Η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει τον πληθωρισμό στο επίκεντρο για την ΕΚΤ. Οι αγορές δοκιμάζουν την αξιοπιστία της κεντρικής τράπεζας, τιμολογώντας εκ νέου αυξήσεις επιτοκίων.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και η στρατιωτική εκστρατεία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν ανατρέπουν τα δεδομένα για τη νομισματική πολιτική στην ευρωζώνη. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που επιχειρεί να εκπέμψει σήμα ηρεμίας, βλέπει τις αγορές να προεξοφλούν πλέον το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων εντός του 2026, καθώς το ενεργειακό σοκ απειλεί να αναζωπυρώσει τον πληθωρισμό.
Αγορές προεξοφλούν στροφή, ΕΚΤ κρατά «σταθερή πορεία»
Μέχρι πρόσφατα, το βασικό σενάριο των επενδυτών ήταν ότι το επιτόκιο καταθέσεων θα παρέμενε στο 2% έως το 2027. Η εκτίναξη όμως των τιμών ενέργειας, σε συνδυασμό με τις εντεινόμενες ανησυχίες για τον παγκόσμιο εφοδιασμό, οδηγούν σε αναπροσαρμογή των στοιχημάτων: η πιθανότητα νέας αύξησης επιτοκίων έχει επανέλθει δυναμικά στο τραπέζι.
Δημόσια, οι αξιωματούχοι της ΕΚΤ επιμένουν σε μια γραμμή «σταθερής πορείας», αποφεύγοντας να τροφοδοτήσουν την ιδέα άμεσης αντίδρασης. Ιδιωτικά, όμως, σύμφωνα με πηγές χάραξης πολιτικής, αναγνωρίζουν ότι οι κίνδυνοι έχουν αυξηθεί και θέλουν να διατηρήσουν μέγιστη ευελιξία. Η πρόκληση είναι διπλή: να μην επαναληφθούν τα λάθη του παρελθόντος, αλλά και να μη σκληρύνουν άκαιρα οι χρηματοοικονομικές συνθήκες.
Το φάντασμα του 2022 και οι «ουλές» της ΕΚΤ
Η σύγκριση με το 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία εκτόξευσε τον πληθωρισμό και ανάγκασε την ΕΚΤ να κινηθεί βεβιασμένα μετά από αρχική αδράνεια, αποτελεί εσωτερικά ευαίσθητο θέμα. Ο διοικητής της Τράπεζας της Γαλλίας, Βιλερουά ντε Γκαλό, και ο Ολλανδός ομόλογός του, Όλαφ Σλάιπεν, σπεύδουν να τονίσουν ότι «οι συνθήκες είναι διαφορετικές».
Ο επικεφαλής οικονομολόγος Φίλιπ Λέιν παραδέχεται ότι η ΕΚΤ «κουβαλά δύο ουλές»: αφενός την κρίση πληθωρισμού της περιόδου 2021-2023, αφετέρου την προηγούμενη, μακρά φάση υπο-στόχευσης του πληθωρισμού πριν την πανδημία. Υπενθυμίζει μάλιστα τα λάθη πρόωρων αυξήσεων επιτοκίων το 2008 και το 2011, επιχειρώντας να ισορροπήσει την κριτική ότι η τράπεζα άργησε να κινηθεί την τελευταία φορά.
Η εσωτερική συζήτηση επιβαρύνεται από το επεισόδιο του 2022, όταν η διαδικασία συναίνεσης και οι πολύπλοκοι μηχανισμοί λήψης αποφάσεων θεωρήθηκαν ότι καθυστέρησαν την αντίδραση. Αυτό τροφοδότησε μια αφήγηση επαναλαμβανόμενων λαθών, που η σημερινή διοίκηση θέλει πάση θυσία να αποφύγει.
Ενεργειακό σοκ, προσδοκίες και κίνδυνος υπερ-αντίδρασης
Ο πρόεδρος της Bundesbank, Γιοακίμ Νάγκελ, υπογραμμίζει ότι σε αντίθεση με το 2022, η νομισματική πολιτική δεν είναι πλέον σε «υπερ-χαλαρή» θέση: τα μαζικά προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης έχουν τερματιστεί και το επιτόκιο καταθέσεων δεν είναι αρνητικό. Αυτό, κατά τον ίδιο, δίνει μεγαλύτερα περιθώρια για ταχύτερη αντίδραση, εφόσον οι διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό μεταφραστούν σε επίμονη άνοδο τιμών και μισθολογικές πιέσεις.
Ήδη, η αναπροσαρμογή των προσδοκιών της αγοράς για τα επιτόκια συνιστά από μόνη της ουσιαστική σύσφιξη των χρηματοοικονομικών συνθηκών, όπως σημειώνει ο οικονομολόγος Σπύρος Ανδρεόπουλος. Αυτό προσφέρει στην ΕΚΤ έναν βαθμό «αυτόματης» σύσφιξης, χωρίς να χρειαστεί άμεση κίνηση.
Καθώς η ήσυχη περίοδος πριν την απόφαση της 19ης Μαρτίου ξεκινά, οι επενδυτές αναζητούν σημάδια μεταστροφής στη ρητορική. Μια αναφορά σε «εγρήγορση» από την Ιζαμπέλ Σνάμπελ ξύπνησε μνήμες από τα προειδοποιητικά σήματα του Ζαν-Κλοντ Τρισέ πριν από αυξήσεις επιτοκίων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Simona delle Chiaie, ο μεγαλύτερος κίνδυνος ίσως είναι η υπερβολική προσκόλληση στα διδάγματα του 2022: να επιτρέψει δηλαδή η ΕΚΤ στο τραύμα του προηγούμενου σοκ να καθοδηγήσει τη σημερινή πολιτική πριν τα δεδομένα το δικαιολογούν. Η λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση της αξιοπιστίας της ως «φρουρού» της σταθερότητας τιμών και στην αποφυγή νέου λάθους χρονισμού θα κρίνει την επόμενη φάση για την ευρωζώνη.
Σχόλιο 
: Η ΕΚΤ εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η μνήμη των πρόσφατων λαθών συνυπάρχουν επικίνδυνα. Αν κινηθεί πολύ γρήγορα, ρισκάρει να πνίξει μια ήδη εύθραυστη ανάπτυξη· αν καθυστερήσει, μπορεί να χάσει ξανά τον έλεγχο των προσδοκιών. Για τις αγορές και τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, το πραγματικό τεστ δεν θα είναι η επόμενη κίνηση επιτοκίων, αλλά η ικανότητα της ΕΚΤ να πείσει ότι έχει μάθει από το 2022 χωρίς να γίνει όμηρος εκείνου του σοκ.
#ΕΚΤ #πληθωρισμός #επιτόκια #ΜέσηΑνατολή #ενέργεια #ευρωζώνη
