Το Πακιστάν επιχειρεί να τοποθετηθεί ως καίριος μεσολαβητής στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, υπό τεράστια οικονομική και γεωπολιτική πίεση. Η επιτυχία ή αποτυχία της πρωτοβουλίας του Ισλαμαμπάντ θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη σταθερότητα της χώρας και της ευρύτερης περιοχής.
Το Ισλαμαμπάντ εντείνει τις διπλωματικές του κινήσεις για να αναδειχθεί σε κεντρικό μεσολαβητή στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, αξιοποιώντας τις ταυτόχρονες σχέσεις του με την Ουάσιγκτον, την Τεχεράνη και τα κράτη του Κόλπου. Η πακιστανική ηγεσία γνωρίζει ότι μια παρατεταμένη σύρραξη απειλεί άμεσα την ήδη εύθραυστη οικονομία της χώρας και τη δική της εσωτερική ασφάλεια.
Διπλωματικός ρόλος με υψηλό ρίσκο
Σε πρόσφατες επαφές με την Τουρκία, την Αίγυπτο και τη Σαουδική Αραβία, η κυβέρνηση του Πακιστάν αναζήτησε στήριξη για τη φιλοξενία και διευκόλυνση συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών Ισάκ Νταρ δήλωσε ότι το Πακιστάν θα ήταν «τιμή» να φιλοξενήσει ουσιαστικές διαπραγματεύσεις, σημειώνοντας πως και η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον έχουν εκφράσει εμπιστοσύνη στον ρόλο του Ισλαμαμπάντ.
Ωστόσο, οι ίδιες οι εμπλεκόμενες πλευρές στέλνουν αντιφατικά μηνύματα. Η ιρανική πλευρά έχει απορρίψει προηγούμενο αμερικανικό ειρηνευτικό σχέδιο 15 σημείων που διαβιβάστηκε μέσω Πακιστάν, χαρακτηρίζοντάς το «υπερβολικό και μη ρεαλιστικό», καθώς προέβλεπε τερματισμό του εμπλουτισμού ουρανίου, αποσυναρμολόγηση πυρηνικών εγκαταστάσεων και πλήρη ελευθερία διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι κάποια μορφή διαπραγμάτευσης εξελίσσεται, ενώ ταυτόχρονα απειλεί με «εξαΰλωση» της ιρανικής ενεργειακής υποδομής αν η Τεχεράνη δεν συναινέσει σύντομα σε συμφωνία και άνοιγμα των Στενών. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, διαψεύδει την ύπαρξη άμεσων συνομιλιών, ενώ ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής Μοχαμάντ Μπαγέρ Κάλιμπαφ χαρακτήρισε τα σχέδια για συνομιλίες στο Πακιστάν «κάλυψη» για επικείμενη εισβολή.
Οικονομική ασφυξία και ενεργειακή εξάρτηση
Για το Πακιστάν, ο κίνδυνος είναι κυρίως οικονομικός. Η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ροές ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο και από εμβάσματα Πακιστανών εργαζομένων στα κράτη του Κόλπου. Οποιαδήποτε διαταραχή στα Στενά του Ορμούζ θα εκτόξευε τις τιμές ενέργειας, θα ενίσχυε τον πληθωρισμό και θα επιβάρυνε περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι αποτυχία της διαμεσολάβησης θα εκθέσει το Ισλαμαμπάντ σε άμεσους οικονομικούς και ασφαλιστικούς κραδασμούς, από ελλείψεις καυσίμων μέχρι αύξηση του κόστους δανεισμού. Ταυτόχρονα, η γεωγραφική γειτνίαση με το Ιράν, μέσω συνόρων μήκους περίπου 900 χιλιομέτρων, καθιστά αναπόφευκτες τις επιπτώσεις μιας κλιμάκωσης.
Ασφάλεια, σύνορα και κίνδυνος περιφερειακού πολέμου
Το Πακιστάν βρίσκεται ήδη αντιμέτωπο με την αστάθεια στο Αφγανιστάν και με αυτονομιστικές και τζιχαντιστικές οργανώσεις στο Μπαλουχιστάν, επαρχία που συνορεύει με το Ιράν. Μια παρατεταμένη σύρραξη θα μπορούσε να ενισχύσει τη δράση ένοπλων ομάδων, να αποσταθεροποιήσει τις εμπορικές οδούς και να προκαλέσει προσφυγικές ροές προς το πακιστανικό έδαφος.
Η χώρα διατηρεί αμυντικό σύμφωνο με τη Σαουδική Αραβία, δεσμευόμενο να αντιμετωπίζει επίθεση σε μία από τις δύο ως επίθεση και στις δύο. Ταυτόχρονα, έχει βαθιές θρησκευτικές, πολιτιστικές και οικονομικές σχέσεις με το Ιράν. Αν οι χώρες του Κόλπου εμπλακούν άμεσα στον πόλεμο, η ισορροπία του Πακιστάν θα γίνει ακόμη πιο εύθραυστη. Κατά τους αναλυτές, πιθανή εμπλοκή του Ριάντ θα ασκήσει ισχυρές πιέσεις στο Ισλαμαμπάντ για τουλάχιστον συμβολική υποστήριξη, αλλά η άμεση στρατιωτική συμμετοχή θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη.
Εσωτερικές εντάσεις και σιιτικο-σουνιτικές γραμμές ρήξης
Πέρα από τη γεωπολιτική, ο πόλεμος στο Ιράν απειλεί να αναζωπυρώσει τις ιστορικές σεκταριστικές εντάσεις στο εσωτερικό του Πακιστάν. Η χώρα διαθέτει σημαντική σιιτική μειονότητα, εκτιμώμενη στο 15%–20% του πληθυσμού, με ισχυρούς δεσμούς με το Ιράν. Η δολοφονία του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ την πρώτη ημέρα του πολέμου προκάλεσε βίαιες διαδηλώσεις στην περιοχή Γκιλγκίτ‑Μπαλτιστάν, όπου τουλάχιστον 23 άνθρωποι σκοτώθηκαν και επιβλήθηκε τριήμερη απαγόρευση κυκλοφορίας με ανάπτυξη στρατού.
Αναλυτές εκτιμούν ότι μια ανοιχτή σύγκρουση Σαουδικής Αραβίας–Ιράν θα μπορούσε να βαθύνει τις εσωτερικές διαιρέσεις, όχι απαραίτητα με άμεση γενικευμένη βία, αλλά μέσω σταδιακής πόλωσης, προπαγάνδας και ενίσχυσης εξτρεμιστικών ομάδων. Το πακιστανικό κράτος καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα την ασφάλεια, την οικονομική πίεση και την επικοινωνιακή στρατηγική, προκειμένου να αποτρέψει τη σύμπτωση πολλαπλών εσωτερικών ρηγμάτων.
Σχόλιο 
: Το Πακιστάν επιχειρεί μια εξαιρετικά φιλόδοξη, αλλά και επικίνδυνη, διπλωματική αποστολή: να μετατρέψει την ευαλωτότητά του σε διαπραγματευτικό κεφάλαιο. Αν επιτύχει, θα ενισχύσει το διεθνές του κύρος και ίσως αποσβέσει μέρος των οικονομικών κραδασμών. Αν αποτύχει, κινδυνεύει να βρεθεί στην πρώτη γραμμή ενός περιφερειακού πολέμου που δεν μπορεί ούτε να χρηματοδοτήσει ούτε να ελέγξει, με απρόβλεπτες συνέπειες για την εσωτερική του συνοχή.
#Πακιστάν #ΗΠΑ #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Διπλωματία #Ενέργεια
