Τρίτο έτος πολέμου στο Σουδάν, με κλιμάκωση των επιθέσεων drones και έκρηξη σεξουαλικής βίας. Η διεθνής κινητοποίηση παραμένει αποσπασματική.
Ο εμφύλιος πόλεμος στο Σουδάν εισέρχεται στο τρίτο του έτος και εξελίσσεται σε μία από τις πιο παρατεταμένες και παραγνωρισμένες ανθρωπιστικές τραγωδίες παγκοσμίως. Οι συγκρούσεις μεταξύ των τακτικών Ενόπλων Δυνάμεων του Σουδάν (SAF) και των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF) έχουν μετατρέψει ολόκληρες περιοχές της χώρας σε ζώνες ερήμωσης, με τον άμαχο πληθυσμό να βρίσκεται στο επίκεντρο στοχευμένων επιθέσεων.
Κλιμάκωση επιθέσεων drones και κατάρρευση υποδομών
Τα τελευταία 24ωρα, κύματα επιθέσεων με drones σαρώνουν πολιτικούς στόχους σε πολιτείες όπως ο Λευκός Νείλος και η περιοχή του Κορντοφάν. Σε μία από τις πιο αιματηρές επιθέσεις, μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε αγροτικό όχημα που μετέφερε πενθούντες σε κηδεία στη Δυτική Κορντοφάν, σκοτώνοντας περίπου 40 ανθρώπους, κυρίως γυναίκες, σύμφωνα με μαρτυρίες που επικαλούνται ανθρωπιστικές πηγές.
Ανεξάρτητη ανάλυση του Armed Conflict Location & Event Data καταγράφει τουλάχιστον 198 επιθέσεις drones μόνο για τους μήνες Ιανουάριο και Φεβρουάριο, από τις δύο αντιμαχόμενες πλευρές. Η χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων, που αρχικά στόχευαν στρατιωτικές υποδομές, μετατοπίζεται πλέον όλο και περισσότερο σε καθαρά πολιτικούς στόχους, επιτείνοντας το κλίμα τρόμου.
Η γεωγραφία των συγκρούσεων επικεντρώνεται γύρω από τον στρατηγικής σημασίας Κορντοφάν, ο οποίος λειτουργεί ως «διάδρομος» μεταξύ των περιοχών που ελέγχει ο στρατός στον βορρά και στο κέντρο, συμπεριλαμβανομένης της Χαρτούμ, και των ζωνών που βρίσκονται υπό RSF στο Νταρφούρ και στο νότο. Η έναρξη του πολέμου, στις 15 Απριλίου 2023, με αφορμή τη σύγκρουση για την ενσωμάτωση των RSF στον τακτικό στρατό, έχει εξελιχθεί σε γενικευμένη κατάρρευση του κράτους.
Η μεγαλύτερη κρίση εκτοπισμού και υγείας στον κόσμο
Ο ΟΗΕ και διεθνείς οργανισμοί περιγράφουν τη σουδανική κρίση ως τη μεγαλύτερη μαζική μετακίνηση πληθυσμών παγκοσμίως σήμερα: έως και 14 εκατ. άνθρωποι έχουν εκτοπιστεί εντός και εκτός συνόρων. Οι εκτιμήσεις για τους νεκρούς φθάνουν έως και τις 250.000, αν και ακριβής αποτίμηση είναι αδύνατη λόγω της συνεχιζόμενης βίας και της περιορισμένης πρόσβασης σε εμπόλεμες ζώνες.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι πάνω από 20 εκατ. άνθρωποι χρειάζονται άμεση υγειονομική βοήθεια, την ώρα που τα συστήματα υγείας, ύδρευσης και αποχέτευσης καταρρέουν. Επιδημίες χολέρας, ελονοσίας και δάγκειου πυρετού καταγράφονται και στις 18 πολιτείες της χώρας, επιβαρύνοντας έναν ήδη εξαντλημένο πληθυσμό.
