληθωρισμού – σφιχτής νομισματικής πολιτικής».
Διαβάστε επίσης:
Ιράν καταδικάζει τις ΗΠΑ και προειδοποιεί για πυρηνικές επιθέσεις
Το «μαύρο κουτί» της πυρηνικής συμφωνίας Τραμπ με Ριάντ
#Ιράν #ΜέσηΑνατολή #τιμέςπετρελαίου #φυσικόαέριο #ΣτενάτουΟρμούζ #παγκόσμιαοικονομία #Ευρωζώνη #πληθωρισμός #ύφεση #νομισματικήπολιτική #ΕΚΤ #Fed #γεωπολιτικόςκίνδυνος #ενεργειακήκρίση #αλυσίδεςεφοδιασμού
