Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου διαβεβαιώνει ότι το Ισραήλ δεν παρέσυρε τις ΗΠΑ σε πόλεμο με το Ιράν, ενώ η Τεχεράνη απειλεί με «μηδενική αυτοσυγκράτηση». Η σύγκρουση λαμβάνει πλέον καθαρά γεωοικονομικές διαστάσεις με κίνδυνο για ενέργεια, εμπόριο και επισιτιστική ασφάλεια.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, με ταυτόχρονη στρατιωτική κλιμάκωση, ενεργειακό εκβιασμό και αυξανόμενη διεθνή ανησυχία. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχείρησε να αναδιαμορφώσει τη δημόσια αφήγηση, απορρίπτοντας τις κατηγορίες ότι το Ισραήλ «έσυρε» την Ουάσινγκτον στη σύγκρουση, την ώρα που η Τεχεράνη προειδοποιεί ότι η επόμενη απάντησή της θα γίνει χωρίς κανένα φρένο.
Νετανιάχου: «Δεν σύραμε τον Τραμπ στον πόλεμο»
Σε ομιλία του, ο Νετανιάχου χαρακτήρισε τις σχετικές αναφορές «fake news» και έσπευσε να καλύψει πολιτικά τον Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ουσιαστικά ότι κανείς δεν μπορεί να υπαγορεύσει αποφάσεις στον Αμερικανό πρόεδρο: «Πιστεύει κανείς πραγματικά ότι κάποιος μπορεί να πει στον πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει;». Παράλληλα, υποστήριξε ότι η ικανότητα του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο και να κατασκευάζει βαλλιστικούς πυραύλους έχει «εξουδετερωθεί» και ότι η χώρα «αποδεκατίζεται» στρατιωτικά.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός περιέγραψε τέσσερις στόχους του πολέμου: εξάλειψη της πυρηνικής απειλής, εξάλειψη της απειλής βαλλιστικών πυραύλων, αποτροπή υπόγειας θωράκισης αυτών των δυνατοτήτων σε καταφύγια και –το πιο πολιτικά φορτισμένο– «δημιουργία συνθηκών» ώστε «ο ιρανικός λαός να πάρει τον έλεγχο της χώρας». Παρότι απέφυγε λεπτομέρειες, άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο χερσαίων επιχειρήσεων, κάτι που ο Τραμπ εμφανίζεται να θέλει να αποφύγει, λόγω του κόστους και της εσωτερικής φθοράς.
Ιρανική απάντηση, απειλές για υποδομές και μπλόκο στον Χορμούζ
Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι η μέχρι τώρα ιρανική αντίδραση χρησιμοποίησε μόνο ένα «κλάσμα» της διαθέσιμης ισχύος και προειδοποίησε για «μηδενική αυτοσυγκράτηση» αν δεχθούν εκ νέου πλήγματα κρίσιμες υποδομές. Η Τεχεράνη έχει ήδη μπλοκάρει ουσιαστικά τα στενά του Χορμούζ, προκαλώντας σοβαρή αναστάτωση στις θαλάσσιες μεταφορές και ανεβάζοντας το κόστος ενέργειας και λιπασμάτων.
Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε ανοικτά ΗΠΑ και Ισραήλ «να τερματίσουν αυτόν τον πόλεμο πριν βγει εκτός ελέγχου», ενώ απηύθυνε παράλληλα μήνυμα και στην Τεχεράνη να σταματήσει τις επιθέσεις σε γειτονικές χώρες. Το μπλόκο στον Χορμούζ, προειδοποίησε, απειλεί την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα.
Ενεργειακό σοκ, όπλα στον Κόλπο και κίνδυνος προσφυγικών ροών
Το οικονομικό σκέλος της κρίσης γίνεται πλέον κεντρικό. Η τιμή του Brent εκτινάχθηκε από τα 79 δολάρια το βαρέλι στα 119, προτού σταθεροποιηθεί γύρω στα 112 δολάρια, μετά από ιρανικά χτυπήματα σε εγκαταστάσεις LNG στο Κατάρ και την αβεβαιότητα για τη ναυσιπλοΐα στον Χορμούζ. Η Ουάσινγκτον εξετάζει ακόμη και την «αποκυρώση» μέρους των κυρώσεων σε ιρανικό πετρέλαιο που ήδη πλέει προς τρίτες αγορές, ώστε να αυξηθεί βραχυπρόθεσμα η προσφορά και να συγκρατηθούν οι τιμές.
Παράλληλα, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο ενέκρινε κατεπείγουσα πώληση οπλικών συστημάτων ύψους περίπου 16,5 δισ. δολαρίων σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κουβέιτ, παρακάμπτοντας το Κογκρέσο με επίκληση «έκτακτης ανάγκης». Τα συστήματα αφορούν αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα, drones και πυρομαχικά F‑16, σε μια προσπάθεια θωράκισης συμμάχων που έχουν ήδη δεχθεί ιρανικά πλήγματα.
Στο ευρωπαϊκό μέτωπο, Δανία και Ιταλία ζητούν από την ΕΕ να προετοιμαστεί για ενδεχόμενη αύξηση μεταναστευτικών ροών, ώστε να αποφευχθεί επανάληψη του 2015‑2016. Ταυτόχρονα, Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία, Ολλανδία και Ιαπωνία δηλώνουν έτοιμες να συμβάλουν σε «ασφαλή διέλευση» στον Χορμούζ, χωρίς όμως να δεσμεύονται ρητά σε στρατιωτική εμπλοκή.
Σχόλιο 
: Η σύγκρουση ΗΠΑ–Ισραήλ–Ιράν έχει μετατραπεί σε πολυεπίπεδη κρίση: στρατιωτική, ενεργειακή, εμπορική και θεσμική. Η ρητορική περί «αποδεκατισμού» του Ιράν και «μηδενικής αυτοσυγκράτησης» της Τεχεράνης αυξάνει τον κίνδυνο λάθους υπολογισμού, ενώ ο αποκλεισμός του Χορμούζ απειλεί να μεταφραστεί σε παρατεταμένο πληθωρισμό τροφίμων και ενέργειας διεθνώς. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση την Ελλάδα– το διακύβευμα δεν είναι μόνο οι τιμές ενέργειας, αλλά και η διαχείριση πιθανών νέων προσφυγικών ροών και η ανάγκη διατήρησης ισορροπίας μεταξύ ατλαντικής συνοχής και σεβασμού του διεθνούς δικαίου.
#Ιράν #Ισραήλ #ΗΠΑ #ΜέσηΑνατολή #Ενέργεια
