Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ απορρίπτουν την απαίτηση Τραμπ για ευρωπαϊκή στρατιωτική εμπλοκή στο Στενό του Χορμούζ. Οι Βρυξέλλες μιλούν για αμερικανοϊσραηλινή επιλογή που δεν είναι «ευρωπαϊκός πόλεμος».
Μια σαφή και ασυνήθιστα σκληρή απάντηση έδωσε η Ευρωπαϊκή Ένωση στον Ντόναλντ Τραμπ, απορρίπτοντας την απαίτηση της Ουάσινγκτον να στείλει πολεμικά πλοία για την ασφάλεια του Στενού του Χορμούζ. Οι υπουργοί Εξωτερικών των 27, που συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες, κατέστησαν σαφές ότι δεν προτίθενται να μετατρέψουν την ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή Aspides σε εργαλείο μιας αμερικανοϊσραηλινής στρατιωτικής εκστρατείας κατά του Ιράν.
«Δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης» και όρια στο ΝΑΤΟ
Η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ Κάγια Κάλας συνοψίζει τη γραμμή των κρατών-μελών: «Η Ευρώπη δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για έναν πόλεμο χωρίς τέλος. Δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης, αλλά τα ευρωπαϊκά συμφέροντα πλήττονται άμεσα». Παρά την «ξεκάθαρη βούληση» ενίσχυσης της αποστολής Aspides στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, δεν υπήρξε «καμία όρεξη» για αλλαγή εντολής ώστε να καλύπτει το Στενό του Χορμούζ, την κρίσιμη θαλάσσια δίοδο μεταξύ Περσικού Κόλπου και Κόλπου του Ομάν.
Η γερμανική ηγεσία πήγε ακόμη παραπέρα, θέτοντας ευθέως όρια στον ρόλο του ΝΑΤΟ. Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους τόνισε ότι «οι Αμερικανοί επέλεξαν αυτόν τον δρόμο, μαζί με τους Ισραηλινούς» και ότι η βασική ευθύνη της Γερμανίας είναι η υπεράσπιση του εδάφους της Συμμαχίας. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υπογράμμισε ότι «το ΝΑΤΟ είναι αμυντική, όχι επεμβατική συμμαχία» και άρα «δεν έχει καμία θέση» σε αυτή τη σύγκρουση που πυροδοτήθηκε μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στην Τεχεράνη στις 28 Φεβρουαρίου, τα οποία οδήγησαν στη δολοφονία του ανώτατου ηγέτη του Ιράν.
Ακόμη πιο ωμά, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης του Λουξεμβούργου Ξαβιέ Μπετέλ προειδοποίησε ότι η χώρα του δεν θα υποκύψει σε «εκβιασμό» από την Ουάσινγκτον: «Μην μας ζητάτε» να στείλουμε στρατεύματα, είπε σε δημοσιογράφους.
Αμερικανική πίεση, ενεργειακό ρίσκο και ρήγμα αλληλεγγύης
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει συνδέσει ευθέως την ευρωπαϊκή στάση με το μέλλον της Συμμαχίας. Προειδοποίησε ότι θα είναι «πολύ κακό για το μέλλον του ΝΑΤΟ» αν οι Ευρωπαίοι δεν ανταποκριθούν στο κάλεσμά του για την ασφάλεια του Στενού του Χορμούζ, ενώ δηλώνει πως βρίσκεται σε επαφή με «επτά χώρες» για τη συγκρότηση δύναμης περιπολιών. Παράλληλα, ο Αμερικανός πρεσβευτής στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, επανέλαβε ότι η ασφάλεια του Στενού είναι «προς το συμφέρον» των Ευρωπαίων, ακόμη κι αν οι εισαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο είναι πλέον περιορισμένες.
Το διακύβευμα είναι τεράστιο: από το Στενό του Χορμούζ διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Η de facto παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας από το Ιράν έχει ήδη ωθήσει την τιμή του βαρελιού πάνω από τα 100 δολάρια, με άμεσες συνέπειες στο κόστος ενέργειας και τον πληθωρισμό στην Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, αρκετοί διπλωμάτες του ΝΑΤΟ εκτιμούν ότι μια πλήρης αποστολή της Συμμαχίας στο Ιράν είναι απίθανη, τόσο επειδή δύσκολα θα εξασφαλίσει ομοφωνία όσο και επειδή η διμερής στήριξη προς τις ΗΠΑ θεωρείται πιο ευέλικτη.
Καθοριστικό στοιχείο είναι ότι η Ουάσινγκτον, μέχρι στιγμής, δεν έχει υποβάλει επίσημο αίτημα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. «Ορισμένοι σύμμαχοι δεν πρόκειται να συρθούν σε εμπλοκή εκεί», σημειώνει ανώνυμα διπλωμάτης της Συμμαχίας, υπενθυμίζοντας ότι η περιοχή δεν ανήκει άμεσα στο πεδίο ευθύνης του ΝΑΤΟ.
Ενόψει της Συνόδου Κορυφής της Πέμπτης, σχέδιο συμπερασμάτων των Ευρωπαίων ηγετών καλεί σε «αποκλιμάκωση και μέγιστη αυτοσυγκράτηση» στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή. Η ΕΕ επιδιώκει να διατηρήσει ρόλο διπλωματικού παράγοντα, χωρίς να μετατραπεί σε συμπρωταγωνιστή μιας σύγκρουσης που θεωρεί ότι δεν προκάλεσε και της οποίας οι πολιτικοί στόχοι παραμένουν, όπως είπε η Κάλας, «αδιευκρίνιστοι».
Σχόλιο 
: Η σπάνια ενιαία και αιχμηρή στάση της Ευρώπης απέναντι στον Τραμπ αποτυπώνει μια βαθύτερη στρατηγική ρήξη: οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν το ενεργειακό ρίσκο από το κλείσιμο του Χορμούζ, αλλά αρνούνται να νομιμοποιήσουν μια κλιμάκωση που θεωρούν προϊόν μονομερών αμερικανοϊσραηλινών επιλογών. Το μήνυμα είναι διπλό: αφενός, η ΕΕ δεν θα εμπλακεί στρατιωτικά χωρίς σαφές πολιτικό πλαίσιο και διεθνή νομιμοποίηση· αφετέρου, το ΝΑΤΟ δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως αυτόματος μηχανισμός στήριξης επιθετικών επιχειρήσεων εκτός του πυρήνα της συλλογικής άμυνας. Για τις αγορές ενέργειας, αυτό σημαίνει ότι η γεωπολιτική αστάθεια στον Κόλπο θα παραμείνει υψηλή, με την Ευρώπη να επενδύει περισσότερο σε διπλωματία και διαφοροποίηση προμηθευτών παρά σε ναυτική ισχύ.
#ΕΕ #Trump #Ιράν #Χορμούζ #ΝΑΤΟ #Ενέργεια #Πετρέλαιο
