Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή εκτοξεύει την αβεβαιότητα σε φυσικό αέριο και ηλεκτρική ενέργεια. Η Ελλάδα εμφανίζει βραχυπρόθεσμη επάρκεια, αλλά μακροπρόθεσμους κινδύνους.
Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή επαναφέρει με οξύ τρόπο το ενεργειακό ρίσκο για την Ευρώπη και, κατ’ επέκταση, για τα ελληνικά νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι τιμές φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν πάνω από τα 65 ευρώ ανά MWh, με ημερήσιο άλμα 50% και σχεδόν διπλασιασμό σε λίγες ημέρες, σε μια αγορά που λειτουργεί πλέον υπό το κράτος φόβου και κερδοσκοπίας.
Ωστόσο, από την ευρεία σύσκεψη υπό τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου προκύπτει ότι η Ελλάδα διαθέτει επάρκεια εφοδιασμού σε φυσικό αέριο τουλάχιστον για τον επόμενο μήνα, κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο, αλλά όχι οριστική ασφάλεια.
Το «μαύρο κουτί» του φυσικού αερίου και ο κίνδυνος νέας κρίσης
Καταρχάς, η χώρα δεν εξαρτάται από φορτία LNG Κατάρ, των οποίων η παραγωγή έχει διακοπεί μετά τα πλήγματα στις υποδομές της χώρας. Η Ρεβυθούσα εμφανίζει πληρότητα περίπου 90%, ενώ τα περισσότερα φορτία του ΔΕΣΦΑ έχουν κλειδωθεί με τιμές του προηγούμενου μήνα, πριν την κλιμάκωση της κρίσης. Αυτό περιορίζει άμεσα τις επιπτώσεις από την έκρηξη στις spot τιμές.
Σημαντικό ρόλο συνεχίζει να παίζει και το ρωσικό φυσικό αέριο, που κάλυψε τον Ιανουάριο το 26% της εγχώριας κατανάλωσης. Παρά τη μεγάλη μείωση από το 44,6% του 2025, αποτελεί ακόμη κρίσιμο πυλώνα ασφάλειας εφοδιασμού. Επιπλέον, η συγκυρία της άνοιξης μειώνει τις ανάγκες των μονάδων ηλεκτροπαραγωγής – των μεγαλύτερων καταναλωτών αερίου – προσφέροντας ένα πρόσθετο «μαξιλάρι».
Το κακό σενάριο ενεργοποιείται αν η διακοπή παραγωγής του Κατάρ, που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας αγοράς LNG, παραταθεί πέραν του ενός μήνα. Τότε Ευρώπη και Ασία κινδυνεύουν να εμπλακούν σε έναν σκληρό «πόλεμο προσφορών» για τα διαθέσιμα φορτία του Ατλαντικού, με αποτέλεσμα εκρηκτικές ανατιμήσεις και νέο πληθωριστικό κύμα, κάτι που ήδη προειδοποιούν ευρωπαϊκές αρχές και κεντρικοί τραπεζίτες.
Futures ρεύματος, λιγνίτης και τα περιθώρια κρατικής παρέμβασης
Στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τα προθεσμιακά συμβόλαια στέλνουν προειδοποιητικά σήματα. Στην Ουγγαρία, που λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για τη ΝΑ Ευρώπη, τα futures Απριλίου ανέβηκαν σε 93,12 ευρώ/MWh από 79,5 ευρώ/MWh πριν τον πόλεμο, άνοδος 17%. Στη Γερμανία η αύξηση είναι ακόμη υψηλότερη, περίπου 19%, στα 88,2 ευρώ/MWh.
Αν οι τιμές αερίου παγιωθούν στην περιοχή των 40-50 ευρώ ή υψηλότερα, οι αναλυτές προεξοφλούν περαιτέρω άνοδο στα futures ρεύματος. Σε αυτό το δυσμενές σενάριο θεωρείται δεδομένη η εκτεταμένη επαναχρησιμοποίηση των λιγνιτικών μονάδων, μεταθέτοντας χρονικά το προγραμματισμένο σβήσιμό τους. Τα διαθέσιμα αποθέματα λιγνίτη υπολογίζονται για τουλάχιστον δύο μήνες, με δυνατότητα άμεσης επανενεργοποίησης ορυχείων.
Παράλληλα, η κυβέρνηση αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο επαναφοράς εργαλείων τύπου «fuel pass» για τα καύσιμα ή νέων επιδοτήσεων στο ρεύμα, με τον Σταύρο Παπασταύρου να υπενθυμίζει ότι «υπάρχουν τα οικονομικά και θεσμικά εργαλεία» για στήριξη πολιτών σε περίπτωση κλιμάκωσης.
Στο θετικό σενάριο, όπου η σύγκρουση αποκλιμακώνεται σε λίγες εβδομάδες, η τρέχουσα καλή συγκυρία της ελληνικής αγοράς – υψηλή συμμετοχή ΑΠΕ, ισχυρή υδροηλεκτρική παραγωγή λόγω αυξημένων βροχοπτώσεων – μπορεί να απορροφήσει σημαντικό μέρος των κραδασμών. Τον Ιανουάριο, οι ΑΠΕ κάλυψαν το 40% της ηλεκτροπαραγωγής, το φυσικό αέριο το 38% και τα μεγάλα υδροηλεκτρικά το 12%, με ορισμένες ημέρες τα υδροηλεκτρικά να ξεπερνούν ακόμη και το αέριο.
Στην αντλία, η μέση τιμή αμόλυβδης στην Αττική κινείται ήδη γύρω στα 1,77 ευρώ/λίτρο, με νέες αυξήσεις προ των πυλών. Για το πετρέλαιο, οι διεθνείς οίκοι σκιαγραφούν εύρος από 50-60 δολάρια στο αισιόδοξο σενάριο μέχρι τα 120 δολάρια σε περίπτωση παρατεταμένης κλιμάκωσης.
Σχόλιο 
: Η Ελλάδα μπαίνει σε μια φάση ενεργειακής αβεβαιότητας με βραχυπρόθεσμη ασφάλεια αλλά έντονο μεσοπρόθεσμο ρίσκο τιμών. Το στοίχημα είναι διπλό: αφενός η γρήγορη αποκλιμάκωση της γεωπολιτικής κρίσης, αφετέρου η ικανότητα της κυβέρνησης να ισορροπήσει ανάμεσα σε δημοσιονομικούς περιορισμούς και ανάγκη στήριξης καταναλωτών, αξιοποιώντας στο έπακρο ΑΠΕ και υδροηλεκτρικά ώστε να περιορίσει την εξάρτηση από αέριο και εισαγόμενα καύσιμα.
#φυσικόαέριο #LNG #ρεύμα #ΑΠΕ #ενέργεια
