Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε νέα φάση, με αμοιβαίες επιθέσεις, ναυτικές στοχεύσεις και χάος στις αερομεταφορές. Κυβερνήσεις διεθνώς οργανώνουν κατεπείγουσες πτήσεις επαναπατρισμού από τον Κόλπο.
Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν κλιμακώνεται επικίνδυνα, μετατρέποντας τον Περσικό Κόλπο και τον ευρύτερο χώρο της Μέσης Ανατολής σε ζώνη υψηλού ρίσκου για στρατιωτικές, εμπορικές και επιβατικές μετακινήσεις. Νέες αεροπορικές και πυραυλικές επιθέσεις, ο αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ και οι στοχεύσεις σε πλοία και ενεργειακές υποδομές δημιουργούν ένα εκρηκτικό μίγμα γεωπολιτικής και οικονομικής αστάθειας.
Αμοιβαία πλήγματα και κίνδυνος γενικευμένης ανάφλεξης
Η Τεχεράνη εξαπέλυσε νέο κύμα επιθέσεων κατά ισραηλινών και αμερικανικών βάσεων, ενώ η ισραηλινή πλευρά ανακοίνωσε «μεγάλης κλίμακας» πλήγματα σε υποδομές του «ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος» στην Τεχεράνη, αλλά και σε στόχους της Χεζμπολάχ στη Βηρυτό. Οι σειρήνες ήχησαν σε Τελ Αβίβ και Ιερουσαλήμ, ενώ ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν εκρήξεις τόσο στην πρωτεύουσα όσο και στην Καράτζ.
Παράλληλα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ «θα μετανιώσουν πικρά» την βύθιση της ιρανικής φρεγάτας «Dena» από αμερικανικό υποβρύχιο στον Ινδικό Ωκεανό, χαρακτηρίζοντας το περιστατικό «θηριωδία στη θάλασσα» σε απόσταση 2.000 μιλίων από τις ιρανικές ακτές. Η Τεχεράνη επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει διπλωματικά το γεγονός, παρουσιάζοντάς το ως επικίνδυνο προηγούμενο για το διεθνές δίκαιο της θάλασσας.
Η διεθνής ανησυχία εντείνεται, με τον Καναδά και την Αυστραλία να ζητούν αποκλιμάκωση, αλλά ταυτόχρονα να επαναλαμβάνουν ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο. Η σύγκρουση έχει ήδη ξεπεράσει τα στενά διμερή όρια, αγγίζοντας ΝΑΤΟϊκές άμυνες –με αναχαίτιση ιρανικού βαλλιστικού πυραύλου πριν εισέλθει στον τουρκικό εναέριο χώρο– και ανοίγοντας νέα μέτωπα μέσω πληγμάτων σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις κρατών του Κόλπου.
Αερομεταφορές υπό κατάρρευση και επιχειρήσεις επαναπατρισμού
Η αεροπορική κίνηση πάνω από μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής έχει σχεδόν παγώσει. Χιλιάδες ταξιδιώτες και μόνιμοι κάτοικοι δυτικών χωρών εγκλωβίστηκαν σε κράτη του Κόλπου, αναγκάζοντας κυβερνήσεις να οργανώσουν μαζικές επιχειρήσεις επαναπατρισμού. Η Γερμανία ναύλωσε αεροσκάφος της Lufthansa, το οποίο μετέφερε ευάλωτες ομάδες –έγκυες, παιδιά, ασθενείς– από τη Μουσκάτ στο Ομάν προς τη Φρανκφούρτη, μετά από οδική μεταφορά εγκλωβισμένων από άλλα κράτη της περιοχής.
Αντίστοιχες ενέργειες αναλαμβάνουν Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Ισπανία, Ολλανδία, Αυστραλία, ΗΠΑ, Ρωσία, Νέα Ζηλανδία και Βέλγιο, με συνδυασμό στρατιωτικών αεροσκαφών, ναυλωμένων πτήσεων και οδικών μετακινήσεων προς ασφαλέστερες χώρες με λειτουργικά αεροδρόμια. Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες δυτικών χωρών βρίσκονται στη ζώνη κινδύνου, γεγονός που αυξάνει την πολιτική πίεση στις κυβερνήσεις τους για αποτελεσματική διαχείριση της κρίσης.
Ναυτιλία, ενέργεια και το φάσμα ενός νέου σοκ στις αγορές
Στο θαλάσσιο μέτωπο, τουλάχιστον εννέα πλοία έχουν πληγεί στα νερά του Κόλπου από την έναρξη του πολέμου, ενώ πάνω από 3.000 πλοία παραμένουν ακινητοποιημένα σε λιμάνια του Περσικού, αναμένοντας διέλευση από το ουσιαστικά μπλοκαρισμένο Στενό του Ορμούζ. Νέο περιστατικό σημειώθηκε ανοικτά του Κουβέιτ, όπου δεξαμενόπλοιο ανέφερε έκρηξη στην πλευρά του και διαρροή πετρελαίου, μετά την παρουσία μικρού σκάφους στην περιοχή.
Η στρατιωτικοποίηση των θαλάσσιων οδών τροφοδοτεί φόβους για νέο, παρατεταμένο σοκ στις διεθνείς αγορές ενέργειας και μεταφορών. Η απειλή κατά των ροών πετρελαίου και LNG από τον Κόλπο, σε συνδυασμό με τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, δημιουργεί σκηνικό έντονης μεταβλητότητας στις τιμές και αυξημένου κόστους για την παγκόσμια ναυτιλία, με άμεσες συνέπειες και για την ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα.
Την ίδια ώρα, το Κατάρ εκκενώνει περιοχές γύρω από την πρεσβεία των ΗΠΑ στη Ντόχα, μετά από ιρανικά πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή, ενώ πρεσβείες των ΗΠΑ σε Σαουδική Αραβία και Κουβέιτ έχουν ήδη κλείσει λόγω επιθέσεων. Στο εσωτερικό του Ιράν, αναβάλλεται η κηδεία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, που σκοτώθηκε σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα, ενώ περίπου 100.000 κάτοικοι έχουν εγκαταλείψει την Τεχεράνη, χωρίς ωστόσο να καταγράφεται –προς το παρόν– μαζική έξοδος προς γειτονικές χώρες.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν με ενεργό ρόλο του Ισραήλ έχει ήδη μετατραπεί από περιφερειακή κρίση σε πολυσύνθετη, υβριδική αναμέτρηση με παγκόσμιες οικονομικές προεκτάσεις: ναυτιλία, ενέργεια, τουρισμός και αερομεταφορές δοκιμάζονται ταυτόχρονα. Αν ο αποκλεισμός του Ορμούζ και οι επιθέσεις σε πλοία παγιωθούν, η διεθνής κοινότητα θα βρεθεί μπροστά σε δίλημμα: αποδοχή ενός νέου, ακριβού καθεστώτος ασφάλειας στις θαλάσσιες οδούς ή πιο αποφασιστική –και άρα πιο επικίνδυνη– στρατιωτική εμπλοκή για την αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
#Ιράν #Ισραήλ #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #ΠερσικόςΚόλπος #Ενέργεια #Ναυτιλία
