Η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ ακυρώνει διατάγματα επιβολής δασμών και δημιουργεί αβεβαιότητα για την εμπορική συμφωνία ΕΕ‑ΗΠΑ. Οι Βρυξέλλες εξετάζουν σενάρια αντίδρασης και μέτρα προστασίας επιχειρήσεων.
Η δικαστική απόφαση στις ΗΠΑ που ακυρώνει τους ανταποδοτικούς δασμούς που είχαν επιβληθεί με προεδρικά διατάγματα ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο αβεβαιότητας στις εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε ότι θα αναζητήσει άλλες νομικές βάσεις για να διατηρήσει τη δασμολογική της πολιτική, ενώ το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέστειλε για την ώρα την επικύρωση της πρόσφατης συμφωνίας ΕΕ‑ΗΠΑ.
Τι αλλάζει άμεσα
Σε βραχύ χρόνο εφαρμόζεται πλέον ένας οριζόντιος δασμός 10% βάσει του νόμου του 1974 (άρθρο 122), που μπορεί να ισχύσει πρόσκαιρα έως 150 ημέρες, με δυνατότητα παράτασης μόνο εφόσον το Κογκρέσο το εγκρίνει. Στην πράξη, στον οριζόντιο συντελεστή προστίθενται τυχόν προϋπάρχοντες δασμοί, με αποτέλεσμα η συνολική επιβάρυνση για ορισμένα προϊόντα να μεταβληθεί — προς τα πάνω ή προς τα κάτω — σε σύγκριση με το τελευταίο εξάμηνο.
Τα σενάρια που ανησυχούν τις Βρυξέλλες
Η Κομισιόν φοβάται δύο βασικά ρεύματα κινήσεων από την αμερικανική πλευρά: πρώτον, την επιβολή οριζόντιου ή κλαδικού συντελεστή έως 15% —το μέγιστο που ορίζει το άρθρο 122— και δεύτερον, τη χρήση άλλων διατάξεων (άρθρο 232 για θέματα εθνικής ασφάλειας ή άρθρο 301 για «αδικαιολόγητες πρακτικές») που θα επέτρεπαν στοχευμένους δασμούς σε κρίσιμους κλάδους. Και οι δύο επιλογές θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την αγορά και να επαναφέρουν ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα τρίτων χωρών.
Προκλήσεις για ευρωπαϊκές επιχειρήσεις
Οι ευρωπαϊκές εταιρείες που προσαρμόστηκαν στη συμφωνία του προηγούμενου Αυγούστου κινδυνεύουν τώρα από αιφνίδιες μεταβολές κόστους και αβεβαιότητα στην αλυσίδα προμηθειών. Η πιθανότητα επαναφοράς υψηλών κλαδικών δασμών (π.χ. σε χάλυβα, αλουμίνιο ή μηχανήματα) θα αυξήσει το κόστος παραγωγής και θα πιέσει περιθώρια και επενδύσεις.
Πώς μπορεί να απαντήσει η ΕΕ
Η Ευρώπη έχει περιορισμένες επιλογές: διπλωματική πίεση για σεβασμό των συμφωνιών, νομική αξιολόγηση αντιμέτρων και προετοιμασία λιστών αντι‑δασμών ως αντίβαρο. Παράλληλα, απαιτείται να διαμορφώσει σχέδια για στήριξη των ευάλωτων κλάδων και να ενισχύσει εναλλακτικές εμπορικές ροές. Η νομική και πολιτική διαπραγμάτευση θα κρίνει τελικά αν η κρίση θα είναι παροδική ή δομική.
Σχόλιο 
: Η απόφαση αναδεικνύει την ευθραυστότητα των διεθνών εμπορικών συμφωνιών όταν συγκρούονται με εσωτερικούς νομικούς περιορισμούς. Η ΕΕ πρέπει να επιδιώξει συνδυασμό νομικής αποσαφήνισης και στρατηγικής ανθεκτικότητας για τις επιχειρήσεις της.
