Οι τιμές του αργού σημειώνουν τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο στην ιστορία, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν παραλύει τα στενά του Ορμούζ. Τα μέτρα της κυβέρνησης Τραμπ δεν πείθουν τις αγορές ούτε αποκαθιστούν τη ροή των τάνκερ.
Η κλιμάκωση της σύγκρουσης ΗΠΑ–Ιράν και ο ουσιαστικός αποκλεισμός των στενών του Ορμούζ εκτίναξαν την τιμή του αμερικανικού αργού πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, για πρώτη φορά από το 2023. Μέσα σε μία μόλις εβδομάδα, από την έναρξη των αμερικανικών πληγμάτων, η τιμή έχει αυξηθεί πάνω από 20 δολάρια, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο στην ιστορία της αγοράς. Η άνοδος περνά ήδη στα αμερικανικά πρατήρια, με τη βενζίνη να έχει ακριβύνει κατά 32 σεντς το γαλόνι σε μία εβδομάδα.
Ο στενός λαιμός του Ορμούζ και ο κίνδυνος ενεργειακού σοκ
Η βασική αιτία της έντασης στις αγορές είναι ο παρατεταμένος κίνδυνος στα στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου αργού. Οι επιθέσεις του Ιράν σε τάνκερ, σε συνδυασμό με την απροθυμία των ναυτιλιακών εταιρειών να διαπλεύσουν την περιοχή, έχουν ήδη οδηγήσει Ιράκ και Κουβέιτ να περιορίσουν την παραγωγή τους, καθώς το πετρέλαιο δεν μπορεί να φτάσει στην αγορά. Παράλληλα, η Κίνα προειδοποιεί ότι μπορεί να διακόψει τις εξαγωγές καυσίμων, εντείνοντας τον φόβο για παγκόσμια έλλειψη.
Αναλυτές προειδοποιούν για ακραία σενάρια. Ο ειδικός σε αγορές εμπορευμάτων Ρόρι Τζόνστον εκτιμά ότι το αργό θα μπορούσε να εκτιναχθεί ακόμα και στα 200 δολάρια το βαρέλι εάν δεν αποκατασταθεί η κυκλοφορία στα στενά, μιλώντας για «βίαιη φυσική και οικονομική πραγματικότητα». Ο Κλαούντιο Γκαλιμπέρτι της Rystad Energy επισημαίνει ότι τρίμηνο κλείσιμο θα μπορούσε να «κλειδώσει» έως και 15 εκατ. βαρέλια ημερήσιας παραγωγής στη Μέση Ανατολή, μετατρέποντας μια κατάσταση άνετης προσφοράς σε έλλειμμα χωρίς ιστορικό προηγούμενο. Ακόμη και αν τα στενά ανοίξουν, η επανεκκίνηση της παραγωγής και των ροών θα απαιτήσει εβδομάδες ή μήνες.
Τα μέτρα Τραμπ, η ασφάλιση τάνκερ και το πολιτικό ρίσκο
Ο Ντόναλντ Τραμπ, οκτώ μήνες πριν τις ενδιάμεσες εκλογές, βρίσκεται υπό έντονη πίεση να περιορίσει τον αντίκτυπο στο πορτοφόλι των Αμερικανών. Ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε χαλάρωση κυρώσεων για αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Ινδία, ναυτικές συνοδείες και πολιτικο-ασφαλιστική κάλυψη για τάνκερ που διασχίζουν τον Περσικό. Η Development Finance Corporation παρουσίασε σχέδιο αντασφάλισης ύψους έως 20 δισ. δολαρίων για πιθανές απώλειες από επιθέσεις.
Ωστόσο, οι αγορές παραμένουν επιφυλακτικές. Οι αναλυτές σημειώνουν ότι η χρηματοοικονομική ασφάλιση δεν αντιμετωπίζει τον πυρήνα του προβλήματος: τον φυσικό κίνδυνο επίθεσης από ένα Ιράν που εμφανίζεται «στριμωγμένο στη γωνία». Ο Μπεν Κέιχιλ του Arab Gulf States Institute υπογραμμίζει ότι, χωρίς ουσιαστική αλλαγή στην πορεία της σύγκρουσης, τα τάνκερ δύσκολα θα επιστρέψουν, ανεξάρτητα από την κάλυψη. Ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ αναγνωρίζει πως «κανείς δεν θέλει να περάσει σήμερα ένα μεγάλο τάνκερ από τα στενά», αλλά εκτιμά ότι η κατάσταση θα βελτιωθεί «σε εβδομάδες, όχι μήνες», τονίζοντας ότι οι τιμές παραμένουν χαμηλότερες από τα ιστορικά υψηλά μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
Πέρα από την άμεση τιμή του αργού, η καθημερινότητα των πολιτών εξαρτάται από το πώς μετακυλίεται το κόστος στα καύσιμα. Η οικονομολόγος Κάθριν Γούολφραμ υπενθυμίζει το φαινόμενο «ρουκέτες και φτερά»: οι τιμές της βενζίνης ανεβαίνουν απότομα όταν αυξάνεται το πετρέλαιο, αλλά υποχωρούν πολύ πιο αργά, ειδικά πριν από την καλοκαιρινή περίοδο αυξημένης ζήτησης. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μελλοντική αποκλιμάκωση στις αγορές πετρελαίου μπορεί να μην μεταφραστεί γρήγορα σε ανακούφιση για τους καταναλωτές.
Σχόλιο 
: Η κρίση στα στενά του Ορμούζ υπενθυμίζει πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια οικονομία σε γεωπολιτικούς κραδασμούς. Παρά την ενεργειακή μετάβαση, η εξάρτηση από λίγους στρατηγικούς διαύλους και παραγωγούς παραμένει κρίσιμη. Για την Ευρώπη και την Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανάγκη διαφοροποίησης πηγών και διαδρομών ενέργειας, αλλά και την προσεκτική χάραξη πολιτικής καυσίμων, καθώς ένα νέο πετρελαϊκό σοκ θα επιδείνωνε τον ήδη υψηλό πληθωρισμό και θα δοκίμαζε την κοινωνική αντοχή.
#πετρέλαιο #ΗΠΑ #Ιράν #Ορμούζ #ενέργεια #αγορές
