Η διακοπή των εξαγωγών LNG από τον Κόλπο και οι ζημιές στις εγκαταστάσεις του Κατάρ δημιουργούν απότομο σοκ προσφοράς. Ασία και Ευρώπη μπαίνουν σε αγώνα δρόμου για ακριβές εναλλακτικές ποσότητες, με σοβαρούς κινδύνους για την οικονομική δραστηριότητα.
Η παγκόσμια αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα από τα πιο απότομα σοκ προσφοράς των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι τελευταίες φορτώσεις από τον Περσικό Κόλπο πλησιάζουν στους προορισμούς τους και η ροή μέσω των Στενών του Ορμούζ έχει ουσιαστικά διακοπεί. Το αποτέλεσμα είναι μια εκρηκτική άνοδος τιμών και ένας αγώνας επιβίωσης για τις πιο ευάλωτες οικονομίες.
Κατάρ εκτός αγοράς και δομική απώλεια παραγωγικής ικανότητας
Το Κατάρ, που καλύπτει περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής LNG, αναγκάστηκε να σταματήσει τις εξαγωγές του μετά τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν στις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης. Η κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά όταν ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν το γιγαντιαίο συγκρότημα LNG στο Ras Laffan, προκαλώντας ζημιές που, σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας του Κατάρ Σαάντ αλ-Καάμπι, θα κρατήσουν εκτός λειτουργίας περίπου το 17% της παραγωγικής ικανότητας της χώρας για τρία έως πέντε χρόνια.
Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, η αγορά LNG θα λειτουργεί με μόνιμο έλλειμμα προσφοράς για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ο ίδιος ο αλ-Καάμπι προανήγγειλε ότι η Ντόχα θα κηρύξει «ανωτέρα βία» σε μέρος των μακροπρόθεσμων συμβολαίων, τινάζοντας στον αέρα τον προγραμματισμό μεγάλων εταιρειών κοινής ωφέλειας και βιομηχανικών καταναλωτών.
Ασία στην πρώτη γραμμή του κινδύνου – Πακιστάν και Μπαγκλαντές στο όριο
Η Ασία, που απορροφά σχεδόν το 90% των φορτίων LNG από τον Κόλπο, αισθάνεται ήδη τις συνέπειες. Το Πακιστάν, του οποίου το 99% των εισαγωγών LNG προήλθε πέρυσι από το Κατάρ, βλέπει τους δύο τερματικούς σταθμούς εισαγωγής να λειτουργούν στο ένα έκτο της δυναμικότητάς τους και να οδεύουν σε πλήρη διακοπή μέχρι το τέλος του μήνα. Ο επικεφαλής της Pakistan GasPort, Ικμπάλ Άχμεντ, προειδοποιεί ότι η χώρα «ξεμένει εντελώς» από LNG και δεν γνωρίζει πότε θα φτάσει το επόμενο φορτίο.
Η προσπάθεια του Ισλαμαμπάντ να εξασφαλίσει φορτία από Ευρώπη, Ομάν, ΗΠΑ, Αζερμπαϊτζάν και Αφρική σκοντάφτει σε απαγορευτικά υψηλές τιμές. Ο δείκτης Platts JKM για την Ασία έχει ήδη διπλασιαστεί, στα περίπου 23 δολάρια ανά εκατομμύριο βρετανικές θερμικές μονάδες, ενώ τα ναύλα και οι παρακαμπτήριες διαδρομές προς εναλλακτικούς προμηθευτές εκτινάσσουν περαιτέρω το κόστος.
Το Πακιστάν θα αναγκαστεί να στραφεί σε ακριβότερο και πιο ρυπογόνο μαζούτ για ηλεκτροπαραγωγή, με τον Άχμεντ να προειδοποιεί για «ένα πολύ δύσκολο έτος και ακόμη δύο ή τρία δύσκολα χρόνια» εάν η σύγκρουση παραταθεί. Αντίστοιχα, το Μπαγκλαντές, με περιορισμένες εναλλακτικές καυσίμων, ήδη προχωρά σε μέτρα εξοικονόμησης, φτάνοντας μέχρι και στο κλείσιμο πανεπιστημίων.
Ευρώπη και Βορειοανατολική Ασία σε αγώνα δρόμου για προμήθειες
Στην Ασία, η Ταϊβάν κινήθηκε γρήγορα εξασφαλίζοντας 22 φορτία LNG, που καλύπτουν τις ανάγκες έως τα τέλη Απριλίου. Ωστόσο, η αναμενόμενη άνοδος της ζήτησης το καλοκαίρι, σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη απεξάρτηση από τον άνθρακα και την απόσυρση της πυρηνικής ενέργειας πριν ολοκληρωθεί η στροφή στις ΑΠΕ, δημιουργεί υψηλό κίνδυνο «σοβαρών ενεργειακών ελλείψεων» αν το Ορμούζ παραμείνει κλειστό.
Η Κίνα και η Ιαπωνία, οι δύο μεγαλύτεροι εισαγωγείς LNG παγκοσμίως, αναμένεται να ενισχύσουν τις αγορές στη spot αγορά, αλλά διατηρούν στάση αναμονής. Οι ιαπωνικές εταιρείες κοινής ωφέλειας προς το παρόν περιορίζουν τις νέες αγορές και σχεδιάζουν επιστροφή στον άνθρακα και ενίσχυση της πυρηνικής παραγωγής. Παρά το γεγονός ότι μόνο το 6% των ιαπωνικών εισαγωγών LNG διέρχεται από το Ορμούζ, η απότομη άνοδος τιμών επηρεάζει το συνολικό ενεργειακό κόστος.
Η Κίνα, που λαμβάνει περίπου το 30% του LNG της από τον Κόλπο, διαθέτει κάποια εγχώρια παραγωγή φυσικού αερίου και μεγαλύτερη ευελιξία να αυξήσει την ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα, όμως και εκεί η ενεργειακή ασφάλεια τίθεται εκ νέου στο επίκεντρο.
Για την Ευρώπη, τα έξι εναπομείναντα φορτία LNG από τον Κόλπο προσφέρουν μόνο προσωρινή ανάσα. Η εξάρτηση από εισαγωγές και ο ανταγωνισμός με την Ασία για φορτία από ΗΠΑ και άλλες περιοχές προμηνύουν υψηλές τιμές για μεγαλύτερο διάστημα, με άμεσες επιπτώσεις στο κόστος ενέργειας για βιομηχανία και νοικοκυριά.
Σχόλιο 
: Η κρίση στο LNG αποκαλύπτει πόσο εύθραυστη παραμένει η ενεργειακή ασφάλεια σε έναν κόσμο που ακόμη εξαρτάται από λίγους στρατηγικούς διαδρόμους και παρόχους. Για την Ευρώπη –και κατ’ επέκταση για την Ελλάδα– το μήνυμα είναι διπλό: επιτάχυνση διαφοροποίησης προμηθευτών και υποδομών, αλλά και ρεαλισμός ως προς το κόστος της πράσινης μετάβασης σε περιβάλλον γεωπολιτικής αστάθειας.
#LNG #φυσικόαέριο #ΕνεργειακήΚρίση #Κατάρ #Ορμούζ #Ενέργεια
