Ο πόλεμος στο Ιράν εκτόξευσε το Brent πάνω από τα 90 δολάρια, προκαλώντας νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων διεθνώς. Οι αγορές φοβούνται ενεργειακό σοκ με αλυσιδωτές επιπτώσεις σε ομόλογα, νομίσματα και μετοχές.
Ο πόλεμος στο Ιράν πυροδοτεί ένα νέο, επικίνδυνο ενεργειακό σοκ, με την τιμή του Brent να ξεπερνά τα 90 δολάρια το βαρέλι και να καταγράφει τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από την αρχή της πανδημίας. Η διεθνής τιμή έφτασε ενδοσυνεδριακά έως τα 91,89 δολάρια, από περίπου 72,50 δολάρια πριν ξεσπάσει η σύρραξη, σημειώνοντας άλμα άνω του 25% μέσα σε λίγες ημέρες.
Κρίση αποθήκευσης στον Κόλπο και κίνδυνος διακοπής παραγωγής
Καταλυτικός παράγοντας για τη νέα κλιμάκωση ήταν οι πληροφορίες ότι το Κουβέιτ άρχισε να μειώνει την παραγωγή σε ορισμένα κοιτάσματα, καθώς εξαντλούνται οι διαθέσιμες υποδομές αποθήκευσης. Σύμφωνα με αναλυτές της Kpler, παρόμοιες πιέσεις αντιμετωπίζουν και οι αποθηκευτικοί χώροι σε Σαουδική Αραβία και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που ενδέχεται να φτάσουν στα όριά τους εντός περίπου 20 ημερών.
Εάν οι μεγάλοι παραγωγοί υποχρεωθούν να προχωρήσουν σε προσωρινό κλείσιμο εγκαταστάσεων, η επανεκκίνηση θα απαιτήσει εβδομάδες και σημαντικό κόστος, επιτείνοντας τη μεταβλητότητα στις αγορές. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Σαάντ αλ-Καάμπι, προειδοποίησε ότι αν ο πόλεμος συνεχιστεί αμείωτος, όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου θα μπορούσαν να διακόψουν την παραγωγή μέσα σε λίγες εβδομάδες, με την τιμή του πετρελαίου να εκτινάσσεται έως και στα 150 δολάρια το βαρέλι.
Το Κατάρ, που καλύπτει περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), έχει ήδη δεχθεί πλήγμα μετά από ιρανικό πλήγμα με drone σε κρίσιμο τερματικό σταθμό. Ακόμη και σε ένα αισιόδοξο σενάριο άμεσης λήξης του πολέμου, η χώρα εκτιμά ότι θα χρειαστούν «εβδομάδες έως μήνες» για την πλήρη αποκατάσταση των εξαγωγών LNG.
Στενό της Χορμούζ, πληθωρισμός και σοκ στις αγορές
Η στρατηγική σημασία του στενού της Χορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG, επιτείνει την ανησυχία. Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν απειλούν να «πυρπολήσουν» κάθε δυτικό τάνκερ που θα επιχειρήσει να το διαπλεύσει, ενώ τουλάχιστον εννέα εμπορικά πλοία έχουν ήδη δεχθεί επίθεση στην περιοχή.
Η προσπάθεια της κυβέρνησης Τραμπ να κατευνάσει τις αγορές, προσφέροντας στρατιωτική συνοδεία και ασφαλιστική κάλυψη σε πλοία που θα συνεχίσουν να κινούνται μέσω του στενού, δεν έχει πείσει τους επενδυτές. Υπολογίζεται ότι περίπου 600 πλοία, ανάμεσά τους 15 μεταφορείς LNG και 195 δεξαμενόπλοια πετρελαίου, παραμένουν εγκλωβισμένα στον Κόλπο, αυξάνοντας τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών στην τροφοδοσία.
Η ενεργειακή έκρηξη μεταφράζεται ήδη σε αναζωπύρωση πληθωριστικών προσδοκιών. Στη Βρετανία, οι τιμές φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν σε υψηλά τριετίας, παρά το γεγονός ότι η χώρα καλύπτει μόλις περίπου 2% των αναγκών της από το Κατάρ. Οι επενδυτές φοβούνται ότι η Ευρώπη θα αναγκαστεί να πληρώσει υψηλότερες τιμές για να ανταγωνιστεί την Ασία στην προσέλκυση φορτίων LNG, εάν οι καταριανές παραδόσεις καθυστερήσουν.
