Οι έξι μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ στηρίζουν τη μεταφορά της εποπτείας κρίσιμων χρηματοπιστωτικών υποδομών σε έναν ενιαίο ευρωπαϊκό επόπτη. Η κίνηση αναζωπυρώνει τη συζήτηση για βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, παρά τις αντιστάσεις μικρότερων κρατών.
Μια σημαντική ανατροπή στις ισορροπίες της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αρχιτεκτονικής επιχειρούν οι έξι μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ. Οι υπουργοί Οικονομικών Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας, Ολλανδίας, Πολωνίας και Ισπανίας – η ομάδα «E6» – τάσσονται υπέρ της δημιουργίας ενός ενιαίου ευρωπαϊκού επόπτη για τις μεγαλύτερες και πιο διασυνοριακές χρηματοπιστωτικές υποδομές.
Σε εξασελιδη επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Eurogroup και το Συμβούλιο της ΕΕ, οι υπουργοί ζητούν επιτάχυνση των πρωτοβουλιών για βαθύτερη ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, υπογραμμίζοντας ότι η δημιουργία μιας «ένωσης αποταμίευσης και επενδύσεων» έχει καταστεί «επείγουσα στρατηγική αναγκαιότητα» για την Ευρώπη.
Προς υπερεθνική εποπτεία κρίσιμων υποδομών
Η πιο αμφιλεγόμενη πτυχή της πρότασης αφορά την ανάθεση της εποπτείας των πιο «συστημικών, σημαντικών, διασυνοριακών χρηματοπιστωτικών υποδομών» σε έναν ενιαίο ευρωπαϊκό φορέα. Στο επίκεντρο βρίσκονται χρηματιστήρια, κεντρικοί αποθετήριοι και εκκαθαριστικά κέντρα, τα οποία σήμερα εποπτεύονται κυρίως σε εθνικό επίπεδο.
Το σχέδιο προβλέπει την ενίσχυση του ρόλου της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA), με λειτουργία ανάλογη του εποπτικού βραχίονα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τις τράπεζες. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη καταθέσει σχετική νομοθετική πρόταση από τον Δεκέμβριο, η οποία όμως μέχρι σήμερα συναντούσε ισχυρές αντιστάσεις, ιδίως από μικρότερα κράτη-μέλη.
Ιρλανδία και Λουξεμβούργο, που διαθέτουν διογκωμένους χρηματοπιστωτικούς τομείς σε σχέση με το μέγεθος της οικονομίας τους, ηγούνται του μπλοκ των χωρών που φοβούνται απώλεια εθνικού ελέγχου και επιρροής. Η ενίσχυση του μετώπου των μεγάλων οικονομιών αλλάζει τους συσχετισμούς, χωρίς ωστόσο να εξασφαλίζει αυτόματα πλειοψηφία.
Πολιτική μάχη για πλειοψηφία και επενδυτική ενοποίηση
Για να προχωρήσει το σχέδιο, απαιτείται ειδική πλειοψηφία στο Συμβούλιο: τουλάχιστον 15 χώρες που να αντιπροσωπεύουν το 65% του πληθυσμού της ΕΕ. Αν αυτό δεν καταστεί εφικτό, το γράμμα των έξι υπενθυμίζει τη δυνατότητα «ενισχυμένης συνεργασίας» μεταξύ εννέα κρατών-μελών, ώστε να κινηθούν ταχύτερα προς βαθύτερη ενοποίηση των αγορών τους.
Πέρα από τον ενιαίο επόπτη, η επιστολή σκιαγραφεί ένα ευρύτερο πακέτο μέτρων για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς: αναβίωση της αγοράς τιτλοποιήσεων χρέους, δημιουργία εικονικών «ψηφιακών» τραπεζογραμματίων ευρώ, καθιέρωση ενιαίας ευρωπαϊκής «one-stop shop» διαδικασίας για την ίδρυση εταιρειών (το λεγόμενο «28ο καθεστώς»), ενίσχυση της διαφάνειας στις χρηματιστηριακές συναλλαγές και κωδικοποίηση των χρηματοπιστωτικών κανόνων σε ενιαίο, απλούστερο πλαίσιο.
Οι ηγέτες της ΕΕ αναμένεται να συζητήσουν την επόμενη εβδομάδα πώς θα επιταχύνουν την – ως τώρα βραδυκίνητη – προσπάθεια δημιουργίας μιας αγοράς κεφαλαίου αντίστοιχης με των ΗΠΑ, με στόχο την ενίσχυση της ανάπτυξης, της οικονομικής κυριαρχίας και της χρηματοδότησης κοινών προτεραιοτήτων, από την πράσινη μετάβαση έως την άμυνα.
Διακύβευμα για επενδύσεις, χρηματοδότηση και μικρές χώρες
Για τις μεγάλες οικονομίες, η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών θεωρείται προϋπόθεση για να κινητοποιηθούν οι τεράστιες ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις προς παραγωγικές επενδύσεις και για να μειωθεί η εξάρτηση από ξένα κεφάλαια. Για τις μικρότερες χώρες, όμως, το διακύβευμα είναι η διατήρηση της ελκυστικότητάς τους ως χρηματοπιστωτικών κέντρων και η αποφυγή συγκέντρωσης ισχύος σε λίγες πρωτεύουσες.
Οι υπουργοί του E6 αναγνωρίζουν ότι η πρόταση της Επιτροπής «παρέχει μια στέρεη βάση για περαιτέρω συζήτηση», χωρίς να την υιοθετούν άκριτα, και καλούν σε πολιτική συμφωνία μέχρι το καλοκαίρι. Η έκβαση της διαπραγμάτευσης θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η ΕΕ θα μπορέσει να αποκτήσει πραγματική Ένωση Κεφαλαιαγορών ή αν θα παραμείνει ένα μωσαϊκό εθνικών κανόνων και εποπτών.
Σχόλιο 
: Η σύμπραξη των έξι μεγάλων λειτουργεί ως πολιτικός καταλύτης, αλλά ανοίγει και μέτωπο Βορρά–Νότου και μεγάλων–μικρών. Αν επιτευχθεί ενιαίος επόπτης, θα πρόκειται για το μεγαλύτερο άλμα υπερεθνικής εποπτείας μετά την τραπεζική ένωση· αν αποτύχει, θα ενισχυθεί η εικόνα μιας Ευρώπης που δυσκολεύεται να αξιοποιήσει τις ίδιες της τις αποταμιεύσεις για ανάπτυξη και στρατηγική αυτονομία.
#ΕΕ #Κεφαλαιαγορές #ΧρηματοπιστωτικήΕποπτεία #ESMA #Οικονομία
