Η ομιλία Πιερρακάκη στο EIB Group Forum αναδεικνύει το τέλος της γεωπολιτικής αθωότητας για την Ευρώπη. Κεντρικός άξονας, η ανάγκη ταχείας κινητοποίησης κεφαλαίων και ψηφιακού μετασχηματισμού της χρηματοδότησης.
Με δραματικούς τόνους για την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και τις επιπτώσεις της στην ευρωπαϊκή οικονομία, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης, μίλησε στο «EIB Group Forum 2026: A strong Europe in a changing world». Έστειλε σαφές μήνυμα ότι «η εποχή της γεωπολιτικής αθωότητας έχει τελειώσει» και ότι η ευρωπαϊκή κυριαρχία αποτελεί πλέον όρο οικονομικής επιβίωσης και θεσμικής ισχύος.
Γεωπολιτικό σοκ και οικονομικές επιπτώσεις
Ο Πιερρακάκης περιέγραψε την κρίση στη Μέση Ανατολή ως «πρωτοφανή και βαθιά ανησυχητική», με άμεσες συνέπειες στις ενεργειακές τιμές, στο κόστος μεταφορών και ασφάλισης και, τελικά, στην επενδυτική εμπιστοσύνη. Υπογράμμισε ότι η περιοχή βρίσκεται στον πυρήνα των παγκόσμιων ενεργειακών ροών και εμπορικών διαδρόμων, άρα κάθε αποσταθεροποίηση μεταφράζεται σε ευρωπαϊκό οικονομικό σοκ. Το πραγματικό μέγεθος των επιπτώσεων, σημείωσε, θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια της κρίσης και τον βαθμό διατάραξης των ναυτιλιακών ροών και των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Σε αυτό το περιβάλλον, υποστήριξε ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια του εφησυχασμού: το διακύβευμα είναι «ισχύς, αυτονομία και ανθεκτικότητα». Η απλή ανθεκτικότητα, όμως, δεν αρκεί. Παρά τις επιτυχημένες αντιδράσεις σε προηγούμενες κρίσεις – χρηματοπιστωτική, χρέους, πανδημία, ενεργειακή – η ήπειρος αντιμετωπίζει δομικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας, με χαμηλή αύξηση παραγωγικότητας και επιδεινούμενες δημογραφικές πιέσεις.
Χρηματοδότηση, αποταμιεύσεις και ρόλος της ΕΤΕπ
Ο ΥΠΕΘΟΟ ανέδειξε το παράδοξο μιας Ευρώπης πλούσιας σε αποταμιεύσεις αλλά φτωχής σε επενδυτική κλίμακα. Περίπου 1,4 τρισ. ευρώ αποταμιεύονται ετησίως, μεγάλο μέρος όμως παραμένει σε χαμηλής απόδοσης καταθέσεις, ενώ οι ανταγωνιστές επενδύουν επιθετικά σε τεχνολογίες αιχμής. Ενδεικτικά, οι δαπάνες για έρευνα και ανάπτυξη στην ΕΕ ανέρχονται στο 2,2% του ΑΕΠ, έναντι 3,4% στις ΗΠΑ, ενώ το venture capital φτάνει μόλις το 0,3% του ΑΕΠ, έναντι 0,7% στις ΗΠΑ.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον Πιερρακάκη, δεν είναι η έλλειψη ιδεών ή ταλέντου, αλλά η απουσία κλίμακας και μηχανισμών που μετατρέπουν τις αποταμιεύσεις σε καινοτομία. Σε αυτό το σημείο τοποθέτησε κεντρικά την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, όχι απλώς ως δανειστές αλλά ως «οικοδόμους ευρωπαϊκής δυναμικότητας», που μειώνουν τον επενδυτικό κίνδυνο, καθιστούν τα έργα επενδύσιμα και προσελκύουν ιδιωτικά κεφάλαια.
Ψηφιακή χρηματοδότηση, MiCAR και ψηφιακό ευρώ
Το δεύτερο μεγάλο σκέλος της παρέμβασης αφορούσε την ψηφιακή χρηματοδότηση, την οποία χαρακτήρισε δομικό μετασχηματισμό και όχι περιθωριακή αναβάθμιση. Τεχνολογίες όπως τα distributed ledger (DLT) και το tokenisation μπορούν, κατά τον ίδιο, να μειώσουν δραστικά το κόστος έκδοσης και διακανονισμού, να διευκολύνουν διασυνοριακές επενδύσεις και να συνδέσουν μικρομεσαίες επιχειρήσεις με ευρύτερες δεξαμενές κεφαλαίου σε όλη την Ευρώπη.
Ωστόσο, προειδοποίησε για κινδύνους κατακερματισμού, αστάθειας και κυβερνοαπειλών, με αναφορά στα κρυπτο-περιουσιακά στοιχεία και τα stablecoins. Εξήρε τον κανονισμό MiCAR ως παράδειγμα «έξυπνης ρύθμισης» που δημιουργεί εμπιστοσύνη και επιτρέπει κλίμακα. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε το ψηφιακό ευρώ ως στρατηγική υποδομή για τη διατήρηση της νομισματικής κυριαρχίας, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των συστημάτων πληρωμών και τον περιορισμό νέων εξαρτήσεων σε μια εποχή τεχνολογικού ανταγωνισμού.
Περιέγραψε ένα χρονοδιάγραμμα όπου, εφόσον το νομοθετικό πλαίσιο συμφωνηθεί εντός του 2026, θα μπορούσε να υπάρξει πιλοτική εφαρμογή το 2027 και ετοιμότητα για πιθανή έκδοση γύρω στο 2029, υπογραμμίζοντας ότι ο στόχος δεν είναι η ταχύτητα για την ταχύτητα, αλλά ο έλεγχος της ίδιας της αρχιτεκτονικής των ευρωπαϊκών πληρωμών.
Όραμα για την επόμενη ημέρα της Ευρώπης
Ο Πιερρακάκης έκλεισε σκιαγραφώντας μια Ευρώπη στην οποία οι αποταμιεύσεις δεν μένουν αδρανείς, οι επιχειρήσεις αναπτύσσονται διασυνοριακά με την ίδια ευκολία όπως εντός των εθνικών αγορών και η τεχνολογία μειώνει το κόστος χωρίς να υπονομεύει τη σταθερότητα. Καθόρισε ως στόχο κεφαλαιαγορές που κατανέμουν αποτελεσματικά το κεφάλαιο προς παραγωγική ανάπτυξη, με την ψηφιακή χρηματοδότηση να λειτουργεί ως καταλύτης και την ΕΤΕπ ως πυλώνα εμπιστοσύνης και επιταχυντή επενδύσεων.
Σχόλιο 
: Η ομιλία Πιερρακάκη αποτυπώνει την προσπάθεια της Αθήνας να τοποθετηθεί στο κέντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για κυριαρχία, κεφαλαιαγορές και ψηφιακή χρηματοδότηση. Το ενδιαφέρον είναι ότι συνδέει ευθέως τη γεωπολιτική αστάθεια με την ανάγκη βαθιών χρηματοοικονομικών μεταρρυθμίσεων, μεταφέροντας τη συζήτηση από την άμυνα στην ανάπτυξη. Το ερώτημα είναι αν τα κράτη-μέλη θα αποδεχθούν το πολιτικό κόστος μιας πραγματικής Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων ή αν η Ευρώπη θα μείνει ξανά στη ρητορική, την ώρα που ΗΠΑ και Ασία τρέχουν μπροστά.
#Pierrakakis #Ευρώπη #ΕΤΕπ #ΨηφιακήΧρηματοδότηση #Κεφαλαιαγορές
