Η διεθνής τιμή του πετρελαίου διορθώνει, αλλά η αντλία στην Ελλάδα παραμένει «καυτή». Η κυβέρνηση ετοιμάζει παρεμβάσεις για αισχροκέρδεια και πλαφόν.
Η διεθνής αγορά πετρελαίου ζει μέρες ακραίας μεταβλητότητας, με το Brent να κινείται σε εύρος 90–120 δολαρίων το βαρέλι και να υποχωρεί ξανά κοντά στα 87 δολάρια. Παρά τις διακυμάνσεις, οι Έλληνες οδηγοί εξακολουθούν να πληρώνουν ακριβά στην αντλία, καθώς οι μειώσεις καθυστερούν να περάσουν στην τελική τιμή, ενώ οι αυξήσεις μεταφέρονται πολύ γρηγορότερα.
Το φαινόμενο «rocket and feathers» και η ελληνική ιδιαιτερότητα
Στην αγορά καυσίμων παρατηρείται διαχρονικά το φαινόμενο «rocket and feathers»: όταν η διεθνής τιμή του πετρελαίου ανεβαίνει, οι τιμές στην αντλία εκτινάσσονται σαν πύραυλος· όταν υποχωρεί, πέφτουν αργά, σαν φτερό. Η εξήγηση βρίσκεται στον τρόπο λειτουργίας της εφοδιαστικής αλυσίδας αλλά και στη δομή της ελληνικής αγοράς.
Όταν το κόστος προμήθειας αυξάνεται, διυλιστήρια, εταιρείες εμπορίας και πρατήρια σπεύδουν να προσαρμόσουν τις τιμές προς τα πάνω, ώστε να μην πουλούν κάτω από το κόστος και να προστατεύσουν τα περιθώρια κέρδους τους σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας. Αντίθετα, όταν το πετρέλαιο διορθώνει, στην αγορά παραμένουν αποθέματα που έχουν αγοραστεί σε υψηλότερες τιμές. Χρειάζεται χρόνος μέχρι να ανανεωθούν αυτά τα αποθέματα για να ενσωματωθούν οι μειώσεις στην τελική τιμή.
Στην Ελλάδα, το φαινόμενο εντείνεται από την υψηλή φορολογική επιβάρυνση (ειδικός φόρος κατανάλωσης, ΦΠΑ) αλλά και από το κόστος μεταφοράς, ειδικά σε νησιωτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος λόγω μικρού αριθμού πρατηρίων.
Οι σημερινές τιμές σε βενζίνη, ντίζελ και θέρμανση
Σύμφωνα με το Παρατηρητήριο Τιμών Υγρών Καυσίμων, η μέση πανελλαδική τιμή για την απλή αμόλυβδη 95 οκτανίων διαμορφώνεται στα 1,852 ευρώ το λίτρο, για το diesel κίνησης στα 1,814 ευρώ το λίτρο, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης κινείται στα 1,396 ευρώ το λίτρο.
Οι υψηλότερες τιμές καταγράφονται στα νησιά: στις Κυκλάδες η απλή αμόλυβδη φτάνει τα 2,053 ευρώ το λίτρο, στα Δωδεκάνησα τα 1,955 ευρώ και στην Ευρυτανία τα 1,930 ευρώ. Αντίθετα, χαμηλότερες τιμές εμφανίζονται σε ηπειρωτικούς νομούς όπως η Ημαθία (1,814 ευρώ), η Ηλεία (1,817 ευρώ) και η Δράμα (1,818 ευρώ).
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και το diesel κίνησης, με κορυφές στις Κυκλάδες (1,934 ευρώ) και την Ευρυτανία (1,899 ευρώ), ενώ χαμηλότερες τιμές εντοπίζονται στη Σάμο (1,748 ευρώ) και στην Ηλεία (1,767 ευρώ). Στο πετρέλαιο θέρμανσης, οι ακριβότερες περιοχές είναι η Φωκίδα (1,470 ευρώ) και το Ηράκλειο (1,452 ευρώ), με φθηνότερες τη Σάμο (1,306 ευρώ) και την Ηλεία (1,328 ευρώ).
Γεωπολιτική ένταση, στρατηγικά αποθέματα και κυβερνητικές παρεμβάσεις
Η τιμή του πετρελαίου επηρεάζεται καθοριστικά από τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, την ασφάλεια των θαλάσσιων ενεργειακών διαδρομών – συμπεριλαμβανομένων των Στενών του Ορμούζ – και τις προσδοκίες για την παγκόσμια προσφορά. Συζητήσεις για πιθανή χαλάρωση κυρώσεων στη Ρωσία, σενάρια ενεργοποίησης στρατηγικών αποθεμάτων από τις χώρες της G7 και δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ υπέρ αποκλιμάκωσης στην περιοχή στέλνουν σήμα στις αγορές ότι δεν αναμένεται δραστική διακοπή της ροής αργού.
Οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν ότι βραχυπρόθεσμα το Brent θα κινηθεί σε εύρος περίπου 85–95 δολαρίων το βαρέλι, με υψηλή μεταβλητότητα. Σε αυτό το περιβάλλον, παράγοντες της ελληνικής αγοράς θεωρούν πιθανή περαιτέρω άνοδο των τιμών στα πρατήρια, καθώς «δουλεύουν» ακόμη οι προηγούμενες αυξήσεις του αργού.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση προετοιμάζει πακέτο μέτρων για τον περιορισμό της αισχροκέρδειας και την προστασία των καταναλωτών. Στο τραπέζι βρίσκεται η επιβολή πλαφόν στις τιμές των καυσίμων, με στόχο να περιοριστούν ενδεχόμενα «καπέλα» στην αντλία, ειδικά σε περιοχές με χαμηλό ανταγωνισμό και έντονο κόστος μεταφοράς.
Σχόλιο 
: Η επίμονη απόκλιση ανάμεσα στη διεθνή τιμή του πετρελαίου και στο κόστος της αντλίας αποκαλύπτει τα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής αγοράς καυσίμων: υψηλή φορολογία, ολιγοπωλιακές συνθήκες σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές, αλλά και ασύμμετρη μετακύλιση του κόστους. Το υπό διαμόρφωση πλαφόν μπορεί να περιορίσει τα πιο ακραία φαινόμενα αισχροκέρδειας, όμως χωρίς βαθύτερη διαφάνεια στην αλυσίδα τιμολόγησης και στοχευμένη ελάφρυνση φόρων, ο καταναλωτής θα συνεχίσει να πληρώνει «ασφάλιστρο κινδύνου» κάθε φορά που η γεωπολιτική ένταση ανεβάζει τους τόνους στις αγορές ενέργειας.
#καύσιμα #βενζίνη #πετρέλαιο #τιμές #αισχροκέρδεια #πλαφόν
