Η Γεωργία Μελόνι υπέστη την πρώτη μεγάλη πολιτική ήττα της, με την απόρριψη της μεταρρύθμισης της Δικαιοσύνης. Η στενή της σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ αναδεικνύεται σε σοβαρό εκλογικό βάρος.
Η Γεωργία Μελόνι, η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της Ιταλίας και μέχρι τώρα η πιο επιτυχημένη πολιτικά ηγέτις της δεξιάς στην Ευρώπη, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια ηχηρή προειδοποίηση: οι Ιταλοί απέρριψαν με 53,2% έναντι 46,8% το κυβερνητικό σχέδιο συνταγματικής αναθεώρησης για τη Δικαιοσύνη. Η ήττα δεν είναι απλώς θεσμική· είναι βαθιά πολιτική και φωτίζει το κόστος της στενής πρόσδεσης της Μελόνι στο άρμα του Ντόναλντ Τραμπ.
Το περιεχόμενο της μεταρρύθμισης και η δυναμική του «όχι»
Η μεταρρύθμιση, που είχε εγκριθεί στη Βουλή κατά κομματική γραμμή, προέβλεπε πλήρη διαχωρισμό καριέρας δικαστών και εισαγγελέων και διαίρεση του Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου (CSM) σε δύο σώματα, με ένα τρίτο νέο συμβούλιο εποπτείας. Όλα τα μέλη τους θα επιλέγονταν με κλήρωση και όχι με εκλογή, με αναλογία δύο τρίτων δικαστικών και ενός τρίτου νομικών που θα διόριζε το Κοινοβούλιο.
Η κυβέρνηση προσπάθησε να κεφαλαιοποιήσει τη διάχυτη δυσαρέσκεια για μια Δικαιοσύνη αργή, δυσλειτουργική και συχνά αντιφατική, αλλά και το αφήγημα της δεξιάς – από την εποχή του Σίλβιο Μπερλουσκόνι – ότι οι εισαγγελείς είναι πολιτικοποιημένοι. Ωστόσο, η καμπάνια υπέρ του «ναι» δεν κατάφερε να αποδείξει πειστικά ότι οι αλλαγές θα έκαναν το σύστημα πιο γρήγορο και πιο δίκαιο.
Αντίθετα, η αντιπαράθεση εξελίχθηκε σε μετωπική σύγκρουση εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας. Οι αντίπαλοι προειδοποιούσαν για υποταγή της Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση, η κυβέρνηση κατηγορούσε τους εισαγγελείς ότι υπερβαίνουν συστηματικά την εντολή τους. Σε αυτό το κλίμα, η ευρεία εκτίμηση που απολαμβάνει το ιταλικό Σύνταγμα λειτούργησε υπέρ του «όχι».
Ο παράγοντας Τραμπ και τα γεωπολιτικά ρίσκα
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και ο διεθνής παράγοντας. Η Μελόνι έχει χτίσει στενή σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ, τόσο ιδεολογικά – με την επίκληση της «δυτικής πολιτισμικής ταυτότητας» βασισμένης στην παράδοση, τη θρησκεία και την εθνοπολιτισμική ομοιογένεια – όσο και στρατηγικά, λόγω της βαρύτητας των ΗΠΑ για την Ιταλία.
Ωστόσο, η εγγύτητα αυτή δεν απέφερε χειροπιαστά οφέλη: η Ιταλία δεν γλίτωσε τις πιέσεις για δασμούς, ούτε τις απαιτήσεις για υπερβολικά υψηλές στρατιωτικές δαπάνες. Η απόφαση του Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν και οι συνέπειές της για την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την ιταλική οικονομία – με άνοδο τιμών καυσίμων και κίνδυνο ύφεσης – έφεραν στο προσκήνιο το κόστος της στοίχισης με την Ουάσιγκτον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μαζικά ψηφοφόροι της Μελόνι άλλαξαν στρατόπεδο, αλλά ενίσχυσε τη συσπείρωση του αντι-Τραμπ και αντι-Μελόνι μπλοκ. Στις κεντροαριστερές περιφέρειες της κεντρικής Ιταλίας και στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπου η αντίθεση στον Τραμπ είναι ιδιαίτερα έντονη, καταγράφηκε η υψηλότερη συμμετοχή. Ιδιαίτερα αξιοσημείωτη ήταν η κινητοποίηση της νεολαίας, ένδειξη ότι οι νεότερες γενιές δεν πείθονται από το αφήγημα της πρωθυπουργού.
Πολιτικές συνέπειες και μήνυμα προς την ευρωπαϊκή δεξιά
Η ήττα αναγκάζει τη Μελόνι να παγώσει πιο φιλόδοξα σχέδια συνταγματικής αναθεώρησης για ενίσχυση των εξουσιών του πρωθυπουργού. Την απογυμνώνει επίσης από ένα κεντρικό επίτευγμα που θα ήθελε να προβάλλει στην επόμενη προεκλογική εκστρατεία, εκτός αν επιλέξει πρόωρες εκλογές – ένα σενάριο που πλέον συζητείται σοβαρά.
Για τους υπόλοιπους ηγέτες της ευρωπαϊκής δεξιάς, το μήνυμα είναι σαφές: η στενή ταύτιση με τον Τραμπ δεν είναι απλώς ιδεολογικό ρίσκο, αλλά και εκλογικό μειονέκτημα, ιδίως όταν οι γεωπολιτικές του επιλογές έχουν απτό οικονομικό κόστος για τους Ευρωπαίους πολίτες.
Παρά το πλήγμα, η Μελόνι παραμένει η ισχυρότερη πολιτική προσωπικότητα της Ιταλίας. Ο κυβερνητικός συνασπισμός της μπορεί να γίνει πιο ανήσυχος, αλλά δεν έχει άμεσο κίνητρο να τη ρίξει. Η αντιπολίτευση, με κορμό το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα και το Κίνημα 5 Αστέρων, βγαίνει ενισχυμένη σε ηθικό, αλλά παραμένει κατακερματισμένη. Η αδυναμία της εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της πρωθυπουργού.
Σχόλιο 
: Η ήττα της Μελόνι λειτουργεί ως προειδοποιητική βολή για κάθε ευρωπαίο ηγέτη που θεωρεί ότι μπορεί να εξάγει ατιμώρητα το μοντέλο Τραμπ στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Όταν η γεωπολιτική ταύτιση μεταφράζεται σε οικονομικό πόνο για τα νοικοκυριά και συνταγματική καχυποψία στο εσωτερικό, το εκλογικό κόστος έρχεται γρήγορα. Το ιταλικό δημοψήφισμα δείχνει ότι ακόμη και ισχυροί ηγέτες μπορούν να «τιμωρηθούν» σε θεσμικά μέτωπα, χωρίς να ανατρέπονται άμεσα, αλλά με σαφή περιορισμό των φιλοδοξιών τους.
#Ιταλία #Μελόνι #Τραμπ #Δημοψήφισμα #Ευρώπη
