Ο Γιάννης Στουρνάρας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για νέο κύμα στασιμοπληθωρισμού λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Την ίδια ώρα σκιαγραφεί μια ανθεκτική αλλά ευάλωτη στις εξωτερικές διαταραχές ελληνική οικονομία.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού, προειδοποίησε ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας, μιλώντας στο CEOs Club. Όπως τόνισε, αν η κρίση παραταθεί, οι χώρες που είναι καθαροί εισαγωγείς ενέργειας –με πρώτη την Ευρώπη– θα βρεθούν αντιμέτωπες με ταυτόχρονη επιβράδυνση ανάπτυξης και άνοδο τιμών.
Γεωπολιτική αναταραχή, ενέργεια και πληθωρισμός
Ο κ. Στουρνάρας χαρακτήρισε τη νέα στρατιωτική κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή «αρνητική διαταραχή προσφοράς» για την παγκόσμια οικονομία, στη συνέχεια των δασμών των ΗΠΑ και της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται «στην πρώτη γραμμή» των οικονομικών απωλειών, καθώς παραμένει καθαρός εισαγωγέας ενέργειας, εξαρτώμενη σε μεγάλο βαθμό από ορυκτά καύσιμα και, μετά τη μείωση των ρωσικών ροών, από εισαγόμενο LNG.
Η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές πετρελαίου –με το Brent να αγγίζει προσωρινά τα 115-120 δολάρια το βαρέλι πριν υποχωρήσει και ξαναανέβει γύρω στα 100 δολάρια– αντανακλά, σύμφωνα με τον διοικητή, τη συνεχή «επανατιμολόγηση» των γεωπολιτικών κινδύνων, των διαταραχών εφοδιασμού και των απειλών για τη ναυσιπλοΐα στα στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, οι μετοχές υποχωρούν και οι αποδόσεις ομολόγων αυξάνονται, ενσωματώνοντας ασφάλιστρο γεωπολιτικού κινδύνου.
Οι επιπτώσεις, προειδοποίησε, δεν περιορίζονται σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, αλλά επεκτείνονται σε βασικά εμπορεύματα όπως τα λιπάσματα, με δευτερογενείς επιδράσεις στην αγροτική παραγωγή και τις τιμές τροφίμων. Αν η σύγκρουση παραταθεί, «θα βιώσουμε για μια ακόμη φορά στασιμοπληθωριστικές πιέσεις», ιδίως βραχυπρόθεσμα.
Ελληνική οικονομία: ανθεκτική ανάπτυξη με δομικές αδυναμίες
Παρά το δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον, ο διοικητής διαπιστώνει ότι η ελληνική οικονομία παραμένει ανθεκτική. Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,1% το 2025, πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης (1,4%), με τη μεγέθυνση να στηρίζεται τόσο στις επενδύσεις όσο και στην ιδιωτική κατανάλωση. Καθοριστικός μοχλός είναι οι πόροι του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), που ωθούν τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ στο 17% από 11% το 2019.
Ταυτόχρονα, Γενική Κυβέρνηση και χρηματοπιστωτικός τομέας διαθέτουν υψηλά «αποθέματα ασφαλείας». Το δημόσιο χρέος αποκλιμακώνεται έντονα –από 209,4% του ΑΕΠ το 2020 σε εκτιμώμενο 145,9% το 2025 και 138,2% το 2026– ενώ το 2024 καταγράφηκαν ιστορικά υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (4,7% του ΑΕΠ). Η εμπροσθοβαρής στρατηγική δανεισμού και τα ταμειακά διαθέσιμα περίπου 39,5 δισ. ευρώ μειώνουν τις χρηματοδοτικές πιέσεις των επόμενων ετών.
Ωστόσο, το μεγάλο –αν και μειούμενο– έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών παραμένει «αδύναμος κρίκος», καθώς αντικατοπτρίζει χαμηλή αποταμίευση νοικοκυριών και υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης έναντι των εμπορικών εταίρων. Ο πληθωρισμός, γενικός και δομικός, κινείται κοντά στο 3% στις αρχές του 2026, περίπου μία μονάδα πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, λόγω ακριβών τροφίμων και επίμονων αυξήσεων στις υπηρεσίες (τουρισμός, ενοίκια, μισθοί).
