Η επίμονη ακρίβεια στα τρόφιμα αναγκάζει τα ελληνικά νοικοκυριά να ανασχεδιάσουν πλήρως το «καλάθι» τους. Η στροφή σε φθηνότερα προϊόντα, οι περικοπές ακόμη και σε βασικές κατηγορίες και η εκτόξευση της ιδιωτικής ετικέτας αλλάζουν το τοπίο στο λιανεμπόριο τροφίμων.
Η παρατεταμένη περίοδος πληθωριστικών πιέσεων έχει μετασχηματίσει σε βάθος την καθημερινή κατανάλωση στα σούπερ μάρκετ. Τα ελληνικά νοικοκυριά, μετά από χρόνια οικονομικής κόπωσης, αναπτύσσουν πλέον συστηματικές «άμυνες» απέναντι στην ακρίβεια, με τις επιλογές στο ράφι να καθορίζονται πρωτίστως από την τιμή.
Ο πληθωρισμός διαμορφώθηκε τον Ιανουάριο στο 2,5%, όμως ο δείκτης τροφίμων αυξήθηκε κατά 4,5%, παραμένοντας ο βασικός μοχλός ανόδου των τιμών. Οι ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά έχουν παγιωθεί, εντείνοντας την ανασφάλεια των καταναλωτών και οδηγώντας σε διαρκή αναπροσαρμογή των αγοραστικών τους συνηθειών.
Επιβαρυμένα νοικοκυριά και ζοφερές προσδοκίες
Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών για την καταναλωτική συμπεριφορά στα σούπερ μάρκετ (Ιανουάριος 2026), σχεδόν ένας στους δύο καταναλωτές (49%) δηλώνει ότι η οικονομική του κατάσταση επιδεινώθηκε το 2025, ενώ για το 36% αναμένεται περαιτέρω επιδείνωση μέσα στο 2026. Το 92% παραδέχεται ότι δυσκολεύεται οικονομικά λόγω των αυξημένων τιμών στο σούπερ μάρκετ.
Παρά ταύτα, το 61% εκτιμά ότι θα διατηρήσει σταθερό τον όγκο των αγορών του σε σχέση με πέρυσι, ενώ το 25% σχεδιάζει λιγότερες αγορές. Η εικόνα αποτυπώνει μια κοινωνία που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη κάλυψης βασικών αναγκών και στην πίεση του διαθέσιμου εισοδήματος.
Προγραμματισμός, περικοπές και αλλαγή προτιμήσεων
Η αυθόρμητη κατανάλωση υποχωρεί θεαματικά. Το 91% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει προαποφασίσει τα είδη που θα αγοράσει πριν βρεθεί στο φυσικό ή ηλεκτρονικό σούπερ μάρκετ. Η συχνότητα αγορών σταθεροποιείται περίπου στις τέσσερις επισκέψεις τον μήνα, με το 53% να παραμένει πιστό σε μία αλυσίδα και το 47% να «μοιράζει» τις αγορές του σε περισσότερα καταστήματα, συγκρίνοντας τιμές και προσφορές.
Η στρατηγική μείωσης κόστους είναι εμφανής: τέσσερις στους δέκα περιορίζονται στα απολύτως απαραίτητα, ενώ ένας στους δέκα δηλώνει ότι δεν μπορεί να αγοράσει ούτε τα στοιχειώδη. Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η διεύρυνση των περικοπών σε βασικές κατηγορίες: το 45% μειώνει την κατανάλωση κρέατος, το 42% τα τυποποιημένα τρόφιμα, το 52% τα αναψυκτικά, το 44% τα αλκοολούχα, ενώ περικοπές καταγράφονται ακόμη και σε ψωμί και αρτοσκευάσματα.
Έμφαση στην τιμή, στροφή στα ελληνικά και την ιδιωτική ετικέτα
Κυρίαρχα κριτήρια επιλογής προϊόντων είναι η τιμή, η ποιότητα, οι προσφορές και η ελληνική προέλευση. Η πιστότητα στο brand υποχωρεί: μόνο το 39% έχει αποφασίσει μάρκα πριν την είσοδο στο κατάστημα, το χαμηλότερο ποσοστό στα 21 χρόνια της έρευνας. Το 61% επιλέγει μάρκα «επί τόπου», επιβεβαιώνοντας ότι η τιμή έχει καταστεί ο απόλυτος ρυθμιστής.
Παράλληλα, καταγράφεται ισχυρή προτίμηση στα ελληνικά προϊόντα: το 76% τα επιλέγει όταν είναι διαθέσιμα, το 87% θέλει σαφή ένδειξη ελληνικής παραγωγής στη συσκευασία, ενώ σχεδόν εννέα στους δέκα θεωρούν ότι έτσι στηρίζουν την εγχώρια παραγωγή και τη μείωση της ανεργίας. Η πλειονότητα αποδίδει την ευθύνη για τις υπερβολικές ανατιμήσεις στις μεγάλες πολυεθνικές.
Καταλυτική είναι και η άνοδος των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, τα οποία καταγράφουν νέο ιστορικό ρεκόρ για τρίτη συνεχή χρονιά: σχεδόν τέσσερα στα δέκα προϊόντα που μπαίνουν στο καλάθι είναι private label. Το 74% των καταναλωτών τα θεωρεί φθηνότερα, ενώ το 72% τα αξιολογεί ως ίδιας ή και ανώτερης ποιότητας σε σχέση με τις επώνυμες μάρκες. Η ιδιωτική ετικέτα έχει ουσιαστικά ωριμάσει, παύοντας να είναι «λύση ανάγκης» και μετατρεπόμενη σε συνειδητή, συστημική επιλογή.
Σχόλιο 
: Η έρευνα δείχνει ότι η ακρίβεια δεν είναι απλώς μια συγκυριακή πίεση, αλλά παράγοντας μόνιμου ανασχεδιασμού του ελληνικού καταναλωτικού προτύπου. Η αποδυνάμωση της πιστότητας στα brands, η εκτόξευση της ιδιωτικής ετικέτας και η ενίσχυση της προτίμησης στα ελληνικά προϊόντα αναδιατάσσουν τις ισορροπίες στο λιανεμπόριο και στη βιομηχανία τροφίμων. Οι επιχειρήσεις που θα επιμείνουν σε στρατηγική υψηλών τιμών χωρίς αντίστοιχη αξία κινδυνεύουν να χάσουν μερίδια αγοράς σε μια περίοδο όπου ο καταναλωτής ψηφίζει με το πορτοφόλι του πιο αυστηρά από ποτέ.
#ακρίβεια #σουπερμαρκετ #καταναλωτες #πληθωρισμος #ιδιωτικηΕτικετα #ελληνικαΠροϊοντα
