Η Τεχεράνη καταγγέλλει αεροπορικό πλήγμα ΗΠΑ και Ισραήλ στο βασικό πυρηνικό συγκρότημα της Νατάνζ, ενώ η Δύση ανησυχεί για κλιμάκωση και ενεργειακή ασφυξία. Η ΙΑΕΑ επιβεβαιώνει ότι δεν υπάρχει διαρροή ραδιενέργειας, αλλά ο κίνδυνος πυρηνικού ατυχήματος αυξάνεται.
Ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν εισέρχεται σε νέα, ιδιαίτερα επικίνδυνη φάση, μετά την καταγγελία της Τεχεράνης ότι το κύριο συγκρότημα εμπλουτισμού ουρανίου στη Νατάνζ δέχθηκε επίθεση από τις δύο χώρες. Το πυρηνικό κέντρο, σύμβολο της ιρανικής πυρηνικής υποδομής και επανειλημμένος στόχος στο παρελθόν, βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο ενός πολέμου που απειλεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο, με άμεσες γεωπολιτικές και ενεργειακές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Στο στόχαστρο η Νατάνζ, χωρίς διαρροή ραδιενέργειας
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο Tasnim, η Οργάνωση Ατομικής Ενέργειας του Ιράν ανακοίνωσε ότι «το συγκρότημα εμπλουτισμού Νατάνζ στο κεντρικό Ιράν στοχοποιήθηκε το πρωί» από «εγκληματικές επιθέσεις» των ΗΠΑ και του «σφετεριστικού σιωνιστικού καθεστώτος». Η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν υπήρξε διαρροή ραδιενέργειας ούτε κίνδυνος για τον τοπικό πληθυσμό, επιδιώκοντας να αποτρέψει πανικό στο εσωτερικό και διεθνή πίεση για διακοπή του προγράμματος.
Την εικόνα αυτή επιβεβαιώνει η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), η οποία ανακοίνωσε ότι ενημερώθηκε για την επίθεση και ότι, βάσει των μέχρι τώρα στοιχείων, δεν καταγράφηκε διαρροή ραδιενέργειας. Ο επικεφαλής της ΙΑΕΑ Ραφαέλ Γκρόσι επανέλαβε την έκκλησή του προς τα εμπλεκόμενα μέρη για αυτοσυγκράτηση, προειδοποιώντας εμμέσως ότι τα επανειλημμένα πλήγματα σε ενεργές πυρηνικές εγκαταστάσεις αυξάνουν δραματικά τον κίνδυνο ατυχήματος.
Η Νατάνζ έχει βρεθεί πολλές φορές στο επίκεντρο: δέχθηκε πλήγμα στην πρώτη εβδομάδα του πολέμου, ενώ αμερικανικά πλήγματα είχαν καταγραφεί και τον Ιούνιο του προηγούμενου έτους, χωρίς να είναι σαφές το εύρος των ζημιών. Η Δύση φοβάται ότι το Ιράν εμπλουτίζει ουράνιο σε επίπεδα οριακά κάτω από αυτά που απαιτούνται για πυρηνικά όπλα, κάτι που η Τεχεράνη αρνείται κατηγορηματικά.
Κλιμάκωση στρατιωτικών επιχειρήσεων και ενεργειακός αντίκτυπος
Η επίθεση στη Νατάνζ δεν είναι μεμονωμένο επεισόδιο. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ προανήγγειλε ότι η ένταση των κοινών πληγμάτων Ισραήλ–ΗΠΑ κατά του «ιρανικού τρομοκρατικού καθεστώτος» θα αυξηθεί αισθητά τις επόμενες ημέρες, με στόχο –όπως είπε– «αποκεφαλισμό των διοικητών και καταστροφή των στρατηγικών ικανοτήτων» της Τεχεράνης. Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε αντίθεση με την παράλληλη ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος εμφανίζεται να εξετάζει «σταδιακή αποκλιμάκωση» της επιχείρησης, ενώ ταυτόχρονα η Ουάσιγκτον στέλνει επιπλέον πολεμικά πλοία και πεζοναύτες στην περιοχή.
Η ιρανική απάντηση είναι πολυεπίπεδη. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η Τεχεράνη εκτόξευσε δύο βαλλιστικούς πυραύλους μέσου βεληνεκούς κατά της κοινής αμερικανοβρετανικής βάσης στο Ντιέγκο Γκαρσία στον Ινδικό Ωκεανό· κανένας δεν έπληξε τον στόχο, αλλά η κίνηση δείχνει αυξημένες βεληνεκικές δυνατότητες του ιρανικού οπλοστασίου. Παράλληλα, το Ιράν πλήττει με drones και πυραύλους στόχους στη Σαουδική Αραβία και άλλες χώρες του Κόλπου, με το Ριάντ να ανακοινώνει την αναχαίτιση άνω των 20 drones σε μία νύχτα.