Τράπεζες, RRF και μετασχηματισμός του παραγωγικού μοντέλου
Η πιστωτική επέκταση προς επιχειρήσεις και νοικοκυριά ενισχύεται, με τα επιτόκια να αποκλιμακώνονται σε ευθυγράμμιση με τις μειώσεις της ΕΚΤ και τις αποδόσεις ομολόγων. Ο ρόλος των μικρότερων και συνεταιριστικών τραπεζών αναδεικνύεται, ιδίως στη χρηματοδότηση ΜμΕ. Οι προοπτικές χρηματοδότησης κρίνονται θετικές, στηριζόμενες στην ανάπτυξη, στα εργαλεία ΕΤΕπ και Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας και στις εκταμιεύσεις του RRF.
Η Ελλάδα έχει ήδη λάβει 23,4 δισ. ευρώ από τον RRF (65% των διαθέσιμων πόρων) και, μετά τα τελευταία αιτήματα πληρωμής, αναμένεται να φτάσει περίπου το 68%, έχοντας υλοποιήσει πάνω από το μισό των οροσήμων. Η κυβέρνηση έχει αναθεωρήσει το Εθνικό Σχέδιο ώστε να ενσωματώσει πιο ώριμα έργα και να διασφαλίσει πλήρη απορρόφηση μέχρι το 2026.
Ο Στουρνάρας βλέπει ενθαρρυντικά σημάδια μετασχηματισμού προς μια πιο εξωστρεφή, ανταγωνιστική οικονομία, με αύξηση εξαγωγών και επενδύσεων. Ωστόσο, επισημαίνει ότι ο αναπροσανατολισμός προς τον εξωτερικό τομέα απαιτεί επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων: βελτίωση δικαιοσύνης και επιχειρηματικού περιβάλλοντος, απελευθέρωση αγορών προϊόντων, ευθυγράμμιση εκπαίδευσης με ανάγκες αγοράς εργασίας, επενδύσεις σε ενέργεια (ιδίως ΑΠΕ) και ψηφιακό μετασχηματισμό, ενίσχυση συμμετοχής των γυναικών στην εργασία και μεγαλύτερη τραπεζική ανταγωνιστικότητα.
Ευρωπαϊκή στρατηγική και στασιμοπληθωριστικός κίνδυνος
Ο διοικητής υπογραμμίζει ότι οι εθνικές πολιτικές, αν και αναγκαίες, δεν επαρκούν. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ταυτόχρονα γεωπολιτικό κατακερματισμό, εμπορικές εντάσεις, τεχνολογικό ανταγωνισμό και ενεργειακή μετάβαση, άρα χρειάζεται συνεκτική κοινή στρατηγική. Αναφέρεται στις εκθέσεις Letta και Draghi για εμβάθυνση της Ενιαίας Αγοράς και ενίσχυση επενδύσεων, παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας, καθώς και σε νέες πρωτοβουλίες όπως το ReArm Europe Plan/Readiness 2030, την Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας και τη Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία.
Κρίσιμη θεωρεί την ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης με ευρωπαϊκή εγγύηση καταθέσεων και τη δημιουργία ένωσης αποταμιεύσεων και επενδύσεων. Προτείνει, τέλος, μόνιμο κοινό ευρωπαϊκό «ασφαλές» ομόλογο, κατά το πρότυπο του NextGenerationEU, για κοινές επενδύσεις σε άμυνα, πράσινη ενέργεια και καινοτομία, ως κλειδί για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα.
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Στουρνάρα λειτουργεί ως ψυχρό ντους για κυβερνήσεις και αγορές: υπενθυμίζει ότι η τρέχουσα συγκυρία δεν είναι απλώς μια ακόμη «ενεργειακή αναταραχή», αλλά πιθανός καταλύτης νέου στασιμοπληθωριστικού σοκ. Η Ελλάδα εμφανίζεται σήμερα δημοσιονομικά και χρηματοπιστωτικά θωρακισμένη, όμως παραμένει εκτεθειμένη σε εξωτερικές διαταραχές λόγω ενεργειακής εξάρτησης και διαρθρωτικού ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Το πραγματικό μήνυμα είναι διπλό: στο εσωτερικό, επιτάχυνση μεταρρυθμίσεων και αξιοποίησης του RRF ώστε η ανάπτυξη να γίνει περισσότερο εξαγωγική και λιγότερο καταναλωτική· στο ευρωπαϊκό επίπεδο, πίεση για βαθύτερη ολοκλήρωση, κοινή χρηματοδότηση στρατηγικών επενδύσεων και ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης. Χωρίς αυτά, μια παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να βρει την ευρωζώνη –και την Ελλάδα μαζί της– με περιορισμένα περιθώρια αντίδρασης.
#Stournaras #ΤράπεζαΤηςΕλλάδος #ΜέσηΑνατολή #στασιμοπληθωρισμός #ελληνική_οικονομία #RRF #ενέργεια
