Σε ιδιαίτερα αιχμηρό τόνο, ο Αλέξης Τσίπρας από την Κοζάνη επιτέθηκε στην κυβέρνηση για τη στάση της στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Έθεσε διλημματικό πλαίσιο για τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας, αντιπαραβάλλοντας τα μοντέλα Μερτς και Σάντσεθ.
Με μια βαθιά πολιτικοποιημένη και έντονα συγκρουσιακή ομιλία από την Κοζάνη, στο πλαίσιο παρουσίασης του βιβλίου του, ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε να χαράξει διακριτή γραμμή απέναντι στην κυβέρνηση για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας. Η παρέμβασή του, που ξεπερνά τα όρια της εσωτερικής αντιπαράθεσης, εντάσσει την ελληνική στάση σε ένα ευρύτερο δίπολο για το μέλλον της Ευρώπης: «με τον Μερτς ή με τον Σάντσεθ».
Σκληρή κριτική σε Μητσοτάκη, ΗΠΑ και Ισραήλ
Ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, χαρακτηρίζοντάς τα «αυτουργούς» του νέου, τρομακτικού κεφαλαίου στη Μέση Ανατολή και κάνοντας λόγο για παράνομη επίθεση που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο. Ανέδειξε ως θετικές τις τοποθετήσεις του Πέδρο Σάντσεθ και του Εμανουέλ Μακρόν, οι οποίοι –όπως είπε– μίλησαν καθαρά για την παρανομία της επέμβασης, σε αντίθεση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη που «δεν τολμά ούτε να το ψελλίσει».
Τοποθετώντας την Ελλάδα στο νέο γεωπολιτικό τοπίο, ο Αλέξης Τσίπρας άσκησε δριμεία κριτική στον πρωθυπουργό, κατηγορώντας τον για «υποτέλεια» και «λευκή επιταγή» προς τον Ντόναλντ Τραμπ. Χρησιμοποίησε μάλιστα βαρύ προσωπικό χαρακτηρισμό, αποκαλώντας τον «γελωτοποιό του βασιλιά» που «εκλιπαρεί με αναξιοπρέπεια για μια συγκαταβατική ματιά του Τραμπ».
Την ίδια στιγμή, αναγνώρισε ως ορθή την ανταπόκριση της Ελλάδας στο αίτημα της Κύπρου για αμυντική στήριξη και την αποστολή Patriot στην Κάρπαθο, αλλά κατήγγειλε ως ανεύθυνη τη ρητορική περί «εγγυήτριας δύναμης» και ενεργοποίησης του ενιαίου αμυντικού δόγματος. Καθόρισε ως «κόκκινη γραμμή» να μη χρησιμοποιηθούν ελληνικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις για επιχειρήσεις που θέτουν τη χώρα σε άμεσο κίνδυνο και ζήτησε επαναδιαπραγμάτευση της αμυντικής συμφωνίας.
Το ευρωπαϊκό δίλημμα και η «αυτόνομη Ευρώπη»
Κεντρικό στοιχείο της παρέμβασής του ήταν το διλημματικό ερώτημα: «Ευρώπη με τον Μερτς ή με τον Σάντσεθ;». Με αυτό, ο Αλέξης Τσίπρας αντιπαρέβαλε δύο διαφορετικές σχολές σκέψης στην ΕΕ: από τη μια τη Γερμανία του Φρίντριχ Μερτς, που –κατά την περιγραφή του– εμφανίστηκε «χλωμός και άφωνος» μπροστά στις προσβολές του Αμερικανού προέδρου, και από την άλλη την Ισπανία του Πέδρο Σάντσεθ, που διεκδικεί ενεργητικά τα εθνικά της συμφέροντα.
Στο πλαίσιο αυτό, μίλησε για την ανάγκη «αυτόνομης Ευρώπης», συνδέοντάς την με το σύνθημα της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ. Τόνισε ότι μόνο μια Ευρώπη με στρατηγική αυτονομία μπορεί να συμβάλει σε δίκαιη και βιώσιμη λύση του Κυπριακού, στη βάση των αποφάσεων του ΟΗΕ, χωρίς εγγυήτριες δυνάμεις και κατοχικά στρατεύματα. Αντιθέτως, προειδοποίησε ότι η ένταξη της Κύπρου στο ΝΑΤΟ θα δημιουργούσε νέους κινδύνους.
Ενεργειακή ασπίδα και εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση
Η ομιλία είχε και έντονη εσωτερική διάσταση, με τον Αλέξη Τσίπρα να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι καθιστά την Ελλάδα «μέρος του προβλήματος» στη Μέση Ανατολή για να «κάνει το χατίρι στους ισχυρούς» και ότι επιχειρεί να εμφανίσει όσους υπερασπίζονται το διεθνές δίκαιο ως «συμμάχους του ιρανικού καθεστώτος». Χαρακτήρισε τον Κυριάκο Μητσοτάκη «ανεύθυνο και επικίνδυνο» και μίλησε για «αλαζονικό εθνικισμό» και εξάρτηση από προστάτες που ιστορικά οδήγησαν σε εθνικές καταστροφές.
Ιδιαίτερο βάρος έδωσε στην ενεργειακή πολιτική, παρουσιάζοντας την Ελλάδα ως «4η ακριβότερη χώρα» στην ΕΕ στην ενέργεια και αποδίδοντας την ακρίβεια κυρίως στη «βίαιη απολιγνιτοποίηση» και στην «παράδοση της ΔΕΗ στη συμμαχία των καρτέλ». Εξήγγειλε ως αντίβαρο μια «ενεργειακή ασπίδα» με δωρεάν ενέργεια για τη Δυτική Μακεδονία, εθνικό σχέδιο αναβάθμισης των ενεργειακών κοινοτήτων, φθηνή ενέργεια για τους δήμους και ρήτρα ανταπόδοσης από τις μεγάλες επενδύσεις, καθώς και άμεση λειτουργία της μονάδας Πτολεμαΐδα 5 με τα τοπικά λιγνιτικά αποθέματα.
Κλείνοντας, κάλεσε «κάθε Έλληνα πατριώτη και δημοκράτη» να αναρωτηθεί αν η «λευκή επιταγή στον Τραμπ» υπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα και θύμισε ότι, ως πρωθυπουργός, αναβάθμισε τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις «σε αμοιβαία επωφελή βάση, χωρίς λευκές επιταγές».
Σχόλιο 
: Η παρέμβαση Τσίπρα δεν είναι απλώς μια ακόμη αντιπολιτευτική ομιλία, αλλά απόπειρα αναδιατύπωσης του ελληνικού δόγματος εξωτερικής πολιτικής σε συνθήκες πολέμου στη Μέση Ανατολή. Το δίλημμα «Μερτς ή Σάντσεθ» στοχεύει να εντάξει την Αθήνα στο μπλοκ των χωρών που διεκδικούν μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία από Ουάσινγκτον, ενώ ταυτόχρονα επαναφέρει στο προσκήνιο το ενεργειακό κόστος και τη Δυτική Μακεδονία ως κοινωνικό και πολιτικό εργαστήριο. Το ερώτημα είναι αν αυτή η γραμμή μπορεί να μετασχηματιστεί σε συνεκτική πρόταση διακυβέρνησης ή θα μείνει στο επίπεδο ρητορικής πόλωσης.
#Τσίπρας #Μητσοτάκης #ΜέσηΑνατολή #Ευρώπη #Κύπρος #Ενέργεια
