Ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να επαναφέρει τα ζητήματα εξωτερικής πολιτικής στο κέντρο της δημόσιας συζήτησης, διαμορφώνοντας μια νέα πολιτική γραμμή που –σύμφωνα με το περιβάλλον του– φιλοδοξεί να διαφοροποιηθεί τόσο από την κυβερνητική στρατηγική όσο και από πιο σκληρές θέσεις της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
Η στόχευση είναι σαφής: να παρουσιαστεί ένα νέο πλαίσιο στρατηγικής για τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές περιβάλλον, σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή και η αναδιάταξη των διεθνών συμμαχιών επηρεάζουν άμεσα την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Το «νέο δόγμα» εξωτερικής πολιτικής
Συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού υποστηρίζουν ότι η κατεύθυνση που θα επιχειρήσει να αναδείξει βασίζεται στην αντίληψη της πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής που είχε προωθηθεί κατά την περίοδο 2015–2019.
Σύμφωνα με αυτή τη λογική, η Ελλάδα οφείλει:
-
να διατηρεί ισχυρές διεθνείς συμμαχίες
-
να διεκδικεί ανταλλάγματα στις στρατηγικές συνεργασίες
-
να αποφεύγει επιλογές που μπορεί να περιορίσουν τη διαπραγματευτική της ισχύ
Το αφήγημα που επιχειρεί να οικοδομήσει ο Αλέξης Τσίπρας κινείται ανάμεσα σε δύο πόλους: από τη μία πλευρά η πολιτική της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, την οποία κατηγορεί ότι λειτουργεί ως «πρόθυμος σύμμαχος» των Ηνωμένων Πολιτειών, και από την άλλη η λογική της πλήρους αποστασιοποίησης από διεθνείς συμμαχίες.
«Δεν δώσαμε λευκή επιταγή στον Τραμπ»
Σε πρόσφατη παρέμβασή του, ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι κατά τη διάρκεια της δικής του διακυβέρνησης οι σχέσεις Ελλάδας–ΗΠΑ ενισχύθηκαν, αλλά –όπως είπε– σε βάση αμοιβαίου οφέλους.
«Εμείς δεν δώσαμε λευκή επιταγή στον Τραμπ, όπως έκανε η κυβέρνηση», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η χρήση στρατιωτικών εγκαταστάσεων της χώρας θα πρέπει να γίνεται με σαφή στρατηγικά ανταλλάγματα.
Στο πλαίσιο αυτό άσκησε κριτική για τη διεύρυνση της αμυντικής συνεργασίας Ελλάδας–ΗΠΑ και ειδικότερα για τη συμφωνία που αφορά:
-
τη βάση της Σούδας
-
τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην Αλεξανδρούπολη
Υποστήριξε ότι οι υποδομές αυτές παραχωρήθηκαν επ’ αόριστον χωρίς ουσιαστικά ανταλλάγματα για τη χώρα.
Κριτική για EastMed και τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στην ίδια επιχειρηματολογία εντάσσει και τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει αναφερθεί:
-
στην ακύρωση του αγωγού EastMed Pipeline
-
στην πώληση μαχητικών F-16 Fighting Falcon προς την Τουρκία
-
στη στάση των ΗΠΑ απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Κατά την άποψή του, οι εξελίξεις αυτές δεν εξυπηρέτησαν επαρκώς τα ελληνικά συμφέροντα.
Θέσεις για την Κύπρο και την περιφερειακή ασφάλεια
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει επίσης τοποθετηθεί για την ασφάλεια της Κυπριακής Δημοκρατίας, χαρακτηρίζοντας θετική την ελληνική ανταπόκριση σε αιτήματα αμυντικής στήριξης.
Ωστόσο προειδοποίησε ότι δεν πρέπει να δημιουργείται η εικόνα ότι η Ελλάδα λειτουργεί ως «εγγυήτρια δύναμη» στην περιοχή.
Αντίθετα, όπως υποστηρίζει, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή θα πρέπει να λειτουργήσουν ως καμπανάκι για επανεκκίνηση της διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού, με στόχο μια επανενωμένη ομοσπονδιακή Κύπρο χωρίς εγγυήτριες δυνάμεις και ξένα στρατεύματα.
Πολιτικός συμβολισμός της Αλεξανδρούπολης
Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζεται το ενδεχόμενο μια από τις επόμενες παρουσιάσεις του βιβλίου του να πραγματοποιηθεί στην Αλεξανδρούπολη.
Η επιλογή της περιοχής έχει έντονο γεωπολιτικό συμβολισμό, καθώς το λιμάνι της πόλης έχει αποκτήσει ιδιαίτερη στρατηγική σημασία τα τελευταία χρόνια για τις αμερικανικές και νατοϊκές μεταφορές στην Ανατολική Ευρώπη.
Η πολιτική κίνηση του πρώην πρωθυπουργού δείχνει ότι επιχειρεί να επανατοποθετηθεί στο πολιτικό σκηνικό μέσω των εθνικών θεμάτων – ένα πεδίο που ιστορικά διαμορφώνει ισχυρούς συσχετισμούς στην ελληνική πολιτική.
