Κύμα ενεργειακών επενδύσεων 711 δισ. ευρώ έως το 2035 χαρτογραφεί η νέα μελέτη του ΙΕΝΕ για τη ΝΑ Ευρώπη. Πού κατευθύνονται τα κεφάλαια και ποιες είναι οι αδυναμίες της περιφέρειας σε ασφάλεια εφοδιασμού.
Ένα εντυπωσιακό επενδυτικό κύμα ύψους 711 δισ. ευρώ μέχρι το 2035 προβλέπει για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη η νέα μελέτη «SEE Energy Outlook 2025/2026» του Ινστιτούτου Ενέργειας ΝΑ Ευρώπης (ΙΕΝΕ). Η έρευνα, που καλύπτει 16 χώρες της περιοχής και εκτείνεται έως το 2050, αναδεικνύει τόσο την κλίμακα των απαραίτητων κεφαλαίων όσο και τις δομικές αδυναμίες της περιφέρειας σε επίπεδο ενεργειακής ασφάλειας και μετάβασης.
Πού κατευθύνονται τα 711 δισ. ευρώ
Σύμφωνα με το ΙΕΝΕ, το μεγαλύτερο μέρος των 711 δισ. ευρώ αφορά την ηλεκτροπαραγωγή, με έμφαση σε έργα που αλλάζουν το μείγμα ισχύος και ενισχύουν τη διαφοροποίηση πηγών. Σε σχέση με την προηγούμενη έκδοση της μελέτης, πριν από τέσσερα χρόνια, η εκτίμηση για τις επενδύσεις σε δεκαετή βάση έχει αναθεωρηθεί έντονα ανοδικά, από 437 δισ. ευρώ σε 711 δισ. ευρώ, υποδηλώνοντας επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης αλλά και αύξηση του κόστους κεφαλαίου και των τεχνολογιών.
Κομβικός πυλώνας είναι οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, όπου για την επόμενη δεκαετία προβλέπονται επενδύσεις 180,15 δισ. ευρώ, έναντι 109,9 δισ. ευρώ που εκτιμώνταν στην έκδοση 2021/22 του «SEE Outlook». Αντίστοιχα, οι επενδύσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα ανεβαίνουν στα 155,58 δισ. ευρώ, από 88,7 δισ. ευρώ προηγουμένως, επιβεβαιώνοντας ότι η μείωση της κατανάλωσης μέσω εξοικονόμησης αποτελεί πλέον ισότιμο πυλώνα με τη νέα παραγωγή ισχύος.
Παρά την ταχεία άνοδο ΑΠΕ και πυρηνικής ενέργειας στο ηλεκτροπαραγωγικό μείγμα, η μελέτη επισημαίνει ότι η διείσδυση της «πράσινης ενέργειας» στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο παραμένει περιορισμένη, λόγω της μεγάλης αδράνειας των υφιστάμενων υποδομών και συνηθειών κατανάλωσης.
Ενεργειακή ασφάλεια, ορυκτά καύσιμα και ανισορροπίες ζήτησης
Το ΙΕΝΕ υπογραμμίζει ότι η ΝΑ Ευρώπη και η Ανατολική Μεσόγειος είναι πολύ πιο εκτεθειμένες σε κινδύνους ενεργειακής ασφάλειας σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη. Οι μεγάλες διαφορές στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ χωρών αντανακλούν τις ανισότητες στο ενεργειακό μείγμα, το βαθμό ολοκλήρωσης των αγορών και το επίπεδο ανάπτυξης των διασυνδέσεων.
Η μελέτη εξετάζει αναλυτικά τα δίκτυα ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου και τις ανάγκες αναβάθμισής τους μέσω διασυνδεσιμότητας και ψηφιοποίησης. Χωρίς αυτά τα έργα, προειδοποιεί, η περιοχή θα δυσκολευτεί να απορροφήσει τις σχεδιαζόμενες επενδύσεις σε ΑΠΕ και να μειώσει την εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα.
Σε όρους ζήτησης, καταγράφεται έντονη διαφοροποίηση: στις χώρες-μέλη της ΕΕ η τελική κατανάλωση ενέργειας έως το 2040 αυξάνεται οριακά, περίπου 0,30% ετησίως, στα Δυτικά Βαλκάνια ο ρυθμός ανεβαίνει σε 0,86%, ενώ στην Τουρκία – που αποτελεί σχεδόν το 50% της συνολικής ζήτησης και των επενδύσεων της περιοχής – η αύξηση εκτιμάται στο 3,92% ετησίως λόγω δημογραφικών και οικονομικής ανάπτυξης.
Όλες οι χώρες εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Παρότι, αν εξαιρεθεί η Τουρκία, το μερίδιο των ορυκτών καυσίμων στο ενεργειακό ισοζύγιο μειώνεται, η συνολική κατανάλωση πετρελαίου αυξάνεται, τροφοδοτούμενη από την άνοδο του ΑΕΠ και τη διεύρυνση του στόλου ΙΧ.
Στρατηγικές επιλογές και νέες τεχνολογίες
Η μελέτη τονίζει την επιτακτική ανάγκη επικαιροποίησης των εθνικών ενεργειακών στρατηγικών με βάση τις γεωπολιτικές ανακατατάξεις και τη νέα πραγματικότητα της αγοράς. Σε ορισμένες χώρες, η διατήρηση σημαντικού ρόλου για τα στερεά καύσιμα – λόγω εγχώριων κοιτασμάτων άνθρακα και λιγνίτη – λειτουργεί ως τροχοπέδη στην απανθρακοποίηση, αλλά παραμένει εργαλείο ασφάλειας εφοδιασμού.
Για πρώτη φορά, το «SEE Energy Outlook 2025/2026» ενσωματώνει εκτενείς ενότητες για πυρηνική ενέργεια, τεχνολογίες δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCUS) και υδρογόνο, ενώ εξετάζει ειδικά τον ρόλο της Τεχνητής Νοημοσύνης και της κυβερνοασφάλειας στα ενεργειακά δίκτυα. Η προσέγγιση αυτή δείχνει ότι η ενεργειακή μετάβαση στην ΝΑ Ευρώπη δεν θα είναι μόνο θέμα κεφαλαίων, αλλά και θεσμικής θωράκισης, ψηφιακού μετασχηματισμού και τεχνολογικής αναβάθμισης.
Η μελέτη στηρίζεται από ισχυρό σχήμα χορηγών και υποστηρικτών από όλο το φάσμα της περιφερειακής ενεργειακής βιομηχανίας, γεγονός που επιβεβαιώνει το επενδυτικό ενδιαφέρον αλλά και τον ρόλο του ΙΕΝΕ ως σημείου αναφοράς στη χάραξη πολιτικών και στρατηγικών.
Σχόλιο 
: Η πρόβλεψη για 711 δισ. ευρώ επενδύσεων δείχνει τεράστιο επενδυτικό παράθυρο, αλλά και το μέγεθος του κενού που πρέπει να καλυφθεί σε υποδομές και πολιτικές. Για την Ελλάδα και τις υπόλοιπες χώρες της περιοχής, το στοίχημα είναι διπλό: να προσελκύσουν κεφάλαια σε ΑΠΕ, δίκτυα και αποδοτικότητα, και ταυτόχρονα να διαχειριστούν ομαλά τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα χωρίς να υπονομεύσουν την ασφάλεια εφοδιασμού και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας.
#ενέργεια #επενδύσεις #ΝΑΕυρώπη #ΑΠΕ #ΙΕΝΕ
