Έξι βασικά προγράμματα της ΚΑΠ παραμένουν σε εκκρεμότητα, στερώντας εκατοντάδες εκατομμύρια από την αγροτική οικονομία. Η αβεβαιότητα διαβρώνει επενδύσεις, ρευστότητα και την παραμονή των νέων στην ύπαιθρο.
Ένα επικίνδυνο μείγμα διοικητικής αδράνειας, τεχνικών καθυστερήσεων και θεσμικής ασάφειας έχει ουσιαστικά παγώσει την υλοποίηση έξι κομβικών προγραμμάτων του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ. Την ώρα που οι παραγωγοί πιέζονται από υψηλό κόστος, έλλειψη ρευστότητας και κλιματικούς κινδύνους, ευρωπαϊκά κονδύλια εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ παραμένουν εκτός πραγματικής οικονομίας.
Νέοι αγρότες και σχέδια βελτίωσης: αναμονή χωρίς ορίζοντα
Κομβικό θύμα των καθυστερήσεων είναι το πρόγραμμα «Νέοι Αγρότες 2025», με συνολικό προϋπολογισμό 410 εκατ. ευρώ και πριμ εγκατάστασης έως 44.000 ευρώ ανά δικαιούχο. Η αξιολόγηση των φακέλων δεν έχει ολοκληρωθεί, με αποτέλεσμα χιλιάδες νέοι που έχουν ήδη αναλάβει δεσμεύσεις να παραμένουν απλήρωτοι. Η παρατεταμένη αναμονή οδηγεί αρκετούς να εγκαταλείπουν την προοπτική ένταξης, αναζητώντας απασχόληση σε άλλους κλάδους – υπονομεύοντας τον στρατηγικό στόχο ανανέωσης ηλικιών στον πρωτογενή τομέα.
Αντίστοιχα, στο πρόγραμμα «Νέοι Αγρότες 2021» η πλειονότητα των δικαιούχων έχει πιάσει τους στόχους, αλλά η β’ δόση –περίπου 30% του πριμ, ήτοι 9.000-12.000 ευρώ ανά παραγωγό– παραμένει μπλοκαρισμένη. Η σχετική πλατφόρμα, που απαιτεί μόνο περιοριστικές τεχνικές προσαρμογές, παραμένει κλειστή, στερώντας άμεσα διαθέσιμη ρευστότητα δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ από την αγορά.
Στο μέτωπο των Σχεδίων Βελτίωσης, η εικόνα είναι ακόμη πιο θολή. Επισήμως υπάρχει μόνο μια λιτή προδημοσίευση, χωρίς πλήρη πρόσκληση, ενώ κυκλοφορούν αντικρουόμενες πληροφορίες, συχνά βασισμένες σε στοιχεία της προηγούμενης προκήρυξης των 230 εκατ. ευρώ. Χωρίς σαφές πλαίσιο, οι παραγωγοί δεν μπορούν να προχωρήσουν σε παραγγελίες τρακτέρ, μηχανημάτων και εξοπλισμού, παρά το γεγονός ότι πλησιάζει μεγάλη κλαδική έκθεση, όπου παραδοσιακά «κλείνονται» επενδυτικές αποφάσεις.
Πράσινες δράσεις, βιολογικά και απονιτροποίηση σε καθεστώς ασάφειας
Στο πρόγραμμα Μείωσης Αποτυπώματος Άνθρακα, το οποίο παρουσιάζεται εδώ και δύο χρόνια ως κεντρικό εργαλείο πράσινης μετάβασης, η πραγματικότητα περιορίζεται σε μία προδημοσίευση ύψους 96 εκατ. ευρώ και σε φήμες. Παρά ταύτα, ζητείται από τους παραγωγούς να αναλάβουν δεσμεύσεις από 1/1/2026 χωρίς να γνωρίζουν το οριστικό νομικό και οικονομικό πλαίσιο. Η λογική «δεσμεύσου τώρα, θα πληρωθείς αργότερα» μεταφέρει τον κίνδυνο σχεδόν αποκλειστικά στον αγρότη.
Ακόμη πιο προβληματική είναι η εικόνα στη Βιολογική Κτηνοτροφία και Μελισσοκομία. Προγράμματα που στο παρελθόν, μαζί με τη βιολογική φυτική παραγωγή, έφταναν συνολικούς προϋπολογισμούς περί τα 700 εκατ. ευρώ, σήμερα βρίσκονται ουσιαστικά εκτός κάδρου. Παραγωγοί που επωμίστηκαν αυξημένο κόστος για τη μετάβαση σε βιολογικές πρακτικές μένουν ακάλυπτοι, ενώ φημολογείται ότι νέα πρόσκληση που θα τους αφορά δεν είναι άμεση προτεραιότητα.
Τέλος, το πρόγραμμα Μείωσης Νιτρικών –που ιστορικά διοχέτευσε πάνω από 150 εκατ. ευρώ, προσφέροντας κρίσιμη στήριξη σε περιοχές όπως ο θεσσαλικός κάμπος– δεν προβλέπεται να επαναπροκηρυχθεί, εκτός αν υπάρξει ενδιάμεση αναθεώρηση του ΠΑΑ. Η απροθυμία για αναθεώρηση πρακτικά σημαίνει τέλος εποχής για μια σημαντική πηγή εισοδήματος και ταυτόχρονα για ένα εργαλείο περιβαλλοντικής προστασίας.
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, το κοινό νήμα είναι ότι τα ευρωπαϊκά κονδύλια της ΚΑΠ αντιμετωπίζονται περισσότερο ως λογιστικό μέγεθος και λιγότερο ως εργαλείο στρατηγικής. Η καθυστέρηση μετατροπής τους σε πραγματικές πληρωμές και επενδύσεις πλήττει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής αγροτικής οικονομίας και ενισχύει το αίσθημα ανασφάλειας στην ύπαιθρο.
Σχόλιο 
: Η παράλυση των βασικών προγραμμάτων της ΚΑΠ αποκαλύπτει θεσμική κόπωση και διοικητική ανεπάρκεια στο αγροτικό κράτος. Αν δεν υπάρξει άμεση αποσυμφόρηση με σαφή χρονοδιαγράμματα, κινδυνεύουμε να χάσουμε όχι μόνο πολύτιμους πόρους, αλλά και μια ολόκληρη γενιά νέων παραγωγών που γυρίζει οριστικά την πλάτη στην ύπαιθρο.
#ΚΑΠ #αγροτική_οικονομία #νέοι_αγρότες #Σχέδια_Βελτίωσης #βιολογικά
