Το Κόσοβο βυθίζεται σε νέα θεσμική κρίση μετά την αποτυχία εκλογής προέδρου και την προοπτική τρίτων εκλογών σε λίγο πάνω από έναν χρόνο. Η σύγκρουση προέδρου–πρωθυπουργού αποκαλύπτει τα όρια του συνταγματικού μοντέλου συναίνεσης.
Η νεαρή δημοκρατία του Κοσόβου βρίσκεται ξανά σε οριακή πολιτική και θεσμική κρίση. Μετά από δύο βουλευτικές εκλογές μέσα στο 2025, η αποτυχία εκλογής νέου προέδρου από το κοινοβούλιο οδηγεί πλέον τη χώρα στην προοπτική τρίτης αναμέτρησης, σε διάστημα λίγο μεγαλύτερο του ενός έτους, πλήττοντας σοβαρά την αξιοπιστία της στο εξωτερικό.
Σύγκρουση θεσμών και μπλοκάρισμα της διαδικασίας
Η θητεία της προέδρου Βιόσα Οσμάνι λήγει στις 4 Απριλίου 2026 και, σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο διάδοχός της όφειλε να έχει εκλεγεί έως τις 5 Μαρτίου, δηλαδή 30 ημέρες πριν. Η εκλογή προέδρου απαιτεί πλειοψηφία 80 από τους 120 βουλευτές, κάτι που καθιστά αναγκαίες τις διακομματικές συναινέσεις.
Ο πρωθυπουργός Άλμπιν Κούρτι και το αριστερό κίνημά του «Αυτοδιάθεση» (Vetevendosje), παρότι κυριαρχούν στο πολιτικό σκηνικό μετά τις εκλογές του Φεβρουαρίου και του Δεκεμβρίου 2025, ελέγχουν μόλις 66 έδρες μαζί με τους συμμάχους τους από τις μη σερβικές μειονότητες. Έτσι χρειάζονται τη στήριξη της αντιπολίτευσης, η οποία όμως αρνείται να συνεργαστεί, φοβούμενη πλήρη μονοπώληση της εξουσίας από τον Κούρτι – κυβέρνηση, πρόεδρος της Βουλής και, δυνητικά, και αρχηγός κράτους από το ίδιο κόμμα.
Ο Κούρτι πρότεινε δύο υποψηφιότητες από το κόμμα του, τον Γκλάουκ Κονιουφτσά και τη Φατμίρε Κολτσάκου. Η αντιπολίτευση, χωρίς να καταθέσει δικό της υποψήφιο, μποϊκόταρε τη συνεδρίαση της 5ης Μαρτίου, ακυρώνοντας ουσιαστικά την εκλογή. Η Οσμάνι, η οποία δεν εξασφάλισε στήριξη για δεύτερη θητεία, υπέγραψε διάλυση της Βουλής, αλλά ο Κούρτι προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο στις 9 Μαρτίου πάγωσε προσωρινά το διάταγμα έως τις 31 Μαρτίου.
Κίνδυνος θεσμικού κενού και διεθνούς απομόνωσης
Η διαφωνία μεταξύ προέδρου και πρωθυπουργού αφορά τον τρόπο ερμηνείας των συνταγματικών προθεσμιών. Ο Κούρτι υποστηρίζει ότι η 30ήμερη περίοδος πριν από τη λήξη της θητείας σηματοδοτεί την έναρξη, όχι τη λήξη της διαδικασίας εκλογής προέδρου, άρα ότι το κοινοβούλιο διαθέτει επιπλέον 60 ημέρες μετά τις 5 Μαρτίου για να καταλήξει σε λύση. Συνταγματολόγοι, ωστόσο, προειδοποιούν ότι η πολυπλοκότητα της υπόθεσης και η καθυστέρηση της απόφασης του δικαστηρίου μπορεί να δημιουργήσουν πραγματικό θεσμικό κενό.
Η κρίση έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη ταραγμένη περίοδο. Μετά τη νίκη της «Αυτοδιάθεσης» τον Φεβρουάριο 2025, η άρνηση των άλλων κομμάτων να συγκυβερνήσουν με τον Κούρτι οδήγησε σε παρατεταμένο αδιέξοδο και, τελικά, σε νέες εκλογές στις 28 Δεκεμβρίου 2025. Παρά το γεγονός ότι το κόμμα του εξασφάλισε πάνω από 51% και σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση, η εκλογή προέδρου ναυάγησε εκ νέου λόγω σκληρών κομματικών αντιπαραθέσεων.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι το συνταγματικό μοντέλο του Κοσόβου έχει σχεδιαστεί ως «δημοκρατία συναίνεσης», προκειμένου να εξασφαλίζει συνεργασία και ισορροπίες σε μια πολυεθνοτική κοινωνία. Στην πράξη, όμως, η πολιτική κουλτούρα παραμένει προσωποκεντρική και συγκρουσιακή, καθιστώντας σχεδόν αδύνατη τη μακροχρόνια μονοκομματική διακυβέρνηση χωρίς θεσμικές τριβές.
Δεξαμενές σκέψης και οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών προειδοποιούν ότι η σημερινή πολιτική ελίτ «υπονομεύει θεμελιωδώς» το συνταγματικό σύστημα, με αποτέλεσμα το Κόσοβο να εμφανίζεται διεθνώς ως ασταθής και ευάλωτη χώρα. Η συνεχιζόμενη κρίση φρενάρει τις μεταρρυθμίσεις, επιβαρύνει τον διάλογο με τη Σερβία και απομακρύνει την ευρωπαϊκή προοπτική, σε μια στιγμή που οι Βρυξέλλες ζητούν σταθερότητα και προβλεψιμότητα από τους εταίρους στα Δυτικά Βαλκάνια.
Σχόλιο 
: Το Κόσοβο πληρώνει την αντίφαση ανάμεσα σε ένα Σύνταγμα που απαιτεί ευρεία συναίνεση και σε ένα πολιτικό σύστημα που λειτουργεί με λογική μηδενικού αθροίσματος. Αν δεν υπάρξει ώριμος συμβιβασμός για τον θεσμό του προέδρου, η χώρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε κύκλο αλλεπάλληλων εκλογών, χάνοντας πολύτιμο διπλωματικό κεφάλαιο σε μια περίοδο που η διεθνής αναγνώριση και η ευρωπαϊκή πορεία της παραμένουν ατελείς και εύθραυστες.
#Κόσοβο #ΠολιτικήΚρίση #ΔυτικάΒαλκάνια
