Ο κλιμακούμενος πόλεμος στο Ιράν, η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο και η πολιτική πόλωση στη Δύση συνδέονται με ένα κοινό σημείο: την άλυτη παλαιστινιακή υπόθεση. Η προσπάθεια «παράκαμψης» της κατοχής αποδεικνύεται στρατηγική αυταπάτη με παγκόσμιες συνέπειες.
Η νέα πολεμική ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, με τις μαζικές επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν, τα πλήγματα στον Περσικό Κόλπο και την άνοδο των τιμών ενέργειας, δεν είναι ένα απομονωμένο επεισόδιο γεωπολιτικής αστάθειας. Όπως επισημαίνει η αρθρογράφος Nesrine Malik, στην καρδιά των εξελίξεων βρίσκεται η μακρόχρονη ισραηλινή κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών – το «πρωταρχικό αμάρτημα» πάνω στο οποίο οικοδομήθηκε μια εύθραυστη και τελικά ψευδής περιφερειακή «σταθερότητα».
Η αυταπάτη της «ενσωμάτωσης» και η κατάρρευση του μοντέλου
Πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, η αμερικανική στρατηγική για τη Μέση Ανατολή περιστρεφόταν γύρω από την έννοια της «ενσωμάτωσης»: συγκρότηση άξονα Ισραήλ–αραβικών κρατών, περαιτέρω συμφωνίες τύπου «Συμφωνιών του Αβραάμ», περιορισμός του Ιράν και ταυτόχρονα «κλείσιμο του φακέλου» της Παλαιστίνης. Οι αραβικές κυβερνήσεις θα διατηρούσαν ρητορική υποστήριξη στους Παλαιστίνιους, ενώ στην πράξη θα αποδέχονταν τη διαιώνιση της κατοχής στη Δυτική Όχθη, την Ιερουσαλήμ και τον αποκλεισμό της Γάζας.
Η προσδοκία ότι μπορούσε να υπάρξει μακροπρόθεσμη ηρεμία με 3 εκατ. ανθρώπους υπό κατοχή και άλλα 2 εκατ. αποκλεισμένα στη Γάζα, χωρίς ορατή προοπτική αυτοδιάθεσης, αποδεικνύεται ιστορική πλάνη. Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου ανέτρεψε βίαια αυτό το σχήμα, πυροδοτώντας μια ισραηλινή απάντηση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη που αποκάλυψε διεθνώς την έκταση της καταστολής και της ατιμωρησίας του ισραηλινού καθεστώτος.
Από τη Γάζα στη Βηρυτό και την Τεχεράνη: διεύρυνση του κύκλου βίας
Μετά την 7η Οκτωβρίου, το Ισραήλ αναβάθμισε τον ορισμό της «ασφάλειάς» του: από την εξάλειψη της Χαμάς στη Γάζα, στη στοχοποίηση όλων των θεωρούμενων «πληρεξουσίων» του Ιράν σε Λίβανο και Συρία, με μαζικούς βομβαρδισμούς και νέες κατοχικές κινήσεις. Η τελευταία φάση, με τις επιθέσεις στο ίδιο το Ιράν και την ενεργή συμμετοχή των ΗΠΑ, μετατρέπει την ασφάλεια του Ισραήλ σε παράγοντα που ουσιαστικά καθορίζει τη μοίρα ολόκληρης της περιοχής – από τα στενά του Ορμούζ έως τις αγορές ενέργειας διεθνώς.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Νετανιάχου, παρά τις κατηγορίες για διαφθορά και τα διεθνή εντάλματα, φαίνεται να αξιοποιεί την πολεμική συνθήκη για να προωθήσει ντε φάκτο προσάρτηση της Δυτικής Όχθης, ενώ αποφεύγει πολιτική και δικαστική λογοδοσία στο εσωτερικό και διεθνώς.
Οι σύμμαχοι ως «υποτελείς» και η πολιτική ανάκρουση στη Δύση
Η Malik υπογραμμίζει ότι τα κράτη του Κόλπου και άλλοι εταίροι των ΗΠΑ, που άνοιξαν εναέριο χώρο, βάσεις και οικονομίες στη δυτική στρατηγική, αντιμετωπίζονται όχι ως ισότιμοι εταίροι αλλά ως «αυλικοί» που καλούνται να πληρώσουν ολοένα υψηλότερο τίμημα. Δηλώσεις όπως του γερουσιαστή Λίντσεϊ Γκρέιαμ, που ουσιαστικά απειλεί τις χώρες του Κόλπου αν δεν εμπλακούν περισσότερο στον πόλεμο κατά του Ιράν, αποκαλύπτουν τον μονομερή χαρακτήρα αυτών των «συμμαχιών».
Την ίδια στιγμή, οι επιπτώσεις της παλαιστινιακής υπόθεσης διαχέονται στη Δύση: φοιτητικές κινητοποιήσεις και σκληρή καταστολή στα αμερικανικά πανεπιστήμια, μετατοπίσεις στο εκλογικό σκηνικό του Ηνωμένου Βασιλείου, κοινωνική πόλωση γύρω από το ζήτημα της Γάζας και της κατοχής. Η απόπειρα «σιωπηρής ασφυξίας» της παλαιστινιακής υπόθεσης επιστρέφει ως πολιτικό κόστος για κυβερνήσεις που στοιχήθηκαν άκριτα πίσω από τη λογική της ασφάλειας του Ισραήλ.
Η Παλαιστίνη ως κεντρικός κόμβος ασφάλειας
Κατά την αρθρογράφο, η αποδοχή της υποδούλωσης εκατομμυρίων Αράβων στο κέντρο της περιοχής σημαίνει τελικά αποδοχή της δικής σου υποβάθμισης ως κράτος της περιοχής. Η ιδέα ότι μπορεί να υπάρξει σταθερότητα ενώ συνεχίζεται η κατοχή, το απαρτχάιντ και η μόνιμη στρατιωτική κυριαρχία, είναι αυταπάτη που οδηγεί αναπόφευκτα σε νέες κρίσεις.
Η έξοδος από τον φαύλο κύκλο δεν βρίσκεται, σύμφωνα με την ανάλυση, σε περισσότερη στρατιωτική ισχύ ή σε νέες συμφωνίες «ενσωμάτωσης», αλλά στην αναγνώριση ότι χωρίς πραγματική ειρήνη και αυτοδιάθεση για τους Παλαιστίνιους, καμία περιφερειακή ή διεθνής αρχιτεκτονική ασφάλειας δεν μπορεί να σταθεί μακροπρόθεσμα.
Σχόλιο 
: Η ανάλυση φωτίζει κάτι που συχνά αποσιωπάται σε τεχνοκρατικές συζητήσεις για «σταθερότητα» και «ενεργειακή ασφάλεια»: ότι το παλαιστινιακό δεν είναι δευτερεύουσα ηθική εκκρεμότητα, αλλά κεντρικός γεωπολιτικός κόμβος. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, που βιώνουν τις επιπτώσεις μέσω τιμών ενέργειας, προσφυγικών ροών και εσωτερικής πολιτικής πόλωσης, η ουσιαστική κατανόηση αυτής της διασύνδεσης είναι προϋπόθεση για μια ρεαλιστική εξωτερική πολιτική, πέρα από αυτόματες στοχεύσεις ευθυγράμμισης με την εκάστοτε αμερικανική ή ισραηλινή ατζέντα.
#Παλαιστίνη #Ιράν #ΜέσηΑνατολή #Ισραήλ #ΗΠΑ #Ενέργεια #Γεωπολιτική
