Μια εξέλιξη με ξεκάθαρο γεωπολιτικό και ναυτιλιακό αποτύπωμα διαμορφώνεται γύρω από το Στενό του Ορμούζ, καθώς το Ιράν αφήνει να εννοηθεί ότι η Ισπανία μπορεί να γίνει η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα εξασφαλίσει άδεια διέλευσης για τα πλοία της.
Η πληροφορία προκύπτει από ανάρτηση της ιρανικής πρεσβείας στη Μαδρίτη, η οποία χαρακτηρίζει την Ισπανία ως χώρα «προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο» και δηλώνει ότι η Τεχεράνη δείχνει «δεκτικότητα» σε αιτήματα που προέρχονται από τη Μαδρίτη. Σε ένα περιβάλλον όπου η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ έχει μετατραπεί σε εργαλείο πίεσης, αυτή η τοποθέτηση δεν είναι απλή διπλωματική ευγένεια. Είναι σήμα.
Σήμα επιλεκτικής πρόσβασης.
Το Ορμούζ δεν λειτουργεί πλέον ως ουδέτερος θαλάσσιος διάδρομος. Λειτουργεί ως φίλτρο. Και το Ιράν δείχνει ότι είναι διατεθειμένο να διαφοροποιήσει ποιος περνά και ποιος όχι.
Η επιλογή της Ισπανίας δεν είναι τυχαία. Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ έχει κρατήσει πιο ισορροπημένη στάση σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες απέναντι στη σύγκρουση, αποφεύγοντας πλήρη ευθυγράμμιση με την πιο επιθετική γραμμή των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Αυτό μεταφράζεται τώρα σε operational advantage.
Για τη ναυτιλία, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο:
η πρόσβαση δεν είναι πλέον δεδομένη. Είναι διαπραγματεύσιμη.
Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα για τις ευρωπαϊκές ροές ενέργειας. Αν ισπανικά πλοία αποκτήσουν προνομιακή πρόσβαση, τότε:
– δημιουργείται de facto διαφοροποίηση μεταξύ ευρωπαϊκών σημαιών
– επηρεάζονται τα freight rates ανάλογα με το risk profile
– αλλάζει η κατανομή των ναυλώσεων σε tankers και product carriers
Ήδη η αγορά δείχνει σημάδια προσαρμογής. Οι ροές από τις ΗΠΑ προς την Ασία παραμένουν περιορισμένες, παρά τις πιέσεις στα καύσιμα, γεγονός που υποδηλώνει ότι το disruption στο Ορμούζ συνεχίζει να επηρεάζει τη global logistics αλυσίδα.
Το βασικό point είναι ότι το Ιράν χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως εργαλείο επιλεκτικής οικονομικής διπλωματίας.
Δεν κλείνει πλήρως το πέρασμα.
Το ελέγχει.
Και μέσα από αυτόν τον έλεγχο, επιβραβεύει ή τιμωρεί.
Αυτό έχει δύο άμεσες συνέπειες.
Πρώτον, αυξάνει την πολιτικοποίηση της ναυτιλίας. Τα πλοία δεν είναι πλέον ουδέτερα assets. Ανήκουν σε κράτη και αξιολογούνται ως τέτοια.
Δεύτερον, δημιουργεί ένα επικίνδυνο precedent για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αν ένα κράτος-μέλος εξασφαλίζει πρόσβαση μέσω διμερούς καναλιού, τότε η έννοια της κοινής ευρωπαϊκής στάσης αποδυναμώνεται στην πράξη.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα περάσουν πλοία από το Ορμούζ.
Το ερώτημα είναι ποια πλοία θα περάσουν.
SBC Analysis
Το Ορμούζ μετατρέπεται από choke point σε control point.
Η Ισπανία μπορεί να είναι η πρώτη που περνά.
Δεν θα είναι η τελευταία που διαπραγματεύεται.
Η αγορά θα προσαρμοστεί γρήγορα.
Η Ευρώπη πολύ πιο αργά.
Και εκεί βρίσκεται το ρίσκο:
όταν η ενέργεια περνά από “επιλεκτικές άδειες”,
η γεωπολιτική γίνεται τιμολόγιο.
