Μπρα ντε φερ μεταξύ Λευκού Οίκου και πολιτειών προκαλεί ο νέος γύρος δασμών του Ντόναλντ Τραμπ. Είκοσι τέσσερις πολιτείες με επικεφαλής τη Νέα Υόρκη ζητούν από το Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου να μπλοκάρει το μέτρο και να διατάξει επιστροφές εσόδων.
Νέα μετωπική σύγκρουση μεταξύ του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και συνασπισμού πολιτειακών εισαγγελέων γενικών πυροδοτεί ο τελευταίος γύρος παγκόσμιων δασμών που ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος. Με επικεφαλής την γενική εισαγγελέα της Νέας Υόρκης, Λετίσια Τζέιμς, 24 πολιτείες προσέφυγαν στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου, υποστηρίζοντας ότι ο πρόεδρος επιχειρεί παράκαμψη της πρόσφατης απόφασης του Ανωτάτου Δικαστηρίου που ακύρωσε την προηγούμενη δασμολογική του πολιτική.
Η νομική βάση της νέας σύγκρουσης
Το Ανώτατο Δικαστήριο, τον Φεβρουάριο, ακύρωσε την πλειονότητα των λεγόμενων «Liberation Day» δασμών, κρίνοντας ότι η χρήση του νόμου International Emergency Economic Powers Act (IEEPA) από τον Τραμπ για την επιβολή γενικευμένων δασμών ήταν καταχρηστική. Σε απάντηση, ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε αμέσως νέο πακέτο, αυτή τη φορά στηριγμένο στο άρθρο 122 του Trade Act του 1974, με έναν οριζόντιο παγκόσμιο δασμό 10%, τον οποίο η κυβέρνηση δηλώνει ότι προτίθεται να αυξήσει στο 15%.
Η αγωγή των πολιτειών υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος διαστρεβλώνει τον σκοπό του άρθρου 122, το οποίο, όπως τονίζουν, σχεδιάστηκε για να αντιμετωπίζει συγκεκριμένες νομισματικές ανισορροπίες της εποχής του κανόνα του χρυσού, και όχι γενικό εμπορικό έλλειμμα ή εμπορικές διαμάχες. Παράλληλα, κάνουν λόγο για παραβίαση της συνταγματικής αρχής του διαχωρισμού των εξουσιών, καθώς η επιβολή δασμών αποτελεί, κατά το Σύνταγμα των ΗΠΑ, προνομία του Κογκρέσου.
Επιπλέον, οι εισαγγελείς επισημαίνουν ότι οι νέοι δασμοί παραβιάζουν και τις ίδιες τις προβλέψεις του Trade Act του 1974 περί ενιαίας και συνεπούς εφαρμογής των δασμών μεταξύ χωρών. Κατά την Τζέιμς, πρόκειται για «σαφή προσπάθεια διαφυγής» από το δεδικασμένο που δημιούργησε το Ανώτατο Δικαστήριο για τους δασμούς που είχαν επιβληθεί βάσει του IEEPA.
Οικονομικές επιπτώσεις και πολιτική διάσταση
Η δικαστική κίνηση των πολιτειών έρχεται να προστεθεί σε κλίμα αυξανόμενης αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις και τις αγορές. Ήδη ομοσπονδιακό δικαστήριο έκρινε ότι οι εταιρείες που κατέβαλαν δασμούς οι οποίοι ακυρώθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο δικαιούνται επιστροφές δισεκατομμυρίων δολαρίων, δημιουργώντας σημαντική δημοσιονομική τρύπα για την ομοσπονδιακή κυβέρνηση αλλά και προηγούμενο για μελλοντικές διεκδικήσεις.
Η Λετίσια Τζέιμς κατηγορεί τον Τραμπ ότι «αγνοεί τον νόμο και το Σύνταγμα για να αυξήσει de facto τους φόρους σε καταναλωτές και μικρές επιχειρήσεις», προειδοποιώντας για περαιτέρω «οικονομικό χάος» από την αβεβαιότητα γύρω από τους δασμούς. Η ίδια είχε ηγηθεί και της προηγούμενης επιτυχημένης προσφυγής κατά του πρώτου γύρου δασμών, η οποία ενώθηκε με αγωγές μικρών επιχειρήσεων και οδήγησε στην ηχηρή ήττα του Λευκού Οίκου στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Στο παρασκήνιο, η προσωπική αντιπαράθεση Τραμπ–Τζέιμς επιβαρύνει το κλίμα. Το υπουργείο Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Τραμπ είχε ασκήσει δίωξη εναντίον της γενικής εισαγγελέως για τραπεζική απάτη και ψευδείς δηλώσεις, υπόθεση που τελικά απορρίφθηκε από δικαστή και δεν αναβίωσε, παρά δύο προσπάθειες ενόρκων επιτροπών.
Για την παγκόσμια οικονομία, η νέα νομική μάχη σηματοδοτεί ότι η πορεία της αμερικανικής εμπορικής πολιτικής θα καθοριστεί σε μεγάλο βαθμό από τα δικαστήρια, με άμεσες συνέπειες στις αλυσίδες εφοδιασμού, στο κόστος εισαγωγών και στην επενδυτική ψυχολογία διεθνώς.
Σχόλιο 
: Η επιμονή του Τραμπ σε οριζόντιους δασμούς, παρά την απόρριψη από το Ανώτατο Δικαστήριο, μετατρέπει την εμπορική πολιτική σε νομικό θρίλερ με έντονη πολιτική φόρτιση. Για τις αγορές και τους εταίρους των ΗΠΑ, το μήνυμα είναι ότι η προβλεψιμότητα της αμερικανικής εμπορικής στρατηγικής παραμένει εξαιρετικά χαμηλή, με τον κίνδυνο αιφνίδιων αλλαγών κατεύθυνσης να αποτιμάται ήδη σε τιμές, επενδύσεις και σχεδιασμό παραγωγής.
