Οι διαπραγματεύσεις στον ΠΟΕ για τη φορολόγηση του διασυνοριακού ηλεκτρονικού εμπορίου κατέληξαν σε αδιέξοδο. Η σύγκρουση ΗΠΑ–Βραζιλίας απογυμνώνει τη θεσμική κρίση του Οργανισμού.
Χωρίς ουσιαστική συμφωνία ολοκληρώθηκε στη Γιαουντέ του Καμερούν η τετραήμερη υπουργική σύνοδος του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), επιβεβαιώνοντας τη βαθιά κρίση συναίνεσης που ταλανίζει τον θεσμό. Κεντρικό αγκάθι αποτέλεσε η μελλοντική φορολόγηση των διασυνοριακών ηλεκτρονικών συναλλαγών, με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βραζιλία να αλληλοκατηγορούνται για το ναυάγιο της συμφωνίας.
Η σύγκρουση για το μορατόριουμ στις ψηφιακές επιβαρύνσεις
Εδώ και χρόνια ο ΠΟΕ εφαρμόζει μορατόριουμ, δηλαδή αναστολή επιβολής δασμών σε ψηφιακές διασυνοριακές συναλλαγές, από λογισμικό και streaming μέχρι μικρές online παραγγελίες. Οι ΗΠΑ επιδίωξαν μόνιμη παράταση αυτού του καθεστώτος, υποστηρίζοντας ότι η φορολογική ουδετερότητα είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη του παγκόσμιου e-commerce και την προστασία μικρομεσαίων επιχειρήσεων που εξάγουν ψηφιακά προϊόντα.
Η Βραζιλία, με τη στήριξη της Τουρκίας, αντιτάχθηκε σε μια «αόριστης διάρκειας» παράταση, ζητώντας η ισχύς του μορατόριουμ να περιοριστεί σε τέσσερα ακόμη έτη. Σύμφωνα με τη Μπραζίλια, οι αναπτυσσόμενες οικονομίες χάνουν δυνητικά φορολογικά έσοδα και εργαλεία βιομηχανικής πολιτικής, σε μια περίοδο που η ψηφιακή οικονομία αποκτά δυσανάλογο βάρος. Η διαφωνία κλιμακώθηκε, με Αμερικανό αξιωματούχο να σημειώνει ότι «δεν είναι ΗΠΑ εναντίον Βραζιλίας, αλλά Βραζιλία και Τουρκία εναντίον 164 μελών», ενώ η βραζιλιάνικη πλευρά κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι «ζητά τον ουρανό».
Στο παρασκήνιο, η βραζιλιάνικη στάση συνδέθηκε με παράπονα για την πορεία ξεχωριστής διαπραγμάτευσης στον τομέα της γεωργίας, δείχνοντας πώς η διασύνδεση θεμάτων χρησιμοποιείται ως διαπραγματευτικός μοχλός. Το αποτέλεσμα ήταν να μπλοκαριστεί όχι μόνο μια τεχνική ρύθμιση για το e-commerce, αλλά ακόμη και μια μετριοπαθής κοινή διακήρυξη προθέσεων για το μέλλον.
ΠΟΕ σε παρατεταμένη κρίση και οι επιπτώσεις για την οικονομία
Η γενική διευθύντρια του ΠΟΕ, Νγκόζι Οκόντζο-Ιγουεάλα, παραδέχθηκε ότι «δουλέψαμε σκληρά», αλλά αναγνώρισε πως ΗΠΑ και Βραζιλία «χρειάζονται περισσότερο χρόνο» για να γεφυρώσουν τις διαφορές τους. Οι διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν στα κεντρικά του ΠΟΕ στη Γενεύη τουλάχιστον έως τον Μάιο, όμως η εικόνα που αφήνει η σύνοδος είναι απογοητευτική για όσους προσβλέπουν σε έναν λειτουργικό, πολυμερή μηχανισμό ρύθμισης του παγκόσμιου εμπορίου.
Η αποτυχία έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά αδιεξόδων, από τη μεταρρύθμιση του συστήματος επίλυσης διαφορών μέχρι τα αγροτικά ζητήματα, τροφοδοτώντας αμφιβολίες για τη θεσμική σημασία του ΠΟΕ σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης γεωπολιτικής πόλωσης και εμπορικού κατακερματισμού. Ο γενικός γραμματέας του Διεθνούς Εμπορικού Επιμελητηρίου, Τζον Ντέντον, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το αδιέξοδο «σε μια περίοδο πραγματικής πίεσης για την παγκόσμια οικονομία», υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο νέων φραγμών στο ψηφιακό εμπόριο.
Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η έκβαση των διαπραγματεύσεων δεν είναι ουδέτερη: μια πιθανή λήξη του μορατόριουμ θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατακερματισμένο καθεστώς φορολόγησης του e-commerce, αυξάνοντας το κόστος για εξαγωγικές επιχειρήσεις, πλατφόρμες και καταναλωτές. Η στάση που θα υιοθετήσουν τα κράτη-μέλη στο επόμενο διάστημα θα επηρεάσει άμεσα την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής ψηφιακής οικονομίας.
Σχόλιο 
: Η αποτυχία στη Γιαουντέ δείχνει ότι ο ΠΟΕ δυσκολεύεται να ρυθμίσει το πιο δυναμικό κομμάτι του σύγχρονου εμπορίου, το ψηφιακό. Αν δεν βρεθεί γρήγορα συμβιβασμός, ο κίνδυνος είναι να επικρατήσει ένα μωσαϊκό εθνικών φόρων και ρυθμίσεων που θα πλήξει κυρίως τις μικρότερες οικονομίες και τις ΜμΕ, ενώ οι μεγάλες πλατφόρμες θα αντέξουν ευκολότερα το αυξημένο ρυθμιστικό κόστος.
#ΠΟΕ #ηλεκτρονικόΕμπόριο #παγκόσμιοΕμπόριο #φορολογία #ψηφιακήΟικονομία
