Η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι οι τιμές πετρελαίου μπορεί να ξεπεράσουν άμεσα τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν αποκόπτει τη βασική αρτηρία του παγκόσμιου εφοδιασμού. Η κλιμάκωση στην περιοχή του Στενού του Χορμούζ απειλεί να προκαλέσει νέο παγκόσμιο ενεργειακό και πληθωριστικό σοκ.
Ο παγκόσμιος ενεργειακός χάρτης ανατρέπεται εκ νέου, καθώς η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι η τιμή του πετρελαίου μπορεί να υπερβεί τα 100 δολάρια το βαρέλι μέσα στις επόμενες ημέρες και να εκτιναχθεί έως και στα 150 δολάρια έως το τέλος Μαρτίου, εάν δεν υπάρξει λύση στον αποκλεισμό του Στενού του Χορμούζ από το Ιράν.
Οι εξαγωγές αργού από τη στρατηγική αυτή θαλάσσια δίοδο, που συνδέει τους μεγαλύτερους παραγωγούς του Κόλπου με τις διεθνείς αγορές, έχουν μειωθεί πολύ περισσότερο από ό,τι προέβλεπε αρχικά η αμερικανική τράπεζα, μετά την κοινή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν πριν από λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα.
Μπλόκο στο 90% της ροής – ιστορικό σοκ στην αγορά
Η Goldman Sachs υπολόγιζε ότι οι ροές μέσω του Χορμούζ θα υποχωρούσαν στο 15% των κανονικών επιπέδων. Ωστόσο, η de facto ιρανική «ναυτική καραντίνα» σημαίνει ότι μόλις το 10% των συνήθων φορτίων πετρελαίου καταφέρνει να περάσει. Σύμφωνα με την τράπεζα, το σοκ αυτό είναι 17 φορές ισχυρότερο από τη μέγιστη απώλεια ρωσικής παραγωγής τον Απρίλιο του 2022, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, όταν το πετρέλαιο είχε φτάσει στα 110 δολάρια το βαρέλι.
Η ανάλυση της Goldman οδηγεί στο συμπέρασμα ότι, εάν δεν διαφανεί σύντομα διπλωματική ή στρατιωτική λύση, οι τιμές θα ξεπεράσουν τα 100 δολάρια την επόμενη εβδομάδα και πιθανότατα θα υπερβούν τα ιστορικά υψηλά του 2008 και του 2022, ιδίως στα διυλισμένα προϊόντα. Υπενθυμίζεται ότι ο διεθνής δείκτης είχε αγγίξει τα 145 δολάρια το 2008 και είχε κινηθεί πάνω από τα 120 δολάρια το 2022, με βαριές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Ήδη, το πετρέλαιο ξεπέρασε τα 90 δολάρια στα τέλη της προηγούμενης εβδομάδας, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από την περίοδο της πανδημίας, με άλμα 10 δολαρίων μόνο την Παρασκευή. Στις συναλλαγές Σαββατοκύριακου σε πλατφόρμες όπως η IG, το αμερικανικό αργό διαπραγματευόταν πάνω από τα 94 δολάρια, προϊδεάζοντας για περαιτέρω άνοδο με το άνοιγμα των αγορών.
Κίνδυνος παγκόσμιου ελλείμματος και αδιέξοδο για την Ουάσιγκτον
Ο αναλυτής Clayton Seigle του Center for Strategic and International Studies εκτιμά ότι η «περίοδος χάριτος» που έδωσαν οι αγορές στην κυβέρνηση Τραμπ έχει λήξει, καθώς ένα έλλειμμα της τάξης των 20 εκατ. βαρελιών ημερησίως πλήττει πλέον τις ισορροπίες της αγοράς χωρίς ορατή διέξοδο. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τον ίδιο, επιμένει σε απαίτηση «άνευ όρων παράδοσης» από την Τεχεράνη, εξέλιξη που θεωρείται εξαιρετικά απίθανη.
