Γερμανία και Ιαπωνία ευθυγραμμίζονται με το σχέδιο του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας για ιστορική αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων. Στόχος είναι η εκτόνωση της έντασης στις αγορές ενέργειας και ο περιορισμός της μεταβλητότητας στις τιμές πετρελαίου.
Σε μια συντονισμένη κίνηση για την εκτόνωση της έντασης στις αγορές ενέργειας, Γερμανία και Ιαπωνία ανακοίνωσαν ότι θα διαθέσουν πετρέλαιο από τα στρατηγικά τους αποθέματα, ανταποκρινόμενες στο κάλεσμα του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο ακραίας μεταβλητότητας στις τιμές του πετρελαίου, με το μπρεντ να κινείται ξανά πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, μετά από θεαματικές διακυμάνσεις.
Ιαπωνία σε ρόλο «αιχμής του δόρατος»
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας Σανάε Τακαϊτσι δήλωσε ότι η χώρα της θα αναλάβει «ηγετικό ρόλο» και θα αρχίσει να διαθέτει αργό πετρέλαιο από τα εθνικά στρατηγικά αποθέματα ήδη από την επόμενη εβδομάδα. Η διατύπωση αυτή σηματοδοτεί ότι το Τόκιο δεν περιορίζεται σε μια τυπική συμμετοχή, αλλά επιδιώκει να διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στη σταθεροποίηση της αγοράς, σε μια συγκυρία όπου η ασφάλεια εφοδιασμού στην Ασία έχει τεθεί εκ νέου υπό αμφισβήτηση.
Η κίνηση της Ιαπωνίας συνδέεται άμεσα με την προετοιμαζόμενη, ιστορικά μεγαλύτερη, αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων που σχεδιάζει ο IEA. Ο οργανισμός επιδιώκει να στείλει ισχυρό σήμα στις αγορές ότι υπάρχει επαρκής «μαξιλάρι» προσφοράς, ικανό να απορροφήσει βραχυπρόθεσμους κραδασμούς από γεωπολιτικές εντάσεις και διαταραχές στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς, όπως τα στενά του Ορμούζ.
Η γερμανική συμβολή και το «πακέτο» του IEA
Μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, η Γερμανίδα υπουργός Οικονομίας Κατερίνα Ράιχε ανακοίνωσε ότι το Βερολίνο θα συμμορφωθεί με το αίτημα του IEA για αποδέσμευση αποθεμάτων. Όπως ανέφερε, ο οργανισμός ζήτησε από τα κράτη-μέλη να διαθέσουν συνολικά 400 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, δηλαδή περίπου 54 εκατ. τόνους. Η Γερμανία δεσμεύθηκε να συμβάλει στο πλαίσιο αυτού του συλλογικού πακέτου, χωρίς ωστόσο να προσδιοριστεί το ακριβές γερμανικό μερίδιο.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης. Παράλληλα με το πετρέλαιο, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει μηχανισμούς παρέμβασης και στην αγορά φυσικού αερίου, από επιδοτήσεις έως μορφές πλαφόν, όπως ανέφερε η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προκειμένου να υπάρξει «άμεση ανακούφιση» από την εκτόξευση των τιμών.
Αγορές πετρελαίου: Βίαιες διακυμάνσεις και γεωπολιτικός κίνδυνος
Η ανακοίνωση Ιαπωνίας και Γερμανίας έρχεται μετά από ένα 48ωρο έντονης νευρικότητας στις αγορές. Το μπρεντ, που τη Δευτέρα άγγιξε τα 119 δολάρια το βαρέλι, βούτηξε χθες κάτω από τα 90 δολάρια, εν μέσω σύγχυσης για το αν ο αμερικανικός ναυτικός στόλος είχε συνοδεύσει πλοίο μέσω των στενών του Ορμούζ, κάτι που ο Λευκός Οίκος διέψευσε. Το μεσημέρι της Τετάρτης, η τιμή ανέκαμπτε κατά 3%, στα 91 δολάρια το βαρέλι, επιβεβαιώνοντας ότι η αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη σε ειδήσεις και φήμες γύρω από τη Μέση Ανατολή.
Η παράλληλη άνοδος των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου, εκ νέου πάνω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επιτείνει την πίεση σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και ενισχύει την πολιτική ανάγκη για συντονισμένη δράση. Η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων δεν αποτελεί μακροπρόθεσμη λύση, αλλά λειτουργεί ως βραχυπρόθεσμο «σοκ προσφοράς» με στόχο να περιοριστεί η κερδοσκοπία και να κερδηθεί χρόνος για πιο δομικές παρεμβάσεις στην ενεργειακή πολιτική.
Σχόλιο 
: Η συντονισμένη ενεργοποίηση στρατηγικών αποθεμάτων από μεγάλες οικονομίες όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία δείχνει ότι η ενεργειακή ασφάλεια έχει μετατραπεί σε ζήτημα άμεσης γεωπολιτικής διαχείρισης. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι τέτοιες παρεμβάσεις συχνά έχουν περιορισμένη διάρκεια και δεν αναιρούν τους διαρθρωτικούς παράγοντες που κρατούν τις τιμές σε υψηλά επίπεδα: γεωπολιτικό ρίσκο, υποεπενδύσεις στην παραγωγή και μετάβαση σε καθαρή ενέργεια. Για τις ευρωπαϊκές οικονομίες –και την Ελλάδα– το μήνυμα είναι σαφές: τα στρατηγικά αποθέματα είναι αναγκαίο «φρένο πανικού», όχι υποκατάστατο μιας συνεκτικής, μακροπρόθεσμης ενεργειακής στρατηγικής.
#πετρέλαιο #Γερμανία #Ιαπωνία #ενέργεια #IEA
