Οι διαπραγματευτές της ΕΕ κατέληξαν σε συμβιβασμό που διατηρεί τα «veggie burgers», αλλά κλειδώνει τους όρους «μπριζόλα» και «μπέικον» μόνο για ζωικό κρέας. Στο ίδιο καλάθι μπαίνει και το καλλιεργημένο κρέας, που χάνει εξαρχής το δικαίωμα χρήσης παραδοσιακών «κρεατικών» ονομασιών.
Έναν ιδιότυπο συμβιβασμό στη διαρκώς κλιμακούμενη «πόλεμο των ονομασιών» στην αγορά τροφίμων πέτυχαν τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα. Οι διαπραγματευτές Συμβουλίου, Κομισιόν και Ευρωκοινοβουλίου συμφώνησαν ότι όροι όπως «veggie burger» και «vegan sausage» θα συνεχίσουν να επιτρέπονται, αλλά μια εκτενής λίστα παραδοσιακών κρεατικών όρων –«μπριζόλα», «μπέικον», «φιλέτο», «συκώτι», «παϊδάκια», «κοτόπουλο»– θα είναι αποκλειστικά προνόμιο προϊόντων ζωικού κρέατος.
Πολιτικός συμβιβασμός με αγροτικό αποτύπωμα
Η ρύθμιση, που εντάσσεται σε στοχευμένες αλλαγές της νομοθεσίας για την Κοινή Οργάνωση Αγοράς, ξεκίνησε ως τεχνική παρέμβαση για καλύτερη προστασία των αγροτών στις συμβάσεις, στον απόηχο των πρόσφατων μαζικών αγροτικών κινητοποιήσεων. Στην πορεία όμως μετατράπηκε σε συμβολική μάχη μεταξύ υπερασπιστών της παραδοσιακής κτηνοτροφίας και υποστηρικτών των εναλλακτικών πρωτεϊνών.
Η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Σελίν Ιμάρ, επικεφαλής διαπραγματεύτρια από το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και παραγωγός σιτηρών η ίδια, προώθησε τη λίστα απαγορευμένων όρων ως «αδιαμφισβήτητη νίκη για τους αγρότες». Κατά την ίδια, η προστασία της ορολογίας διασφαλίζει την προστιθέμενη αξία των παραδοσιακών ζωικών προϊόντων απέναντι σε αυτό που θεωρεί αθέμιτο ανταγωνισμό από φυτικά υποκατάστατα.
Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις καταναλωτών όπως η BEUC κατήγγειλαν ότι η απαγόρευση δεν υπηρετεί τη διαφάνεια, αλλά προσθέτει σύγχυση. Όπως σημειώνουν, οι όροι που παραπέμπουν σε κρέας βοηθούν τους καταναλωτές να καταλάβουν γρήγορα γεύση, χρήση και μαγειρική συμπεριφορά ενός φυτικού προϊόντος, ιδίως για όσους προσπαθούν να μειώσουν την κατανάλωση κρέατος χωρίς να αλλάξουν ριζικά διατροφικές συνήθειες.
Καλλιεργημένο κρέας: μήνυμα «μην επενδύσετε στην Ευρώπη»
Το πιο ηχηρό μήνυμα του συμβιβασμού αφορά, ωστόσο, το καλλιεργημένο κρέας – προϊόντα που προέρχονται από κυτταρικές καλλιέργειες σε εργαστήριο. Παρότι τέτοια προϊόντα δεν έχουν ακόμη παρουσία στην ευρωπαϊκή αγορά, οι διαπραγματευτές αποφάσισαν προκαταβολικά ότι ούτε αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιούν παραδοσιακούς κρεατικούς όρους.
Πράσινοι και φιλελεύθεροι ευρωβουλευτές βλέπουν σε αυτήν την επιλογή ένα σαφές αντικίνητρο για την ευρωπαϊκή βιοτεχνολογία. Όπως τόνισε η εισηγήτρια των Πρασίνων Άννα Στρολενμπεργκ, το μήνυμα προς τις νεοφυείς επιχειρήσεις είναι ουσιαστικά «μην επενδύσετε στην Ευρώπη, μεταφέρετε την καινοτομία σας αλλού» – σε μια περίοδο που άλλες αγορές, όπως οι ΗΠΑ ή η Ασία, κινούνται πιο επιθετικά στην προσέλκυση επενδύσεων σε εναλλακτικές πρωτεΐνες.
Η τελική λίστα όρων βασίστηκε σε πρόταση της Κομισιόν για μελλοντική αναθεώρηση από το 2028, με πιο περιορισμένες αναφορές σε συγκεκριμένες κοπές κρέατος και όχι σε γενικούς όρους όπως «μπέργκερ» ή «λουκάνικο». Έτσι, οι φυτικές μάρκες διασώζουν τα πιο εμπορικά τους ονόματα, αλλά χάνουν πρόσβαση σε premium ονομασίες που παραπέμπουν σε υψηλότερη αξία.
Το κείμενο πρέπει ακόμη να εγκριθεί τυπικά από Ευρωκοινοβούλιο και κράτη-μέλη, ωστόσο η πολιτική κατεύθυνση είναι σαφής: η ΕΕ επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης των παραδοσιακών παραγωγών και την πίεση για πράσινη μετάβαση στο διατροφικό σύστημα. Το αν αυτή η ισορροπία θα αντέξει στον ανταγωνισμό με πιο φιλόδοξες αγορές και στις απαιτήσεις των καταναλωτών μένει να φανεί τα επόμενα χρόνια.
Σχόλιο 
: Η ΕΕ επιλέγει να κατευνάσει τους αγρότες με συμβολική «προστασία ονομάτων», ρισκάροντας όμως να χάσει έδαφος σε έναν στρατηγικό, υψηλής τεχνολογίας κλάδο όπως το καλλιεργημένο κρέας· για τις ευρωπαϊκές start-ups τροφίμων το σήμα είναι ότι η πολιτική αβεβαιότητα μπορεί να αποδειχθεί πιο τοξική από οποιονδήποτε ανταγωνιστή.
#ΕΕ #veggieburgers #φυτικάπροϊόντα #εργαστηριακόκρέας #αγροτικήπολιτική #βιοτεχνολογία