Η σύγκρουση μετατρέπεται σε μείζονα ενεργειακή κρίση. Οι επιθέσεις σε βασικούς εξαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου, σε συνδυασμό με τη δραστική μείωση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, έχουν εκτοξεύσει τις διεθνείς τιμές ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, καλεί τα κράτη-μέλη να μειώσουν τον στόχο πλήρωσης των αποθηκών φυσικού αερίου στο 80%, ώστε να δοθεί «ευελιξία» στην αγορά εν μέσω αβεβαιότητας για την προσφορά υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Διεθνείς ανακατατάξεις και προσπάθειες ανάσχεσης του σοκ
Ο Λευκός Οίκος, αντιμέτωπος με εκτόξευση των τιμών πετρελαίου και ανησυχίες για ύφεση, προχώρησε σε μια κίνηση τακτικής: ανακοίνωσε προσωρινή άρση των κυρώσεων για ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται ήδη φορτωμένο σε δεξαμενόπλοια μέχρι τις 19 Απριλίου. Στόχος, όπως είπε ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, είναι να χρησιμοποιηθούν «τα ιρανικά βαρέλια εναντίον των Ιρανών» για να συγκρατηθούν οι τιμές τις επόμενες 10–14 ημέρες. Αντίστοιχη χαλάρωση έχει δοθεί και για ορισμένες ροές ρωσικού πετρελαίου, αναδεικνύοντας πως, σε συνθήκες κρίσης, η ενεργειακή ασφάλεια υπερισχύει της κυρωτικής πολιτικής.
Ταυτόχρονα, η Μόσχα επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της ως στρατηγικού εταίρου της Τεχεράνης. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν, με αφορμή το περσικό νέο έτος, διαβεβαίωσε ότι η Ρωσία παραμένει «πιστός φίλος και αξιόπιστος εταίρος» του Ιράν, αν και ρωσικές πηγές αφήνουν να εννοηθεί ότι η στήριξη είναι περισσότερο ρητορική παρά επιχειρησιακή. Η Ρωσία, άλλωστε, έχει διακηρύξει ότι δεν επιθυμεί ένα πυρηνικά οπλισμένο Ιράν, που θα μπορούσε να προκαλέσει κούρσα εξοπλισμών στη Μέση Ανατολή.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ασφάλεια θαλάσσιων οδών αποκτά κομβική σημασία. Ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί δήλωσε ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να διασφαλίσει την ασφαλή διέλευση ιαπωνικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, παρά τους περιορισμούς που επιβάλλονται σε χώρες που «επιτίθενται στο Ιράν». Η επιλεκτική αυτή «ευελιξία» υπογραμμίζει πόσο εργαλειακά χρησιμοποιεί η Τεχεράνη τη γεωγραφία της ενέργειας για να διασπάσει το ενιαίο μέτωπο των αντιπάλων της.
Η κλιμάκωση γύρω από τη Νατάνζ δείχνει ότι ο πόλεμος έχει πλέον περάσει από το επίπεδο των περιφερειακών πληγμάτων σε απευθείας αντιπαράθεση σε στρατηγικές και πυρηνικές υποδομές, με την παγκόσμια οικονομία να βρίσκεται στο επίκεντρο των κραδασμών.
Σχόλιο 
: Η επίθεση στη Νατάνζ επισημοποιεί ότι η σύγκρουση δεν αφορά πλέον μόνο συμβατικά μέτωπα, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της ιρανικής πυρηνικής και ενεργειακής ισχύος. Για τις αγορές, το μήνυμα είναι σαφές: η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε παρατεταμένη περίοδο αστάθειας, με μόνιμο «ασφάλιστρο κινδύνου» στις τιμές ενέργειας. Η προσωρινή αποδέσμευση ιρανικού πετρελαίου από τις ΗΠΑ αγοράζει χρόνο, δεν λύνει όμως το δομικό πρόβλημα: όσο οι πυρηνικές εγκαταστάσεις γίνονται πεδίο μάχης, ο κίνδυνος ατυχήματος και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης θα βαραίνει πάνω από την παγκόσμια οικονομία και τις αποφάσεις επενδυτών και κυβερνήσεων.
#Ιράν #ΗΠΑ #Ισραήλ #Νατάνζ #Ενέργεια #ΜέσηΑνατολή