Άλμα αποδόσεων ομολόγων και βουτιά στα χρηματιστήρια
Οι αγορές ομολόγων αντέδρασαν έντονα στο νέο κύμα πληθωριστικών φόβων. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι αποδόσεις των πενταετών και δεκαετών κρατικών τίτλων οδεύουν προς τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από την εποχή της «mini-budget» της Λιζ Τρας τον Σεπτέμβριο του 2022, συμπιέζοντας τις τιμές των ομολόγων. Οι προσδοκίες για άμεση μείωση επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας κατέρρευσαν, με τις χρηματαγορές να αποτιμούν πλέον μόλις 15% πιθανότητα μείωσης, από 80% πριν μια εβδομάδα.
Αντίστοιχα, τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης κατέγραψαν σημαντικές απώλειες, με τις αποδόσεις να οδεύουν προς τη μεγαλύτερη εβδομαδιαία άνοδο από τον Μάρτιο του προηγούμενου έτους. Οι αγορές σχεδόν προεξοφλούν πλέον αύξηση επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έως το τέλος του έτους, ανατρέποντας το αφήγημα μιας ομαλής, σταδιακής χαλάρωσης.
Στο μέτωπο των μετοχών, οι ασιατικές αγορές – ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω της εξάρτησής τους από εισαγωγές ενέργειας από τον Κόλπο – είχαν τη χειρότερη εβδομάδα από τις απαρχές της πανδημίας. Στο Λονδίνο, ο FTSE 100 υποχώρησε πάνω από 5%, καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοση από τον Απρίλιο του 2025, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ είχε ανακοινώσει σαρωτικούς παγκόσμιους δασμούς. Ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 σημείωσε αντίστοιχη πτώση άνω του 5%.
Ιδιαίτερα σκληρά χτυπήθηκε ο κλάδος των αερομεταφορών, ο οποίος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της ανόδου των καυσίμων. Η IAG, μητρική της British Airways, έχασε πάνω από 12% της χρηματιστηριακής της αξίας, ενώ η Wizz Air είδε τη μετοχή της να καταρρέει σχεδόν κατά 20%, μετά από προειδοποίηση για κέρδη και εκτίμηση ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή μπορεί να διαγράψει περίπου 50 εκατ. ευρώ από τα αποτελέσματά της.
Παράλληλα, το δολάριο ενισχύθηκε μετά την έναρξη των ιρανικών επιθέσεων, ενώ ο χρυσός – παραδοσιακό καταφύγιο σε περιόδους κρίσης – κατέγραψε αντίθετα πτώση περίπου 3,5% μέσα στην εβδομάδα, υποχωρώντας κάτω από τα 5.100 δολάρια ανά ουγγιά, εξέλιξη που δείχνει ότι η ρευστότητα και η ανάγκη κάλυψης ζημιών σε άλλες αγορές υπερισχύουν της κλασικής «φυγής στην ασφάλεια».
Σχόλιο 
: Η νέα έκρηξη στις τιμές ενέργειας δεν είναι απλώς γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά δομικό σοκ για την παγκόσμια οικονομία, που βρίσκει κεντρικές τράπεζες και κυβερνήσεις ήδη εξαντλημένες από τον προηγούμενο πληθωριστικό κύκλο. Αν η κρίση στον Κόλπο παραταθεί, η Ευρώπη – και κατ’ επέκταση η Ελλάδα – θα βρεθεί αντιμέτωπη με ακριβότερη ενέργεια, υψηλότερο κόστος δανεισμού και ανατροπή των σεναρίων για γρήγορη αποκλιμάκωση επιτοκίων, με άμεσες συνέπειες σε επενδύσεις, κατανάλωση και δημοσιονομικούς σχεδιασμούς.
#πετρέλαιο #Ιράν #ενέργεια #πληθωρισμός #αγορές #χρηματιστήρια