Γυναίκες και παιδιά στο επίκεντρο της βίας και της ανθεκτικότητας
Η διάσταση φύλου είναι ιδιαίτερα ωμή: σύμφωνα με την UNESCO, πάνω από 12 εκατ. γυναίκες και κορίτσια διατρέχουν υψηλό κίνδυνο έμφυλης βίας. Οι οργανώσεις αναφέρουν μαζικούς βιασμούς, σεξουαλική σκλαβιά και εξαναγκαστικούς γάμους ως συστηματικά εργαλεία τρομοκράτησης κοινοτήτων. Περίπου 19 εκατ. παιδιά έχουν μείνει εκτός σχολείου, με τις μακρές διακοπές στην εκπαίδευση να αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο παιδικών γάμων και εκμετάλλευσης.
Παράλληλα, γυναίκες αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στην επιβίωση των κοινοτήτων: οργανώνουν αυτοσχέδιες «αίθουσες έκτακτης ανταπόκρισης», κοινοτικές κουζίνες, διανομή τροφίμων και ψυχοκοινωνική στήριξη. Αυτές οι άτυπες δομές κοινωνικής αλληλεγγύης συχνά αποτελούν τη μοναδική γραμμή άμυνας απέναντι στην πείνα και την απόγνωση.
Διεθνείς παρεμβάσεις, γεωπολιτικά παιχνίδια και ελάχιστη προστασία για τους αμάχους
Οι κατά καιρούς διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα της λεγόμενης «Τετράδας» (ΗΠΑ, Αίγυπτος, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα) έχουν αποτύχει να παράξουν βιώσιμη κατάπαυση του πυρός. Η Ουάσινγκτον και οι Βρυξέλλες έχουν επιβάλει κυρώσεις σε πρόσωπα και δομές τόσο των SAF όσο και των RSF, ενώ πρόσφατα οι ΗΠΑ χαρακτήρισαν την Σουδανική Μουσουλμανική Αδελφότητα ως «Παγκόσμια Τρομοκρατική Οργάνωση».
Η κίνηση αυτή, αν και αναγνωρίζει επίσημα την ευθύνη ένοπλων ισλαμιστικών ομάδων για εγκλήματα πολέμου, εντάσσεται ταυτόχρονα σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο που συνδέεται με τον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ εναντίον του Ιράν και τις ισορροπίες στον Κόλπο. Η Αίγυπτος και η Τουρκία στηρίζουν ανοικτά την κυβέρνηση που ευθυγραμμίζεται με τον στρατηγό Αμπντέλ Φατάχ Μπουρχάν, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θεωρούνται βασικός, αν και μη ομολογούμενος, υποστηρικτής των RSF.
Παρά τον όγκο των καταγγελιών για πιθανά εγκλήματα πολέμου και γενοκτονίας, διεθνείς έρευνες καταδεικνύουν ότι το Σουδάν παραμένει μία από τις πιο «ξεχασμένες» κρίσεις της υφηλίου, με τη διεθνή προσοχή να απορροφάται από άλλα μέτωπα. Η απουσία συνεκτικής στρατηγικής προστασίας αμάχων και στήριξης των εγχώριων, πολιτικών ειρηνευτικών πρωτοβουλιών αφήνει τον σουδανικό λαό παγιδευμένο σε έναν πόλεμο φθοράς χωρίς ορατό τέλος.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση στο Σουδάν αποκαλύπτει κλασικό παράδειγμα γεωπολιτικής κυνικότητας: μεγάλοι και περιφερειακοί παίκτες εργαλειοποιούν τις αντιμαχόμενες φατρίες, ενώ η ανθρωπιστική καταστροφή κλιμακώνεται μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Η Δύση, που επενδύει πολιτικό κεφάλαιο σε άλλες συγκρούσεις, περιορίζεται σε κυρώσεις και αποσπασματικές διαπραγματεύσεις, χωρίς επαρκή χρηματοδότηση για βοήθεια ή σοβαρή επένδυση σε πολιτικές, μη στρατιωτικές πρωτοβουλίες ειρήνευσης. Αν δεν υπάρξει στροφή προς στήριξη των τοπικών, κυρίως γυναικείων, δικτύων που κρατούν ζωντανές τις κοινότητες, το Σουδάν κινδυνεύει να παγιωθεί ως ένα «μαύρο κενό» αστάθειας στην καρδιά της Αφρικής, με τεράστιες δευτερογενείς επιπτώσεις σε επισιτιστική ασφάλεια, μεταναστευτικές ροές και περιφερειακή ασφάλεια.
#Σουδάν #εμφύλιος #ανθρωπιστική_κρίση #Αφρική #πρόσφυγες #γυναίκες