Οι τιμές πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί πάνω από 50% από την αρχή του 2026, από τα περίπου 60 στα πάνω από 90 δολάρια, με την επιτάχυνση να έρχεται μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα. Την εικόνα επιδεινώνουν οι προειδοποιήσεις του υπουργού Ενέργειας του Κατάρ, ο οποίος εκτιμά ότι, εάν ο πόλεμος συνεχιστεί, όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου θα αναγκαστούν να διακόψουν πλήρως την παραγωγή μέσα σε εβδομάδες, ωθώντας το πετρέλαιο στα 150 δολάρια.
Οι αποθηκευτικοί χώροι σε Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Κουβέιτ πλησιάζουν τα όριά τους, γεγονός που σημαίνει ότι μεγάλα κοιτάσματα θα πρέπει να τεθούν εκτός λειτουργίας εάν το αργό δεν μπορεί να εξαχθεί μέσω του Χορμούζ. Εκατοντάδες τάνκερ έχουν ακινητοποιηθεί μετά τις απειλές των Φρουρών της Επανάστασης να «κάψουν» κάθε πλοίο που θα επιχειρήσει διέλευση από το στενό, το οποίο μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και LNG.
Ανεπαρκείς οι αντιδράσεις της Δύσης – βαριές παρενέργειες για την οικονομία
Ο Λευκός Οίκος εξετάζει αντίμετρα όπως η διοχέτευση σαουδαραβικού αργού μέσω της Ερυθράς Θάλασσας, η άντληση από τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα και η παροχή κρατικών εγγυήσεων ασφάλισης για τα πλοία. Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι αυτά δεν αρκούν για να καλύψουν την απώλεια 20 εκατ. βαρελιών την ημέρα ή έστω σημαντικού μέρους της.
Κρίσιμος παράγοντας παραμένει η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας: σύμφωνα με τον Seigle, οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή δεν θα επανέλθουν σε κανονικά επίπεδα «έως ότου πλοιοκτήτες, διαχειριστές και ασφαλιστές πειστούν ότι είναι επαρκώς προστατευμένοι από την απειλή ιρανικών πολεμικών πλοίων, πυραύλων, drones, ταχυπλόων και ναρκών».
Για την παγκόσμια οικονομία, μια παρατεταμένη περίοδος τιμών κοντά ή πάνω από τα 120–150 δολάρια θα σήμαινε νέο ισχυρό κύμα πληθωρισμού, πίεση στα πραγματικά εισοδήματα, αύξηση του κόστους μεταφοράς και παραγωγής και αναζωπύρωση συζητήσεων για νέα σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Οι ευάλωτες οικονομίες, ανάμεσά τους και εισαγωγικές χώρες όπως η Ελλάδα, θα βρεθούν αντιμέτωπες με ακριβότερα καύσιμα, υψηλότερο ενεργειακό κόστος για τις επιχειρήσεις και κίνδυνο επιβράδυνσης της ανάκαμψης.
Σχόλιο 
: Η κρίση στο Στενό του Χορμούζ εξελίσσεται σε κλασικό «μαύρο κύκνο» για την παγκόσμια οικονομία: ένα γεωπολιτικό σοκ που υπερβαίνει τις δυνατότητες τεχνικής διαχείρισης της αγοράς και επαναφέρει βίαια το ρίσκο του πετρελαίου στο επίκεντρο. Εάν οι τιμές προσεγγίσουν πράγματι τα επίπεδα των 150 δολαρίων, η συζήτηση δεν θα αφορά μόνο τον πληθωρισμό αλλά και τον κίνδυνο νέας ύφεσης, ενώ για χώρες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση, όπως η Ελλάδα, η πίεση σε δημοσιονομικό χώρο, νοικοκυριά και επιχειρήσεις θα είναι άμεση και πολυεπίπεδη.
#πετρέλαιο #ενέργεια #Ιράν #Χορμούζ #GoldmanSachs #οικονομία
