Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ, πλην Ουγγαρίας, στηρίζουν τη δημιουργία ειδικού δικαστηρίου για την τιμωρία των εγκλημάτων πολέμου της Ρωσίας. Η Βουδαπέστη συνεχίζει να μπλοκάρει κρίσιμη χρηματοδότηση και νέες κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού αλλά και ουσιαστικής πολιτικής βαρύτητας, οι υπουργοί Εξωτερικών σχεδόν όλων των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης συγκεντρώθηκαν στο Κίεβο, δηλώνοντας έμπρακτη στήριξη στη δημιουργία ειδικού διεθνούς δικαστηρίου για τα εγκλήματα πολέμου και την πράξη επιθετικότητας της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Μοναδική εξαίρεση αποτέλεσε η Ουγγαρία, η οποία για ακόμη μία φορά διαφοροποιήθηκε από την κοινή ευρωπαϊκή γραμμή.
Πολιτικό μήνυμα από την Μπούτσα και η αρχιτεκτονική του δικαστηρίου
Μετά από ενός λεπτού σιγή στην Μπούτσα, τόπο της σφαγής άνω των 400 αμάχων και αιχμαλώτων τον Μάρτιο του 2022, η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλας, υπογράμμισε ότι ο κεντρικός στόχος της άτυπης συνόδου είναι η «λογοδοσία» για τη ρωσική επιθετικότητα. Η Μπούτσα έχει καταστεί παγκόσμιο σύμβολο θηριωδιών, με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να κάνει λόγο για «γενοκτονία».
Η Κάλας τόνισε ότι η ΕΕ «προωθεί» τη δημιουργία ειδικού δικαστηρίου που θα μπορεί να ασκήσει δίωξη κατά Ρώσων αξιωματούχων για το έγκλημα της επιθετικότητας, καθώς και μιας «επιτροπής αποζημιώσεων», μέσω της οποίας μεμονωμένα θύματα θα μπορούν να διεκδικήσουν αποκατάσταση για ζημιές που υπέστησαν από τον πόλεμο. Η Ουκρανία έχει ήδη υπογράψει από τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους συμφωνία με το Συμβούλιο της Ευρώπης για την ίδρυση του δικαστηρίου, όμως η λειτουργία του εξαρτάται από τη νομική και χρηματοδοτική στήριξη ευρωπαϊκών και τρίτων κρατών.
Όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, πλην της Ουγγαρίας, εξέδωσαν κοινή δήλωση στήριξης, χαιρετίζοντας την μελλοντική «επιχειρησιακή ενεργοποίηση» του θεσμού. Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή στρατηγική, που στοχεύει όχι μόνο στη στρατιωτική και οικονομική, αλλά και στη νομική θωράκιση της Ουκρανίας.
Ουγγρικό βέτο, παγωμένα κονδύλια και γεωπολιτικές ισορροπίες
Η Βουδαπέστη, στενός εταίρος της Μόσχας εντός της ΕΕ, συνεχίζει να μπλοκάρει δέσμη χρηματοδότησης ύψους 90 δισ. ευρώ υπέρ της Ουκρανίας, επικαλούμενη διαμάχη με το Κίεβο για αγωγό μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου. Παράλληλα, αρνείται να συναινέσει στο 20ό πακέτο κυρώσεων κατά του Κρεμλίνου, υπονομεύοντας την εικόνα ενότητας της Ένωσης.
Ο Ζελένσκι προειδοποίησε ότι το ουγγρικό βέτο επηρεάζει άμεσα την ικανότητα της χώρας του να προετοιμαστεί για τον επόμενο χειμώνα. Όπως είπε, από το πακέτο αυτό προορίζονται 5 δισ. ευρώ για προστασία κρίσιμων υποδομών και αποκατάσταση ζημιών, τα οποία παραμένουν δεσμευμένα «επειδή ένα πρόσωπο στην Ευρώπη στέκεται απέναντι σε όλη την Ευρώπη απλώς για να ικανοποιήσει τη Μόσχα».
Η Κάλας αναγνώρισε ότι δεν έχει υπάρξει ακόμη πρόοδος ούτε στα κονδύλια ούτε στις νέες κυρώσεις, εκφράζοντας ωστόσο την ελπίδα ότι θα βρεθεί λύση έως την επόμενη σύνοδο κορυφής. Στο μεταξύ, ανακοίνωσε επιπλέον 80 εκατ. ευρώ προς την Ουκρανία, προερχόμενα από τα κέρδη επί των παγωμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων, ένα εργαλείο που η ΕΕ επιχειρεί να θεσμοθετήσει πιο συστηματικά.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία σε σκιά άλλων κρίσεων
Η ύπατη εκπρόσωπος προειδοποίησε για τον κίνδυνο «κόπωσης» της διεθνούς κοινότητας, καθώς η προσοχή στρέφεται στη Μέση Ανατολή και στις επιπτώσεις από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού σοκ. «Δεν πρέπει να αφήσουμε την Ουκρανία να φύγει από το τραπέζι, διότι αυτό που συμβαίνει εδώ είναι μέρος της Ευρώπης», υπογράμμισε.
Για τις Βρυξέλλες, η θεσμοθέτηση λογοδοσίας για τη ρωσική επιθετικότητα αποτελεί κρίσιμο τεστ αξιοπιστίας: αφενός στέλνει μήνυμα αποτροπής προς μελλοντικούς παραβάτες του διεθνούς δικαίου, αφετέρου όμως αποκαλύπτει τα όρια της ευρωπαϊκής ενότητας, όσο η ουγγρική ηγεσία εργαλειοποιεί το δικαίωμα βέτο σε μια υπόθεση που αγγίζει τον πυρήνα της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Σχόλιο 
: Η στήριξη στο ειδικό δικαστήριο είναι στρατηγική επένδυση της ΕΕ σε ένα νέο υπόδειγμα διεθνούς λογοδοσίας, όμως η ουγγρική διαφοροποίηση δείχνει πόσο εύθραυστη παραμένει η ευρωπαϊκή ισχύς όταν συγκρούονται νομικές αρχές, γεωπολιτικά συμφέροντα και ενεργειακές εξαρτήσεις.
#ΕΕ #Ουκρανία #Ρωσία #ΕγκλήματαΠολέμου #Ουγγαρία #Κυρώσεις
